In Moskou komt Promes los van zijn vooroordelen

Quincy Promes zit bij de selectie van Oranje. De aanvaller is de vervanger van de geblesseerde Arjen Robben. Promes (23) behoort tot de uitblinkers bij Spartak Moskou. Hij verwondert zich dagelijks over de chaos in de metropool. 'Kijk daar, nog een donker iemand.' Op stap in een stad van verleidingen.

Quincy Promes tijdens een training van Oranje: `Ik wist als jeugdspeler bij Ajax niet tegen wie ik wel en niet een grote mond kon hebben.` Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Quincy Promes tijdens een training van Oranje: `Ik wist als jeugdspeler bij Ajax niet tegen wie ik wel en niet een grote mond kon hebben.`Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Quincy Promes is koppig. Spartak bood hem een auto met chauffeur. Hij dacht: ik kan prima rijden, ik doe het wel alleen. Zijn tocht door Moskou duurde honderd meter, langs een ongeluk en onophoudelijk getoeter. De voetballer capituleerde en gaf het stuur over.

De 23-jarige Promes woont een half jaar in Moskou, nog dagelijks verbaast hij zich over het reilen en zeilen in de metropool. Vooraf hoorde hij oorlogsverhalen, hij dacht aan een grijze stad met chagrijnige mensen, maar Moskou is vooral heel mooi, merkt hij. 'Hierdoor heb ik geleerd geen vooroordelen te hebben.'

Hij gaat voor naar een lift met een glazen deur, die bij het omhoog gaan een deel van de stad laat zien. Hier kwam hij ook bij zijn eerste afspraak met de directeur van Spartak. Vanaf dat moment was Promes verkocht. Wist hij veel dat in Moskou luxe eetgelegenheden zijn op 21 hoog? 'Als je dit zo ziet', zegt Promes en hij knikt naar de oneindige stad die voor hem ligt, 'Dan mis je toch niet veel in Nederland?'

Financieel onafhankelijk

En dan te bedenken dat hij in eerste instantie niet naar Moskou wilde. Bij FC Twente waar hij tot augustus voetbalde, zat hij prima op zijn plek. Tegen zijn zaakwaarnemer zei hij een jaar geleden nog: wie er ook komt, wat ze ook bieden, ik wil niet weg. Maar de clubs kwamen tot overeenstemming. Promes: 'Als dat gebeurt, wijst een club je in feite ook de deur. Ik heb geen spijt. Nu ben ik financieel onafhankelijk en het gaat goed.'

Hij gaat zitten aan een tafeltje en Promes verlaagt zijn stem. 'Kijk, achter ons. Maffiafiguren, dat zie je omdat er bewaking bij is. Heftig hè? Dat is ook Moskou, daar moet je aan wennen. Er gaat geen dag voorbij dat ik 's avonds geen verhaal heb bij het eten.'

Van zijn 10de tot zijn 16de volgde Promes de jeugdopleiding bij Ajax. Daar werd hij weggestuurd. 'Ik wist niet tegen wie ik wel en niet een grote mond kon hebben.' Via Haarlem belandde hij bij FC Twente. En nu dus in Moskou.

Hoe dat gaat,wonen in die miljoenenstad? Allereerst word je ondergebracht in een hotel, vertelt Promes. Met de mogelijkheid er een butler bij te krijgen, maar dat aanbod wees hij van de hand. 'Zo ben ik niet.' Vervolgens nam hij contact op met een secretaresse, die Spartak speciaal voor hem beschikbaar had gesteld. Hij wilde een appartement, zei hij. Het liefst in het financiële gedeelte, want die hoge torens trokken hem wel. 'Prachtig toch? Een soort New York.'

Promes bekeek een stuk of vijftien woningen. Hij is vrij kritisch. 'Ik wil me wel thuis voelen.' Na een maand vond hij iets op 35 hoog, het hielp hem meteen van zijn hoogtevrees af. En dan? Dan gaat een voetballer waarvoor zogezegd 15 miljoen euro is betaald naar de Ikea. Op zoek naar een tv-meubel om zelf in elkaar te zetten.

Chauffeur Oleg

Hij grijnst: 'Echt een ramp, maar ik moest en zou het zelf doen voor het echte thuisgevoel' Althans, hij deed het met hulp van zijn chauffeur Oleg, want de Russische handleiding vormde nog wel een probleem. Oleg leert hem Moskou kennen. De reistijden naar het trainingscomplex van Spartak - net buiten de stad - zijn lang. Dagelijks zit Promes minstens drie uur in de auto, regelmatig met André Hazes op de luidspreker. Voelt het toch nog een beetje als Amsterdam.'

De eerste keer zei Promes bij een stopbord nog: 'Oleg, dit betekent toch stoppen?' Zijn chauffeur schudde het hoofd en leerde hem: in Moskou kijkt men niet naar borden. Wil je het verkeer snappen, moet je in de stad geboren zijn. 'Ik vertrouw hem blind. Ik slaap naast hem, kijk tv onder het rijden, maar zelf waag ik me er niet aan.'

Promes gaat voor naar buiten, naar zijn Kia Soreto, er is meer in de stad om te laten zien. Oleg kent hij dankzij Demy de Zeeuw, die twee jaar bij Spartak Moskou voetbalde. Promes: 'Demy zei: als je nog een chauffeur zoekt, weet ik er wel een.' Inmiddels is Promes peetvader van Oleg's dochter. Het kan snel gaan.

Hij spreekt een klein beetje Russisch, zegt Promes, die in Moskou bij zijn tweede naam Anton wordt genoemd. Iets bestellen lukt. Dan, tegen Oleg: 'Waarom lach je, lieg ik?' Het Engelse antwoord: 'Je kent de slechte woorden.' Chauffeur en bijrijder lachen hard. Maar het heeft ook nut, zegt Oleg. 'Hij moet weten welke scheldwoorden tegen hem gebruikt worden op het veld.' En dus leert Oleg hem elke dag onderweg naar zijn trainingen één woord Russisch, dat Promes vol trots tegen lachende ploeggenoten opdreunt.

Promes dacht dat hij wel wat gewend was in Nederland, maar de rivaliteit tussen Ajax en Feyenoord is niks vergeleken met de voetbalcultuur in Moskou. 'Hier is het oorlog. Haat. Het gaat zo ver dat er families bij worden betrokken. Niet normaal.' Daarom mag Promes van Oleg niet met de metro reizen in Moskou.

In de ondergrondse is de kans groter dat hij met racisme wordt geconfronteerd. Promes was er voor gewaarschuwd. 'Dat maakte me wel bezorgd, maar het valt me alles mee', zegt hij, terwijl hij naar buiten kijkt. Even later, opgetogen: 'Kijk daar, een donker iemand.' Twee tellen later wijst hij naar de andere kant van de straat: 'Zie daar. En daar. Yes! Dat zijn er al drie!' Dan realistisch: 'Maar je ziet wel aan alles dat zij anders zijn. Zij hebben het niet zo goed als ik.'

Cyrillisch schrift

De taalbarrière is het lastigst, lezen lukt niet eens. Maar zijn vriendin - met wie hij samen met hun twee dochters woont - is slim, zegt Promes. Ze installeerde een app op haar telefoon, die cyrillisch schrift naar het Engels vertaalt. Handig, want in het verleden dacht ze met een pakje boter thuis te komen en was het iets anders.

Hoe Promes dat doet? Nog slimmer, zegt hij: 'Ik doe geen boodschappen.' Daar heeft hij geen tijd, energie en geduld voor. 'Dat is toch verschrikkelijk? Als ik een Rus vraag om de suiker haalt hij zijn schouders op.' Tegen Oleg: 'How do you say home?' Een Russisch antwoord volgt. Promes is twee tellen stil. 'Dat is toch lastig?'

In november werd hij voetballer van de maand in Rusland. Promes: 'Een fijne bevestiging. Veel mensen waren bang dat ik uit beeld zou raken bij Spartak Moskou. Dat ik het niet zou redden.' Er zijn talloze voorbeelden van Nederlandse spelers die in meer of mindere mate mislukten in Rusland; De Zeeuw, Otman Bakkal, Quincy Owusu-Abeyie.

Geen fastfood, wel bowlen

We lopen het grote winkelcentrum binnen dat onder zijn appartementencomplex gevestigd is. Hier besteedt Promes het grootste deel van zijn vrije tijd. Noem het maar op, alles is hier aanwezig. Winkels, een bioscoop, speelhal, oh en kijk daar, zegt Promes en hij wuift naar een kleurrijk winkeltje in de hoek. 'Daar is mijn oudste dochter gek op. Ze verkopen er ballonnen.' Hij slaakt een harde zucht. 'En die krijgt ze ook altijd. Daar moet ik eens mee stoppen.'

Het is er zo groot, soms is hij de weg kwijt. Nu bijvoorbeeld. Peinzend: 'Nee, volgens mij moeten we toch omlaag.' En Promes slaat rechtsaf, naar de 'junkfoodstraat' die hij met een hand aan de zijkant van zijn hoofd passeert. 'Ik kijk niet.' Twee maanden geleden at hij voor het laatst bij McDonalds. 'Dat is écht lang.'

Op naar de bowlingbaan. Of zoals Promes het noemt: de plek waar hij een balletje kan gooien. Toen hij net in Moskou woonde, kon hij er helemaal niks van. Maar Promes is er de man niet naar om iets niet te kunnen, dus oefent hij geregeld. Hij is een slechte verliezer en dat begint al bij een spelletje FIFA op de Playstation.

Hij speelt het vaak online met Memphis Depay. Kan prima tussen trainingen door, ook als je elders verblijft. Depay en Promes zijn aan elkaar gewaagd. Verliest hij, dan is het een half uur stil in huize Promes. Waag het dan niet hem iets te vragen. 'Mensen kunnen erom lachen, maar dat zit echt diep. Het heeft te maken met trots.'

Boven in huis ligt een Russische bontmuts. Toen Promes wist dat hij in Rusland zou voetballen, moest en zou hij er een kopen. 'Nep hoor, die echten zijn peperduur.' Niet dat hij zo goed op zijn geld moet letten. 'Zeker niet. Maar zoveel waarde hecht ik er ook weer niet aan.'

Hij noemt Moskou een stad van verleidingen. 'Alles wat je wilt, is beschikbaar. Winkels zijn onbeperkt open. Ik zou hier alles kunnen kopen, meestal blijft het bij windowshoppen. Het is toch niet nodig? Kleding heb ik genoeg. Ik kan ook failliet gaan. Dus houd ik het bij een ballonnetje voor mijn dochter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden