In jacht op goud smaken alle vitamines naar meer

Voedsel is emotie, meent de Wageningse hoogleraar voeding Renger Witkamp. En sport is volgens hem heel veel emotie. De optelsom van al dat gevoel? Misschien dit: topsporters die zich laven aan voedingssupplementen.

Beeld .

Het is een geheimzinnig circuit. Weinig sporters vertellen openlijk wat ze slikken, hoeveel ze slikken en van wie de pillen met vitaminen, mineralen en aminozuren afkomstig zijn. Maar het leidt geen twijfel dat lang niet alle sporters zich houden aan de richtlijn van NOC*NSF, die oproept tot voorzichtigheid en matigheid.

De tijdelijke liaison van voormalige schaatsploeg TVM met orthomoleculair voedingsdeskundige Dirk Zoutewelle, tussen 2010 en 2012, geeft wat dat betreft te denken.

Om die schaatsploeg hing jaren een aura van professionaliteit. Er was geld in overvloed. Het team werd geleid door weldenkende, ervaren lieden als Gerard Kemkers en manager Patrick Wouters. De ploeg nam soms een kok mee op reis, want het uitgangpunt was simpel: een goede maaltijd is essentieel voor topsport. Vooral dankzij Sven Kramer en Ireen Wüst werden ongekende successen behaald.

Maar na de ongelukkig verlopen Winterspelen van 2010 bleek er een enorme bereidheid om pillen te slikken, vanuit een verlangen naar nog betere prestaties. Niemand leek te weten dat de charmante nieuwe voedingsdeskundige een leer aanhing die in blogs van de Vereniging tegen de Kwakzalverij wordt afgedaan als 'onvervalste kwakzalverij'.

Orthomoleculairen

Ook het Amerikaanse Quackwatch is kritisch over 'orthomoleculairen', die denken dat mensen baat hebben bij supplementen die vele malen de dagelijkse aanbevolen hoeveelheden natuurlijke bouwstenen bevatten.

Waarom zou een gedisciplineerde kampioen als Kramer plotseling bereid zijn dagelijks twee dozijn pillen te slikken, terwijl hij zonder die hulpmiddelen al rijk en beroemd is geworden? Is het knagende onzekerheid dat het eens voorbij moet zijn? Is het vrees voor concurrenten die hun toevlucht tot verboden middelen nemen?

De Fries, die niet wenst in te gaan op dat soort vragen, is na zijn overdosis B6 voorzichtiger geworden. Maar of andere sporters zich iets aantrekken van zijn negatieve ervaring als ze welgemeend advies krijgen van welbespraakte adviseurs?

Sven Kramer werkte in zijn tijd bij de TVM-ploeg samen met voedingsdeskundige Dirk Zoutewelle.Beeld anp

Zelfbedrog

Misschien is goedgelovigheid niet eens het belangrijkste probleem. De waarschuwingen van NOC*NSF lijken te concurreren met een diep verlangen naar legale wondermiddelen. Sporters willen geloven in de kracht van pillen, zoals patiënten hoop ontlenen aan de medicijnen.

De ironie is dat zelfbedrog kan werken. Het placebo-effect is welbekend. Sommige coaches geloven dat sport op topniveau vooral een mentale aangelegenheid is. Wie zichzelf het sterkste waant, denken ze, is dat vaak ook. Bijgeloof schept kracht. Een beetje kampioen fopt zichzelf naar de titel.

Hoe krachtig het geloof in supplementen ook kan zijn, het is niet zonder risico's. Het spreekwoord 'Baat het niet? Schaadt het niet', gaat volgens wetenschappers en sportartsen niet op. Zij hanteren de variant: 'Baat het niet? Het schaadt soms wel'.

Of die leus aanslaat, valt te betwijfelen. De meeste sporters zullen pas genezen van hun verlangen naar wondermiddelen als ze wijs zijn geworden, door schade en schande, zoals Kramer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden