Sven Kramer en Naomi van As (in verwachting)

In de wieg gelegd voor goud: staat de toekomst voor een kind van een topsportpaar al vast?

Sven Kramer en Naomi van As (in verwachting) Foto -

Wordt een kind van een topsportpaar vanzelf ook een kampioen? Anders gezegd: groeit de baby van Sven Kramer en Naomi van As uit tot een geboren winnaar?

Toen Sven Kramer en Naomi van As deze week de komst van hun baby aankondigden, was een veelgemaakte grap op social media: ‘Dat wordt vast een ijshockeyer.’ Kleine kans dat het kind van de schaats- en hockeyvedette over twintig jaar daadwerkelijk met de stick op het ijs zal uitblinken, maar het prikkelt wel de fantasie: brengen sportkampioenen nieuwe kampioenen voort?

Liefdesrelaties tussen wereldtoppers komen geregeld voor: denk aan golfer Tiger Woods en skiester Lindsey Vonn, de topzwemmers Ranomi Kromowidjojo en Pieter van den Hoogenband en de judoka’s Mark Huizinga en Edith Bosch. Toch komt het zelden voor dat uit die relaties kinderen worden geboren.

Als dat wel gebeurt, zoals bij voormalige toptennissers Andre Agassi en Steffi Graf of ex-topsprinters Marion Jones en Tim Montgomery, spreekt dat tot de verbeelding. Zo grapte oud-tennisser John McEnroe dat Jaden Gil, de zoon van Agassi en Graf, een speelverbod moest krijgen als hij ging tennissen. Het zou oneerlijk zijn tegenover genetisch minder bedeelden. Met zulke genen, dacht McEnroe, kon het haast niet anders of er moest een toptalent in Agassi jr. schuilen.

De tennisgrootheden André Agassi en Steffi Graf met hun kind Foto Judith Baas

Tweelingenonderzoek

Specifiek onderzoek is er nooit naar gedaan, daarvoor zijn de aantallen te klein. Wel blijkt uit tweelingenonderzoek dat snelle vezels en spierkracht, handig voor sprinters, sneller geërfd zullen worden dan balgevoel en conditievermogen. Het maakt de kans groot dat de kleine Kramer eerder schaatser dan hockeyer wordt.

Ook lengte wordt gemakkelijk doorgegeven, in het geval van de Chinese topspeler Yao Ming zelfs bewust. Het Chinese sportsysteem bracht bijna veertig jaar geleden opzettelijk zijn lange basketbalouders bijeen. Ming werd nog langer (2.29 meter) en groeide in de Amerikaanse NBA, waar extreme lengte een groot voordeel is, uit tot de beste Chinese speler aller tijden.

De Amerikaanse topsprinters Marion Jones Tim Montgomery met hun zoontje Foto Getty

Volgens VU-hoogleraar en geneticus Daniëlle Posthuma, die tweelingenonderzoek deed, is sportgedrag bij kinderen voor ongeveer 50 procent een kwestie van genen, maar minstens net zo belangrijk is het voorbeeld dat ouders hun kind geven. Wie uit een topsportomgeving komt, zal sneller gestimuleerd worden om aan sport te gaan doen. Sven Kramer kreeg als baby al mini-schaatsen van het merk Viking. Hij kreeg topsport met de paplepel ingegeven, zijn vader Yep was ook topschaatser.

Ouderlijke invloed

In het gezin van de Olympisch schaatskampioenen Anni Friesinger en Ids Postma is het niet anders. Ze hebben twee kinderen: Elisabeth en Josephine, met wie ze afwisselend in Salzburg en Friesland wonen. Friesinger: ‘We staan nog geregeld op de schaatsbaan. De kinderen willen niet meer op de babybaan, maar op de echte baan. We hoeven ze niet eens enthousiast te maken, dat gaat vanzelf.’

De omgevingsfactor ‘ouders’ kan positief of negatief uitwerken. Jaden Gil, de zoon van Andre Agassi en Steffi Graf, is nooit gaan tennissen. Hij werd ontmoedigd door zijn ouders, psychisch verminkt als die waren door het gedril van hun ouders. Jaden Gil, 16 nu, bleek in een andere tak van sport uit te blinken. Hij is honkballer op de prestigieuze universiteit van Southern California.

Rik en Ralf Rienks, de volwassen zoons van olympische toproeiers Nico Rienks en Harriet van Ettekoven, kozen pas op latere leeftijd voor roeien, nadat ze andere sporten hadden beoefend. Ze behoren tot de nationale top. ‘Op voetbal gingen de kleine, snelle jongens mij voorbij. Als je dan ziet dat je ouders wel iets goed kunnen, dan probeer je het ook een keertje’, zei Rik Rienks onlangs in Trouw.

Oud-schaatser Ids Postma viert met zijn vrouw Anni Friesinger, ook een voormalig schaatsster, en hun dochters Elisabeth en Josephine zijn verjaardag. Foto © facebook.com/annifriesinger

Friesinger: ‘We laten de kinderen helemaal vrij, maar stel dat ze schaatser worden, dan zullen ze altijd worden vergeleken met ons. Ik weet niet of ze daar nou zo gelukkig van worden.’ 

De jongste dochter van Friesinger (3) vroeg haar een half jaar geleden wanneer ze nou eens een keertje mocht skeeleren. ‘Een kind van tweeënhalf op skeelers is vragen om ongelukken’, zegt Friesinger. Maar haar angst bleek ongegrond. ‘Tien minuten later rolde ze al vrolijk een eind weg. Niks aan de hand.’

De kinderarts vertelde Friesinger dat haar kinderen motorisch zeer goed zijn ontwikkeld. ‘Waar anderen heel hard moeten werken om bepaalde bewegingen te kunnen, doen zij die vanzelf al. Dat hebben wij waarschijnlijk doorgegeven.’ Net zoals Friesinger haar talent weer van háár ouders doorkreeg. Vader Friesinger was een sprinter in Duitsland, haar moeder, een Poolse, bekwaamde zich in de langere afstanden. Friesinger: ‘Ik werd allrounder, een combinatie van beiden.’

Onmogelijke puzzel

Geneticus en hoogleraar Han Brunner, werkzaam op het Radboudumc en Maastricht UMC+, stelt dat de genetische puzzel uit duizenden stukjes bestaat. ‘En zelfs al hadden we de stukjes bij elkaar, dan nog konden we die puzzel niet leggen. We weten er simpelweg te weinig van.’ Het is volgens Brunner onmogelijk te voorspellen of het kind van Kramer en Van As in de voetsporen van de ouders zal treden.

Een topsporter zit volgens de hoogleraar genetisch gezien aan de grenzen van wat mogelijk is. ‘Hoe verder je zelf van het gemiddelde af zit, hoe eerder je kinderen weer naar dat gemiddelde zullen terugkeren. De zoon van Johan Cruijff was een goeie voetballer, de zoon van Jan Mulder was een goeie voetballer. Maar ze werden nooit zo goed als hun vaders.’

Het meest logische, luidt daarom zijn conclusie, is dat het kind van Kramer en Van As redelijk getalenteerd zal worden in sport, maar niet exceptioneel. ‘Simpel gezegd: als je met kaarten dertien harten krijgt en je partner dertien schoppen, dan komt er de volgende keer bij het schudden toch iets minder spannends uit. Die van jou passen precies bij elkaar, die van haar ook. Maar het mengsel niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.