Land van afkomst

'In de VS was mijn lengte een manier om money te maken'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Voormalig basketballer Francisco Elson (39): 'In Amerika zagen ze mijn lengte als een plus.'

Beeld Robin De Puy

Wat het grootste verschil was tussen Nederland en Amerika, waar Francisco Elson tien jaar woonde?

'Nederland is een klein land, waar ik niet veel extreme situaties heb meegemaakt. Ik heb hier nooit verhalen gehoord over drugspartijen, vechtpartijen of schietpartijen. Een voorbeeld. Ik heb een grote mond, ik ben een Surinaamse Nederlander, ik zeg waar het op staat. In Nederland zeg je tegen je vrienden: hou je bek, klootzak. In Amerika speelde ik met Carmelo Anthony bij de Denver Nuggets. We waren aan het praten en ik zei zoiets als: shut the fuck up bitch, you ain't gonna do shit. Later kwamen we aan op het vliegveld en hij riep mijn naam. Ik hoorde bam bam bam. Met zijn pistool schoot hij over me heen en ik dacht: hè, doet hij dat echt? Het was niet bedreigend of zo, meer zoals vrienden met elkaar dollen. In Nederland had ik zoiets nog nooit meegemaakt.'

Francisco Elson werd geboren in Rotterdam. 'Mijn moeder werkte in de zorg, mijn vader als lasser in de haven. Hij vertrok als eerste uit Suriname, daarna liet hij mijn moeder overkomen. We woonden in Rotterdam-West. Daar was het niet zoals in Kralingen, waar alleen Hollanders wonen. Op de mavo zaten we met alle soorten Rotterdammers door elkaar.

Beeld ap

'Ik ben 2 meter 13, mijn schoenmaat is 50. Op school ging het meer over mijn voeten dan over mijn lengte. Ze zeiden dat het zwemvliezen waren in plaats van voeten. Francisco is een ingewikkelde naam die tijd kost om uit te spreken, dus iedereen riep: hé lange. Ach, ik noem dat niet eens pesten.

'Toen ik 18 was, ging ik met een studiebeurs in mijn eentje naar Texas, om te studeren en basketballen bij Kilgore College. In Amerika zagen ze mijn lengte als een talent, als een plus. Als een manier om money te maken, in basketbal of in welke andere sport dan ook. Ze denken automatisch in mogelijkheden. In Nederland zijn ze te nuchter om er op die manier naar te kijken, ze denken niet: die lengte, daarmee gaan we ons voordeel doen. Nederland is ook te klein. Die mogelijkheden zijn hier niet, er is geen markt, geen sponsoren. In Nederland denken ze klassiek: onderwijs is belangrijk, andere mogelijkheden zijn er niet.'

Beeld epa

Hoorde je bij de zwarte Amerikaanse spelers of bij de Europeanen?

'In de topsport zijn ze bezig met één ding: winnen. Het gaat niet om kleur, meer om je status. Wie staat boven aan de rangorde, hoe gedraag je je? Als ik geen basketballer was, zou het anders zijn, dan was ik een gewone donkere man. Maar ik was basketballer, dat is het enige leven waarover ik iets kan vertellen.

'In de steden waar ik speelde, wisten de meeste mensen wie ik was. En als ze me niet kenden: je bent lang en donker, dan moet je wel een basketballer zijn. Een voorbeeld voor de jeugd, iemand die laat zien dat alles mogelijk is. De American dream.

'Mijn teamgenoten zagen me denk ik als een Europeaan, dat is wat ik ben. Ik ben niet hetzelfde als een donkere Amerikaan. Dat heeft denk ik te maken met afkomst en opvoeding. In Amerika is alles groot, zij zullen sneller denken: waarom ook niet? De enige manier om je rijkdom te laten zien is door dure huizen te kopen en diamanten en auto's. In Nederland doen ze dat vast ook, alleen verstoppen ze het meer, ze doen het ergens verborgen in 't Gooi. Of ze lopen door de PC Hooftstraat. Nou, leuk. Ik hield altijd in mijn achterhoofd hoe mijn ouders hebben geleefd.

'Een zakenman komt in Amerika voorrijden in een peperdure auto. Dan denkt iedereen: het gaat goed, bij hem moet ik me aansluiten. Ze gaan niet naar iemand die komt aankakken in een Fiat Panda. Nederlanders denken: wat moet hij met die overdreven auto, heeft hij die gekocht van het geld dat hij aan mij verdiende?'

Je bent de enige Nederlander die kampioen is geworden in de NBA.

'Ja, dat heb ik meegemaakt. Het is niet in woorden uit te drukken. Als ik eraan denk, lopen de rillingen over mijn rug. Ik ben in het Witte Huis geweest bij president Obama. Voor Sport1 geef ik co-commentaar bij de finale van de NBA. Ik heb daar ook gestaan, in die finale. Het is zoals de Champions League winnen als voetballer, het allerhoogste niveau. Nederlandse basketballers komen niet in de buurt van wat ik heb bereikt. In Spanje heb ik gespeeld bij de basketbaltak van FC Barcelona, daar ben ik kampioen geworden en heb ik de beker gewonnen. Ik heb de koning van Spanje ontmoet. Geen andere Nederlandse basketballer heeft zo'n lijst. Ik ben twee keer Sportman van het jaar van Rotterdam geweest, daar ben ik trots op.'

Francisco Elson (Nederland, 1976) speelde van 2003 tot 2012 in de NBA, de Amerikaanse profbasketbalcompetitie. In 2007 werd hij kampioen met de San Antonio Spurs. 'Ik denk dat ik het financieel goed heb gedaan, maar ik wil blijven werken, ik ben vooruitstrevend. In Nederland heb ik Flexpower geïntroduceerd, een performance sportcrème. Je gebruikt het ter ondersteuning bij het opwarmen van je spieren. In Amerika wordt het gebruikt door alle topsporters en instanties. Ik heb het neergelegd bij Eredivisieclubs en topsporters en fysiopraktijken. Zij mogen het product testen en gebruiken.'

Is het Amerikaans om deze hele lijst over jezelf op te noemen?

'Ja, een beetje wel. Is het arrogant om zo over jezelf te praten?'

Waarom keerde je terug - na tien jaar Amerika?

'Ik had daar niet echt een leven, ik was er voor mijn werk. Mijn ouders en mijn broer en zus wonen in Rotterdam. Ik wilde terug naar huis.'

Nederlands
'Als ik stroopwafels en gevulde koeken koop.'

Surinaams
'Altijd.'

Eten
'Pasta.'

Partner
'Ik ben vrijgezel. Haar afkomst maakt me niet uit, zolang ze maar kan omgaan met mijn gekkigheid.'

Mohammed cartoons
'Je weet hoe gevoelig mensen ervoor zijn als je hun profeet belachelijk maakt. Dan zou ik het niet doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden