'Ik was anders, ik kwam van buiten'

Drie maanden na zijn laatste koers is Cadel Evans opgelucht, maar ook verongelijkt vanwege de kritiek op zijn manier van koersen. 'Nu doet iedereen wat ik toen deed.'

Cadel Evans op weg naar zijn zege in de etappe naar Serre Chevalier in de Tour van 2011.Beeld Klaas Jan van der Weij

Nadat wielrenners hun carrière hebben beëindigd, dwalen ze vaak enige tijd rond in een diep duister. Bij de Australiër Cadel Evans (38) gebeurde het tegenovergestelde: er viel een last van zijn schouders.

'Toen ik in februari in Geelong over de finish reed, dacht ik: nu hoef ik niet meer na te denken over presteren op het hoogste niveau, nu kan ik verdergaan, en van het leven genieten', vertelt hij enkele maanden na zijn afscheidskoers in het café van het Vélodrome Suisse.

Fysiek had hij nog wel een paar jaar door kunnen gaan, beaamt hij. Een beetje verlegen voegt hij eraan toe dat hij derde stond in de WorldTour-ranking toen hij stopte. 'Maar ik zou het verschrikkelijk hebben gevonden om aan het einde van het seizoen afscheid te nemen, vermoeid, in slechte vorm en bitter omdat ik geen nieuw contract had gekregen.'

CV
1977 Geboren op 14 februari in Katherine (Australië)

1998 Wereldbeker mountainbike

1999 Wereldbeker mountainbike

2001 Overstap naar wielrennen

2006 Ronde van Normandië

2007 Tweede plaats eindklassement Tour de France, winnaar 13de etappe Tour, winnaar klassement UCI ProTour

2008 Tweede in eindklassement Tour

2009 Wereldkampioen, derde in eindklassement Vuelta

2010 Waalse Pijl, 7de etappe Giro plus puntenklassement

2011 Winnaar Tour de France en 4de etappe, Tirreno-Adriatico, tweede UCI World Tour

2013 Etappewinnaar Giro, derde in eindklassement

Tijdens zijn jaren als prof heeft Evans geregeld onder hoge druk gestaan. Zijn stressniveau bereikte een hoogtepunt in de jaren dat hij als kopman van de Belgische Lottoploeg naar de Tour de France ging.

In de Tour van 2008 gaf hij een camera een kopstoot. In 2009 nam hij zijn hond mee naar Frankrijk - dan kon hij even gaan wandelen als alle aandacht hem te veel werd. Maar die hond veroorzaakte juist extra opwinding toen een journalist na de finish op haar pootje ging staan en Evans - met draaiende camera's op zich gericht- uitriep: 'Don't stand on my dog, or I'll cut your head off!'

Het beeld van de Australiër werd steeds negatiever. Hij kreeg kritiek, niet alleen op zijn nukkige gedrag, maar vooral omdat hij niet aanviel maar aanklampte.

Evans met zijn hondje Molly.Beeld anp

Je leek niet erg gelukkig in de jaren dat je voor Lotto reed.

(Schertsend) 'Ja, soms had ik het een beetje moeilijk.'

Is dat een understatement?

'Ja. Ik kreeg veel kansen bij Lotto, maar toen we in 2007 en 2008 de Tour reden om die te winnen, was dat doel te hoog voor de capaciteiten van het team. De ploeg was lang gefocust geweest op klassiekers en etappezeges; in de Tour voor de eindoverwinning gaan was te veel gevraagd.

'Toen ik in 2008 de Tour de France niet won, kreeg ik het gevoel dat het team enorm teleurgesteld in me was. Ik was gevallen, de blessures hinderden me, en dat kostte me uiteindelijk 51 seconden. Dat is niet veel in een wedstrijd van 85 à 90 uur, en ik zat dicht bij de winst, maar ik denk dat zij dachten dat ik de Tour nooit zou gaan winnen. En dat voel je als renner.

'Als je team het vertrouwen in je verliest, maakt dat alles heel moeilijk. Het management laat je niet de wedstrijden rijden die je liggen, je krijgt niet de tijd die je nodig hebt om je voor te bereiden, geen steun van ploeggenoten tijdens wedstrijden. Terwijl je in de positie zit dat je juist resultaten moet behalen om aan te tonen dat ze ernaast zitten. Het wordt een slippery downhill slide.'

Evans geeft alles voor Lotto in de laatste tijdrit van de Tour in 2008.Beeld anp

Was de druk te hoog bij Lotto?

'Wielrenners reageren verschillend op druk. Sommigen moeten gepusht worden, anderen eisen al heel veel van zichzelf, te veel misschien. Als je daar nog meer druk aan toevoegt, heeft dat alleen maar een negatief effect.

'Ik was altijd al gemotiveerd om het maximale uit mezelf te halen. Het heeft me nooit geholpen als anderen de druk opvoerden. Ik ben begonnen als mountainbiker. Dat is een individuele sport, dus je moet jezelf kunnen motiveren, je moet je aan je eigen programma houden, alleen het proces doormaken.

'Bovendien moet je als Australiër veel opgeven om naar Europa te komen: ik heb hier een leven opgebouwd, in dienst van het wielrennen. Niemand brengt zo veel offers om vervolgens slecht te presteren. Je gaat óf heel hard je best doen, óf je gaat naar huis.'

Je werd tijdens je carrière vaak 'zonderling' genoemd.

'Ik was de eerste Australische mountainbiker die in Europa wereldbekerwedstrijden reed, een van de eerste topmountainbikers die overstapten naar de weg, de eerste Australiër die in de Tour de France mee kon doen om de winst...

'Ik kwam steeds in een nieuwe omgeving terecht. En de wielerwereld had oogkleppen op. Het wereldje was klein en geïsoleerd van invloeden van buitenaf. Heel traditioneel, met een kortzichtige kijk op sport.

'Nu doet iedereen wat ik toen deed, maar destijds had de wielerwereld geen begrip voor hoe ik mijn sport beleefde, hoe ik me voorbereidde, mijn aandacht voor details. Het is waar dat ik anders was: ik kwam van buiten. Maar dat zie ik niet als kritiek, dat is gewoon hoe het is.'

Er is je vaak verweten dat je niet aanvallend genoeg reed, totdat je in 2009 in Mendrisio wereldkampioen werd.

'Soms vroeg ik me af of wielerjournalisten niets beters hadden om over te schrijven.'

Evans op een persconferentie in de Giro van 2014.Beeld anp

Het is interessant, omdat het na Mendrisio veranderde.

'Ben ik veranderd, of is het wielrennen veranderd?'

Zeg jij het maar.

'Robbie McEwen heeft het een keer voor me opgenomen. Hij zei toen: 'Cadel kent zichzelf, hij weet hoe hij zich voelt, hij weet wat in zijn vermogen ligt. Dus kan hij niet het beste zelf beoordelen of hij moet aanvallen?'

'Ik was Cadel zo dankbaar dat hij mij steunde. Het zat me dwars als wielerjournalisten naar me toe kwamen om te vragen waarom ik niet aanviel, zeker in 2007 en 2008. Dan dacht ik alleen maar: Alsjeblieft, open je ogen! Zie je dan niet wat er gebeurt?

'In die tijd, als ik kon aanvallen en het was slim om dat te doen, deed ik het. Maar in de Tour de France, als je al over je limiet rijdt om in een klim vooraan te rijden, dan kan het soms gewoon niet.

'Ik heb het wielrennen enorm zien veranderen de afgelopen tien jaar. Je ziet nu dat de aanvallen in de bergen later komen en veel meer berekend zijn, en je ziet de grote mannen maar één of twee aanvallen plaatsen in de finale.

'Om het even heel duidelijk te stellen: in 2005 kon ik de mannen vooraan niet aanvallen in de beklimmingen, zelfs niet op mijn beste dagen, en in 2010 kon ik het wel.

Bedoel je te zeggen dat er steeds minder doping werd gebruikt?

'Dat zou er een groot onderdeel van kunnen zijn.'

Je beweert dat jij altijd clean hebt gekoerst. Dat moet frustrerend zijn geweest.

'Er zijn perioden geweest waarin ik kritiek kreeg na wedstrijden terwijl ik fysiologisch gezien uitzonderlijk goed presteerde. Ik herinner me nog een discussie met een teameigenaar, die zei: 'In die wedstrijd werd je tweede, je had kunnen winnen.'

'Ik had vooruit gereden op een heel zware beklimming, twee renners hadden om beurten geprobeerd me eraf te rijden, ik had geen ploeggenoten bij me, ik deed alles wat ik kon, en dan krijg ik te horen dat het mijn fout is dat ik niet heb gewonnen! Die twee renners hebben later allebei een schorsing uitgezeten.

'Zoals de teameigenaar me op mijn kop gaf, zo was de mentaliteit in het wielrennen. Ik denk dat die nu is veranderd, hopelijk bij alle teammanagers en renners.'

Evans verlaat, in het geel, een dopingcontrole in de Tour van 2008.Beeld anp

De regenboogtrui heeft jou en je manier van koersen dus niet veranderd?

'Niet ik veranderde, maar iedereen om me heen, de manier waarop mensen naar me keken. Ik woonde nog steeds in hetzelfde huis, werkte met dezelfde coach, ik droeg alleen een andere trui.

'In 2009 voelde ik me de oorzaak van de slechte prestaties van Lotto. Alles veranderde toen ik het jaar erop voor BMC ging rijden. Toen ik daar kwam, zei manager Jim Ochowicz tegen me: 'We focussen op de voorbereiding, want als je je goed voorbereidt, komen de resultaten vanzelf.'

'Je komt veel verder als je een goede, gemotiveerde renner voorziet van de training en het materiaal dat hij nodig heeft om resultaten te behalendan wanneer je hem externe druk oplegt. BMC heeft het beste in me naar boven gebracht. Iemand zichzelf laten zijn, dat is altijd belangrijk.'

Het wielerpeloton was voor Evans misschien niet de makkelijkste omgeving om zichzelf te kunnen zijn. Niet alleen omdat hij uit de outback kwam en een individualist was, maar ook omdat hij van klassieke muziek hield, belezen was en zich bezighield met wat er in de wereld gebeurde, ook op politiek gebied.

Dat liet hij onder meer merken tijdens de Tour van 2008, toen hij onder zijn gele trui een shirt droeg met de Tibetaanse vlag en de tekst 'Free Tibet' erop. In verband met de Olympische Spelen in Peking werd zijn statement in de sportwereld niet bepaald met gejuich ontvangen.

Cadel Evans in een tijdrit voor BMC in de Tour van 2012.Beeld anp

Waarom besloot je een politiek statement te maken?

'Vanwege wat er is gebeurd met de Aboriginalcultuur in Australië. Dat is precies wat er nu met Tibet gebeurt, en dat raakt me heel erg. Er staat een prachtige cultuur op het punt te verdwijnen. We zijn misschien te laat om de Aboriginals nog te redden, maar in het geval van Tibet kunnen we nog iets doen voor het te laat is.

'Ik dacht niet dat het kwaad kon, ik wilde er gewoon wat aandacht voor genereren. De Dalai Lama is een idool van mij, het boeddhisme spreekt mij erg aan. Leven met compassie, een beetje begrip tonen. Bijvoorbeeld in de supermarkt, dat je iemand die haast heeft even voor laat gaan bij de kassa. Ik kan niet iedereen in de wereld helpen, maar je hebt als sporter een geweldige kans om met een klein beetje al een groot verschil te maken.'

In 2011 wint Evans eindelijk de Tour. Als hij er nu op terugkijkt, ziet hij dat vooral als een enorme opluchting. 'Als je je pijlen richt op de Tour, wordt dat een groot onderdeel van je. En omdat onze werkplek zo publiek is, vraagt iedereen ernaar, overal waar je komt. Het is moeilijk om je ervan los te maken.

'Het is niet fijn om als persoon beoordeeld te worden op je resultaat in de Tour, zeker niet als je tweede bent geworden. Want je was behoorlijk goed, maar je hebt verloren. Dat is wreed. Maar achteraf weet ik niet of ik klaar was geweest om te winnen in 2011 als ik die moeilijke situaties niet had doorstaan.'

Evans praat door tot zijn stem het begeeft en slokjes water niet meer helpen tegen de schorheid. Hij lacht veel, dat typische, hoge lachje.

Zijn hele professionele carrière was hij obsessief met zijn sport bezig. Hij belichaamde zijn eigen perfectionisme. Twee doelen dreven hem. 'Ik wilde de beste van de wereld zijn, en ik wilde alles gegeven hebben, zodat ik na mijn carrière nergens spijt van zou hebben, nooit zou denken: Als ik in die week nou iets harder had getraind... En het is gelukt.'

Voor de start van de 99ste editie van de Tour de France in 2012.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden