'Ik merk dat de andere twee coaches, vakmannen, mij scherp houden'

De hoofdcoach van de zwemmers predikt rust in de aanloop naar de Spelen van Tokio, in 2020. Want daar ontbrak het de laatste jaren nogal aan.

Marcel Wouda.Beeld ANP

Rust is een leidend woord in de nieuwe Nederlandse zwemaanpak door hoofdcoach Marcel Wouda. Het is het tegengestelde van onrust, de toestand waarin het nationale zwemmen de voorbije vier jaar, feitelijk sinds het vertrek van technisch directeur Jacco Verhaeren in 2013, verkeerde.

Marcel Wouda is, als grote, machtige lijnenuitzetter, de echte troonopvolger van de gelauwerde Verhaeren. Na drie olympische titels, met de openwater kampioenen Maarten van der Weijden, Sharon van Rouwendaal en Ferry Weertman, mag de coach zijn visie op het hele Nederlandse topzwemmen laten zien. Slechts in rust kan dat gedijen, zegt Wouda die zegt op geen enkele vraag 'uit het verleden' in te gaan.

Maar als rust is gevraagd, is dat dan niet impliciet een verwijzing naar de onrust van de voorbije jaren, met ruziënde mannen in de catacomben? Wouda zegt dat niet zo op te vatten. 'Rust is, samen met plezier en discipline, een van onze mantra's voor de topsportsetting. En ja, je ontkomt er niet helemaal aan terug te kijken. Dat doe ik en heb ik veel gedaan. Niet in de zin van: dit was goed en dat was fout. Maar in de zin: wat leren we ervan?'

Rust

Rust is wat Wouda de voorbije jaren aan zijn eigen zwemmers, de specialisten in het openwater, bood. De succescoach, sterk in het een-op-een werk vol overgave, heeft daar, met technisch directeur André Cats en de Amsterdamse coach Mark Faber, conclusies uit getrokken. 'Wat de voorbije vier jaar in mijn trainingsgroep heel goed is gegaan, dat was dat er rust was in de groep. Daarmee bedoel ik dat er duidelijkheid was, vier jaar lang. Ik trok de kar. Christiaan Sloof deed als assistent eventjes het werk, maar wel binnen mijn visie. En vervolgens trok ik die lijn gewoon weer door.'

Rust, dat zijn volgens Wouda de termen 'consequent, consistent en constant'. Lichte spot: 'We gaan niet tegen een zwemmer zeggen: o rust is belangrijk. Van val in slaap of ga achterover zitten. Absoluut niet. Het is juist het tegenovergestelde. Ik wil dat het begeleidingsteam dat hier nu staat, hét team is voor vier jaar. Tot en met de Spelen van Tokio. Dat is voor mij nou rust. Natuurlijk zit daar een constante evaluatie aan vast en als er dingen niet goed gaan, dan veranderen we die. Maar het framewerk zoals dat er nu staat, dat is het grote belang.'

In alle perfectionisme dat zijn werkwijze typeert is Marcel Wouda in februari al in Japan geweest, om een voorbereidingsplek uit te kiezen voor de Olympische Spelen van 2020 in Tokio. Hij zegt dat die verkenning helemaal niet uitzonderlijk vroeg is geweest. 'Het is maar hoe je ernaar kijkt. Voor de Spelen van Londen (2012, JV) boekten we in 2009 of 2010 een zwembad in Leeds. Voor Rio hadden we eind 2012, of begin 2013, al een optie op het bad van Florianapolis. Ik wilde dat nu ook. Ik heb er een punt van gemaakt.'

Chiba

Hij kreeg, als verantwoordelijk hoofdcoach, de aanbieding van het Nederlands olympisch comité (NOC*NSF) om in het aan Tokio grenzende Chiba een bad te huren. 'Ik wil dat dan zelf zien en als het goed is, dan gaan we dat doen. Als het niet goed is, moet je als de wiedeweerga op zoek naar iets anders. Want alle zwembaden in zo'n olympische regio zijn snel geboekt. Je hebt geen andere keuze. Het is zoals het gaat. Je moet er snel bij zijn.'

Wouda gaat de omstandigheden in Chiba al testen in 2019, een jaar voor de Spelen. Dan bereidt hij zijn ploeg daar voor op de WK in Zuid-Korea. Het jaar erop is het de ideale uitvalsbasis voor het olympische toernooi van Tokio. Het openwater bij Japan is ook al verkend. Er dreigt het risico van pijlstaartroggen. De nucleaire vervuiling van de kernramp van Fukushima zou volgens de Japanse organisatie geen gevaar inhouden.

Discipline

De hoofdcoach vraagt meer discipline van zijn staf. Hij is eindverantwoordelijk voor de twee Nationale Trainingscentra (NTC) in Nederland en hij voert daarom ook het woord. Collega Mark Faber mag namens NTC Amsterdam spreken, maar Wouda is van de inhoud en heeft zijn assistenten Patrick Pearson en Thijs Hagelstein opgedragen geen interviews te geven. Er wordt in Eindhoven met één mond gesproken. 'We hebben het nu anders gedaan', zegt Wouda over de breuk met het verleden, toen er veel rond getetterd werd.

In Eindhoven is op instigatie van Wouda ook afgestapt van de 'kleine groepjes' aanpak die onder Verhaeren en diens opvolger Joop Alberda nog van kracht was. 'Alle zeventien zwemmers hier worden als één groep getraind, door drie coaches die voortdurend rouleren. Die één team gedachte is middel, geen doel. Maar het rendeert. Wij trainers zijn veel in gesprek. Ik merk dat de andere twee coaches, vakmannen, mij scherp houden. We maken in gezamenlijkheid de trainingen. Zij hebben een andere vorm van creativiteit. Dat inspireert.'

In de bemensing van zijn staf heeft Wouda één beslissing nog niet genomen. De invloedrijke teammanager Aad van Groningen, hevig bekritiseerd in het olympische jaar, is definitief weg. Diens opvolger wordt een parttimer, voor grote toernooien. De naam is na vijf maanden nadenken nog steeds niet bekend. Het is een breuk met de voortvarendheid waarmee Marcel Wouda zijn werk doet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden