INTERVIEW

'Ik heb geen leugen weersproken'

Donderdag vertrekt interim-directeur Onno Jacobs bij FC Twente. Hij was simultaanschaker en crisismanager in één persoon. Hij slaagde erin de club te behouden voor de eredivisie, ondanks jaren van wanbeleid. 'Ik heb geen leugen weersproken.'

Beeld ANP

De licentiecommissie van de KNVB had de licentie van profclub FC Twente in december 2015 definitief kunnen intrekken. 'Dat hadden ze al in eerdere stadia kunnen doen', zegt interim-directeur Onno Jacobs, die vandaag vertrekt. 'Er waren voldoende aanwijzingen dat bij Twente wanbeleid is gevoerd. Het vorige bestuur is te ver gegaan. Al na drie dagen ontdekten we een dubbele commissieovereenkomst bij de transfer van Tadic.

'We hebben het meteen gemeld bij de KNVB. Het ging om miljoenen euro's. Ik begrijp niet waarom de licentiecommissie niet eerder hardere maatregelen heeft genomen. Zo stond de boete van 45 duizend euro na de transfer van Hakim Ziyech van Heerenveen naar FC Twente stond niet in verhouding met de handelswijze van de club. '

De voormalige bestuurders Joop Munsterman en Aldo van der Laan kunnen daarvoor nog steeds aansprakelijk worden gesteld, zegt Jacobs. 'De KNVB en andere partijen kunnen hen aanklagen. Ze hebben bij de KNVB vermoedelijk gedacht: het zal wel loslopen. En als je Munsterman hoorde praten, dacht je ook: het komt ook wel goed met FC Twente.

'Het toezicht ontbrak en als de commissarissen dat al deden, durfden ze Munsterman niet aan te spreken. De wijze waarop de transfer van Tadic en de commissie voor zijn zaakwaarnemer buiten de boeken werd gehouden, was typerend voor hoe Twente in die periode werd bestuurd.'

De angstcultuur

Jacobs: 'Ik ervoer een angstcultuur bij FC Twente, waarin medewerkers nauwelijks initiatief durfden te nemen. Munsterman droeg diverse petten en bepaalde alles.' Typerend was volgens Jacobs de spagaat, die de naar Cambuur teruggekeerde ex-directeur Gerald van der Belt moest maken. Hij moest onder meer het gesjoemel met valse facturen in de zaak-Tadic afdekken.

'Van der Belt is hard afgerekend door onderzoeker Knuppe, maar kon hij als eenling die rijdende trein nog stoppen? Van der Belt had bovendien te maken met mensen, die de club financieel overeind hielden en garant stonden voor de salarissen.

'Tegelijkertijd moest hij de rotzooi opruimen, die mede door diezelfde bestuurders was veroorzaakt. Van der Belt stond voor een duivels dilemma. Maar hij is wel de vormgever geweest van de sanering bij Twente.'

Reactie Munsterman

‘Het was bekend dat we 3,6 miljoen euro moesten betalen aan de zaakwaarnemers van Tadic. Het was 1,8 en we moesten het dubbele betalen bij zijn vertrek. Dat is nooit een geheim geweest. Maar ik heb niks uit de boeken gehouden, omdat ik toen al weg was bij de club. Ik weet niks van dubbele facturen. Hoezo bepaalde ik alles door een gebrek aan toezicht? We vergaderden 26keer per jaar, Jacobs had de notulen kunnen inzien. Ik heb Van den Belt nooit meegemaakt, dit is onzorgvuldig van Jacobs. Het is onzin om te beweren dat ik een extra ring wilde bouwen in de Grolsch Veste. Ik wilde echt geen stadion neerzetten voor 70 duizend toeschouwers.’

Het luchtkasteel

Jacobs keek vanuit zijn kantoor uit over de Grolsch Veste, onbedoeld het symbool van de megalomanie uit het verleden. Door de financiering van het nieuwe stadion raakte FC Twente diep in de schulden. 'En dan wilde Munsterman er nog een ring extra opzetten', zegt Jacobs. 'Je had je op zijn minst kunnen afvragen hoe dit allemaal mogelijk was. Er had een langlopende hypotheek op de volledige financiering van de Grolsch Veste moeten zitten.'

Munsterman creëerde een vals beeld van de financiële situatie bij de club. Jacobs: 'Joop zei vaak: we zijn toch best een rijke club? We hebben transferrechten, spelers als Ziyech zijn veel waard. We hebben commissies bedongen bij de verkoop van oud-spelers in het buitenland. Het waren vogels in de lucht. Ik denk dat Joop het oprecht meende.'

Munsterman geloofde in illusies en woonde in een luchtkasteel? Jacobs: 'Dat is wel duidelijk geworden. Ik weet niet of hij er nog in gelooft. Je kunt de afgelopen jaren samenvatten met het woordje te. Te hoge salarissen voor de spelers, te hoge transfersommen betaald, te veel commissies aan zaakwaarnemers.

'Munsterman kon zijn verkeerde besluiten nemen zonder ruggespraak. Het is een wezenlijk onderdeel geweest van het wanbeleid. FC Twente was een pijnlijk voorbeeld hoe falend toezicht tot een puinhoop kan leiden. Niet voor niets hebben we diverse keren uitgesproken dat we ons schamen voor het verleden. Ik heb geen leugen rechtgesproken.

'Munsterman zegt een boek te gaan schrijven, ik ben benieuwd wat er in komt te staan. Wij hebben hem vragen gesteld over diverse dossiers. Hij kon zich niets meer herinneren dan wat er ondertekend was. Ik kan me niet voorstellen dat Joop in zijn boek met andere feiten komt. Dan is hij ons namelijk iets vergeten te vertellen, om het voorzichtig uit te drukken.'

De club heeft keihard onderhandeld met de oud-bestuurders om tot een crediteurenakkoord te komen, aldus Jacobs. Het was een harde eis van de gemeente, die zich binnenkort definitief uitspreekt over de garantstelling voor een bedrag van maximaal 32 miljoen euro om Twente te laten overleven.

'Het was op het randje. We reden met een snelheid van 130 kilometer per uur naar een gat van 20 tot 25 miljoen euro. De vraag was wie als eerste ging remmen. Ik heb altijd het gevoel dat we eruit zouden komen met de oud-bestuurders. Ze hadden geen andere keuze dan met ons een akkoord te sluiten.'

Twente in 2016

1 maart 2016
Directeur Aldo van der Laan stapt op.

29 maart 2016
De FIFA beboet Twente voor het contract met Doyen: 170 duizend euro.

4 april 2016
Weer drie punten aftrek omdat opnieuw niet is voldaan aan plan van aanpak.

26 april 2016
FC Twente sluit een akkoord met de schuldeisers, onder wie oud-directeuren Joop Munsterman en Aldo van der Laan.

1 mei 2016
Twente levert op tijd de aangepaste jaarrekening van 2014-2015 en de halfjaarcijfers 2015-2016 in bij de licentiecommissie.

18 mei 2016
De licentiecommissie van de KNVB oordeelt dat FC Twente moet degraderen naar de eerste divisie.

20 mei
FC Twente stapt naar de rechter om gedwongen degradatie te voorkomen.

27 mei
FC Twente eist bij de rechter dat de KNVB de licentie van de club niet mag intrekken totdat er in een bodemprocedure uitspraak is gedaan, wat jaren kan duren.

6 juni
FC Twente op bezoek bij de beroepscommissie van licentiezaken.

10 juni
FC Twente verliest kort geding. De rechter oordeelt dat de KNVB de licentie mocht intrekken en ook dat de bond Twente mag terugzetten naar de eerste divisie.

17 juni
FC Twente behoudt de licentie en blijft in de eredivisie. Wel krijgt de club een boete van 181 duizend euro voor vier ernstige overtredingen van het Licentiereglement.

De boetedoening

Wel vijf keer leek FC Twente dood en begraven. Jacobs voelde zich sinds zijn aantreden in januari een schaker die een simultaan gaf. 'Ik liep met het crisisteam van FC Twente dagelijks een rondje om wel tien borden. Waar deden we een zet, welk bord konden we even overslaan?'

De club werd in mei door de licentiecommissie van de KNVB teruggezet naar de eerste divisie. De voorzieningenrechter bevestigde in juni dat de KNVB correct had gehandeld. 'Die rechter toetst marginaal', zegt Jacobs.

'Toch sprak ik daarna al met een advocaat over de mogelijke gevolgen van een faillissement. Het was echt niet voor de show. De club had nog 200 duizend euro op de rekening. Daarmee konden we de salarissen van juni niet betalen.'

Voor het eerst hield Jacobs serieus rekening met het einde van de club. 'Meerdere leveranciers stonden al voor de deur om hun goederen op te halen. Ook andere partijen wilden hun eigendommen veilig stellen.'

Buiten Enschede kon niemand er een traan om laten. De harde sanctie leek terecht na jarenlange malversaties. Jacobs: 'Ik begrijp de gevoelens van mensen die zeggen: degradatie is niet gek als je zo hebt geknoeid. We zouden in Europa niet de eerste club zijn die het overkomt. Maar de licentiecommissie was niet bevoegd om die straf op te leggen.

'De scheidsrechter kan een speler een gele of een rode kaart tonen. Wij kregen een paarse en die stond niet in de spelregels. De boodschap in december 2015 was: de licentie wordt voorwaardelijk ingetrokken. Je moet schoon schip maken, dan mag je weer meedoen. Dat hadden we voor de afgesproken datum van 1 mei gedaan en daarom meenden wij recht te hebben op het behoud van de licentie. De juridische lenigheid van de licentiecommissie bleek niet gerechtvaardigd.'

Tijdens een crisisvergadering vroeg Dik Wessels, eigenaar van Volker Wessels die de club evenals in 2003 te hulp schoot, zich openlijk af of Twente de straf niet moest aanvaarden. Ga je maar een jaartje schamen in de eerste divisie; Wessels kon wel leven met die gedachte.

Fans verwelkomen de spelers van Twente bij de eerste training in juni. Twente leeft weer. Beeld anp

Tot Jacobs de boeken erbij pakte. 'Dik zei: moeten we die verplichte degradatie niet accepteren? Misschien is het wel beter voor de club. We hebben Dik uitgelegd dat het zeker een mogelijkheid was. Maar dan moest er wel een gat worden gedicht van 20 tot 25 miljoen euro. Dat bleek niet de bedoeling.

'Ik begreep zijn terughoudendheid. Dik staat hoog in de Quote 500 van rijke Nederlanders. Potentiële investeerders denken toch: als Dik erin stapt, hoeven wij niks meer te doen. De redding van Twente moest breed worden gedragen en dat gebeurt nu ook.'

De herrijzenis

Een week na het vonnis van de rechter werd FC Twente door de beroepscommissie van de KNVB alsnog in het gelijk werd gesteld. Jacobs: 'Tranen van verdriet werden tranen van geluk.' Zo bleef de club behouden voor de eredivisie, al moest er in ijltempo een nieuwe begroting worden opgesteld.

Een groep investeerders onder leiding van Wessels stond garant voor 12 miljoen euro en leende de club nog eens 8 miljoen euro. Mede met dank aan de lucratieve transfer van Hakim Ziyech naar Ajax hoopt FC Twente nu categorie 1 voor noodlijdende clubs bij de KNVB te kunnen verlaten.

Indirect heeft Ziyech zijn oude club gered. Jacobs: 'We hadden de financiering moeten aanspreken als Ziyech niet was verkocht. Dat wist iedereen. In meerdere opzichten was zijn vertrek een zegen voor de club.'

Jacobs ontkent dat hij onder druk van investeerder Wessels is vertrokken bij Twente. 'Ik besefte al in juni dat ik niet dagelijks op en neer vanuit het westen naar Enschede kon blijven rijden. De club heeft nu bovendien een gezonde bedrijfsvoering.'

Zijn laatste dossier was de claim van zaakwaarnemer Rob Jansen en makelaarskantoor Wasserman, die ruim 1 miljoen euro aan commissies bij transfers vorderden. De arbitragecommissie van de KNVB doet hier binnenkort uitspraak over. Jacobs: 'Toch neem ik afscheid met een gevoel van trots.

'De club is weer springlevend, ik merk dat Twente nieuw krediet aan het opbouwen is. De imagoschade is groot geweest door de ellende van de afgelopen jaren. Ik heb wel eens gevloekt als er weer een lijk uit de kaste rolde. Maar ik heb die emotie nooit laten meespelen, die heeft bij Twente al te lang geregeerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.