'Ik ben gehersenspoeld? Het is zo suggestief!'

Hans van Breukelen, technisch directeur van de KNVB, is een boksbal in de media. Hij wordt beticht van belangenverstrengeling en zou gehersenspoeld zijn. Soms denkt hij: 'Was ik maar lekker blijven golfen.'

Hans van Breukelen Beeld Robin Utrecht

Hij zou doen aan belangenverstrengeling. Hij zou gehersenspoeld zijn. Hans van Breukelen zucht diep: 'Al dit soort suggesties, zo stupide kan ik ze niet bedenken. Welke belangenverstrengeling? Wanneer ben ik dan gehersenspoeld? Het is zo suggestief allemaal.'

Van Breukelen (60), technisch directeur van de KNVB, ligt onder vuur, zoals hij al sinds zijn aanstelling in juni ladingen kritiek te verwerken krijgt in de media, of het nu gaat om de aanstelling van assistenten van bondscoach Blind, de implementatie van het rapport Winnaars van morgen of de status van de elftalleider van Oranje Jorritsma. Zelfs van zaken die al speelden toen hij nog niet in dienst was van de bond, krijgt hij soms de schuld, nu de zoektocht naar oorzaken van de veronderstelde chaos in Zeist hevig is.

Maar nu is de boot werkelijk aan, allereerst door beschuldigingen over belangenverstrengeling. Van Breukelen zou bovendien gehersenspoeld zijn door kompaan en psycholoog Rini Stoutjesdijk, directeur van BTSW, Bureau Toegepaste Sociale Wetenschappen. Stoutjesdijk is een oude bekende van hem, co-auteur bovendien van enkele boeken. Van Breukelen volgde ook een cursus neurolinguïstisch programmeren bij het bureau van Stoutjesdijk.

Zondag, als de nacht bijna aanbreekt na zijn openbare optreden bij het praatprogramma Studio Voetbal, is Van Breukelen zichtbaar aangedaan als hij via een appje van de KNVB hoort over de naderende publicatie van De Telegraaf over zijn hersenspoeling. Twee dagen eerder heeft de krant al geschreven over belangenverstrengeling.

Hij zou BTSW opdrachten gunnen. Maandag verklaart hij dat BTSW inderdaad is ingehuurd. 'Ik heb ze gevraagd. Een aantal opdrachten dateert van voor mijn komst, sommige van daarna. Ik heb gewoon mijn netwerk gebruikt. Dat is toch niet verboden?' Zo is BTSW onlangs benaderd voor de mentale begeleiding van de nationale vrouwenploeg die volgend jaar het EK in Nederland speelt. Het bedrijf doet ook mentale begeleiding van jeugdvoetballers, zoals bleek tijdens een recente stage van een nationale jeugdploeg.

In de zomer van 2015, een jaar vóór de komst van Van Breukelen, is training gegeven aan jeugdbondscoaches. In hetzelfde jaar schakelde Jelle Goes, technisch manager van de KNVB, Stoutjesdijk in voor een bijdrage aan het plan Winnaars van morgen, dat de verbetering van het voetbal in Nederland in de toekomst behelst.

Stoutjesdijk, in een schriftelijke reactie op vragen van de Volkskrant: 'De laatste bemoeienis van Van Breukelen bij BTSW is de totstandkoming van het boek Topposities geweest. Dit is niet uit winstoogmerk opgezet, maar uit intellectuele interesse, om een bijdrage te leveren aan de verbetering van het voetbal, cq de zoektocht naar een winnende mindset.' Het contract voor de begeleiding van de vrouwenploeg is volgens het bedrijf afgesloten voor beperkte tijd, tegen een geringe vergoeding.

Wat doet BTSW?

BTSW staat voor Bureau Toegepaste Sociale Wetenschappen. BTSW, met acht vestigingen, verzorgt volgens de eigen website psychologische hulpverlening, zakelijke dienstverlening, opleidingen en trainingen binnen de topsport en entertainmentwereld.

Een van de cursussen gaat over neurolinguïstisch programmeren, een hulpmiddel om effectief te communiceren en doelen succesvol te bereiken. Directeur is Rini Stoutjesdijk, die onder meer meewerkte aan het laatste boek van Hans van Breukelen: Topposities. BTSW werkt voor gemeenten en particulieren. Tot zijn klantenkring rekent het bedrijf Ajax, PSV, Arsenal, schaatser Koen Verweij, de oud-wielrenners Michael Boogerd en Steven de Jongh, voormalig doelman Joop Hiele en Peter Blangé, de nieuwe prestatie- en innovatiemanager van de KNVB.

Atypisch taalgebruik

Van Breukelen praat overigens wel een beetje als Stoutjesdijk of als een andere psycholoog in de sport. Termen als 'winning mindset' liggen hem in de mond bestorven. Dat hij veel met mentale begeleiding bezig is en zo de nadruk legt op het mentale gedeelte van het voetbal, is ook een gevolg van zijn eigen loopbaan. Mede dankzij mentale begeleiding richtte hij zich op na het zogenoemde polletjesincident. De doelman was in 1987 geestelijk behoorlijk in de war toen PSV een cruciale wedstrijd van Feyenoord verloor, nadat hij de bal ongelukkig liet stuiten op een graspol. Van Breukelen wijst erop dat hij een jaar later de Europa Cup I won met PSV en de Europese titel met Oranje.

Zijn soms wollige taalgebruik is een van de oorzaken voor de kritiek op de directeur, zoals ook bijvoorbeeld zijn vroegere ploeggenoot bij PSV en Oranje Ruud Gullit die uitte. Van Breukelen praat als een leraar, als een psycholoog, in elk geval met in de voetbalwereld atypisch taalgebruik. Dat wil nog niet zeggen dat hij gehersenspoeld is.

Die term is afkomstig van de journaliste Carine Damen, schrijfster van het boek Ik was gek van geluk. Zij plaatste naar aanleiding van berichtgeving in De Telegraaf een tweet met de tekst: 'In Ik was gek van geluk beschreef ik hoe Hans van Breukelen gehersenspoeld werd door een sekte...'

Sektarisme en manipulatie

Hoofdstuk 6 van dat boek, dat 'Laat je trainen' heet, met als ondertitel 'Psychologische hulpverlening als dekmantel', is volgens diverse bronnen gebaseerd op BTSW, al wil Damen dit ter bescherming van haar getuigen niet zelf openlijk toegeven en gebruikt ze gefingeerde namen. Zo heet het bedrijf in haar schrijven BSV. Haar boek gaat over sektarisme in Nederland, over manipulatie door leiders annex goeroes, over daaruit voortvloeiende geestelijke problemen en financiële conflicten, onder meer met franchisenemers. Het gaat over machtsverhoudingen, ook door hersenspoeling.

Uitgeverij Luitingh Sijthoff nam het boek van Damen in juli 2014 uit de handel, nadat een hoofdrolspeler uit een ander hoofdstuk zowel Damen als de uitgeverij aanklaagde vanwege smaad en laster. De uitgever trok zich terug uit angst voor hoge kosten die een rechtszaak tegen deze klager, de Stichting Uit de bron van Christus, met zich mee zou brengen. Daarna heeft Damen het boek zonder het gewraakte hoofdstuk geplaatst op internet.

Damen is voorzichtig in haar uitlatingen voor de krant, omdat ze geen zin heeft in juridische procedures. De relatie tussen hoofdstuk 6 van haar boek en Stoutjesdijk is door anonieme bronnen bevestigd.

Reactie KNVB

De directie van de KNVB neemt afstand van de 'zeer negatieve en tendentieuze campagne' jegens technisch directeur Hans van Breukelen. Het gaat daarbij onder meer om insinuaties over belangenverstrengeling. De directeuren Decossaux (commercieel directeur betaald voetbal) en Van der Zee (amateurvoetbal), melden het personeel in Zeist per brief dat 'de directie volledig achter Hans staat en geen enkele twijfel heeft aangaande betrokkenheid of belangenverstrengeling richting dit bedrijf'. Van Breukelen liet al weten geen persoonlijk financieel gewin te hebben bij de banden met het bedrijf BTSW van zijn kennis Stoutjesdijk. De directie: 'Hans wordt zwaar onrecht aangedaan.'

Negatieve publiciteit

Stoutjesdijk stelt dat BTSW nooit is geraadpleegd voor wederhoor op het betreffende hoofdstuk in het boek, dat hij tot deze week niet kende: 'Mocht duidelijk worden wie achter deze aantijgingen zit, dan zal een advocaat worden geraadpleegd vanwege smaad, zowel richting schrijfster als andere bronnen. Deze lastercampagne zal niet onbeantwoord blijven.'

Volgens Stoutjesdijk zal zijn verhouding met Van Breukelen niet veranderen door de publicaties. De directeur is danig geschrokken door de publiciteit. Het hoofdkantoor van BTSW (zie kader) was maandag onbereikbaar voor commentaar, volgens Stoutjesdijk door de overdonderende publiciteit.

BTSW schakelde daarop een bureau in om vragen te beantwoorden. Op de vraag waarom verschillende aanbevelingen van sporters en clubs van de website zijn gehaald, antwoordt Stoutjesdijk dat onder anderen Jelle Goes en Joost Leenders, directeur van de Talentenacademie, hadden gevraagd de opmerkingen te verwijderen. Stoutjesdijk: 'Allen zijn geportretteerd en geïnterviewd in het boek van Van Breukelen. Als dank voor hun medewerking zijn ze op de site geëerd als ambassadeur. Geen van allen had daartegen bezwaar aangetekend, ook niet de geïnterviewde mensen die bij de KNVB werken. Maar BTSW wil niemand meenemen in de negatieve publiciteit. Vandaar de verwijdering van de totale pagina.'

Van Breukelen, die vorig jaar na een zware tijd in zijn privéleven opnieuw trouwde en eigenlijk wel tevreden was met zijn leven, stelt: 'Soms denk ik: was ik maar lekker blijven golfen en andere leuke dingen blijven doen. Maar ik heb A gezegd tegen deze baan. Nu zeg ik ook B.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden