INTERVIEW

'Ik ben een luie schaker'

Schaken doet Anish Giri, kind van drie culturen, vooral op intuïtie. Als hij een stelling moet doorrekenen, haakt hij te snel af. Dat moet anders. Hij wil angst inboezemen.

'Het zou een droom voor me zijn om wereldkampioen te worden voor Nederland. En een beetje voor Nepal'Beeld Klaas-Jan van der Weij

Lang stond de Nederlandse schaker Anish Giri - zoon van een Nepalese vader en een Russische moeder - in de schaduw van de elite. Sinds kort staat hij zelfs in de toptien van de FIDE-wereldranglijst, als eerste Nederlander in dertien jaar.

Op de Live Chess Ratings van 2700chess.com veranderen de puntentotalen van de grootmeesters na elke partij. Giri (2.768 Elo-punten) relativeert de dagkoersen. Na zijn twee zeges op Alexei Sjirov in Hoogeveen boekte de 20-jarige Giri virtueel 6,7 punten winst, na de derde remise op rij is dat teruggelopen tot 4,5 punt.

'Die getallen zijn onrealistisch', zegt hij. 'De punten tellen pas echt na deze tweekamp. Tijdens het EK voor clubteams zei iemand op Twitter dat ik naar de zevende plaats was gestegen. Een uur later was ik weer achtste. Ik kijk vooral naar de lange termijn.'

Giri beseft dat hij zijn bevrijdende sprong voorwaarts mede te danken heeft aan zeges op zwakkere tegenstanders in de Spaanse competitie, gevoegd bij een fraaie serie in de Europa Cup voor clubteams.

'Ik moet nog steeds wennen aan dat hoge puntentotaal, al krijg ik daarvoor geen tijd', zegt hij in het rustiek gelegen hotel in de bossen rond Hoogeveen. 'Ik moet blijven spelen. Die rating zegt vooral iets over mijn huidige vorm. Ik ben die punten zeker waard, maar ze hebben geen grote betekenis. Pas als ik een langere periode in de toptien heb gestaan, kun je er conclusies uit trekken.

'Ik heb de basis gelegd met het Nederlandse team op de Olympiade, een van mijn beste toernooien tot nu toe. Maar ik heb nog niet de resultaten behaald van een echte toptienspeler. Je kunt de Spaanse clubcompetitie niet vergelijken met de komende Grand Prixtoernooien. Ik heb nog veel te bewijzen.'

Toch groeit het respect voor Giri nu hij tot de elite is toegetreden. Tot dit jaar was hij in feite kleurloos, zegt de grootmeester. 'Mijn concurrenten vonden me niet goed genoeg om bang voor me te zijn. Tegelijkertijd was ik te sterk om me te onderschatten. Ik vond het frustrerend om er tussenin te hangen. Carlsen en Caruana boezemen angst in. Ik merk nu dat mijn hoge rating ook iets doet met mijn tegenstanders.'

Hij wil ooit spelen om de wereldtitel en beseft dat zijn tweekamp met Sjirov, die hij vrijdag in zijn voordeel besliste, slechts een eerste test is op de lange weg naar een WK-match. Giri: 'Je moet na drie toernooien in de Grand Prix bij de beste twee staan om een plaats in het kandidatentoernooi te verdienen. Dat is al een loodzware opgave, maar ik wil dit keer wel vechten voor die topposities. Vorig jaar speelde ik matig in de Grand Prix.

Giri tijdens Tata Steel Chess afgelopen januariBeeld anp

'Ik moest vooral ervaring opdoen, waardoor ik de Grand Prix onbewust niet professioneel benaderde. Ik ging er heen om mee te doen. Ik maakte ook enkele foute keuzes in mijn voorbereiding en die werden meteen afgestraft. Mijn tegenstanders waren tot op het bot gemotiveerd, ze waren beter voorbereid dan op andere toernooien. Ik ben twee jaar van school af. Nu het schaken mijn beroep is, moet ik ook leven als een profschaker.'

Met zijn gevoel voor positie lijkt Giri meer op Karpov dan op Kasparov. Hij moet vooral met de zwarte stukken meer initiatief nemen. 'Ik heb mijn stijl leren ontdekken. Ik ben me nu bewust van mijn zwakke punten. Ik heb veel geleerd over mezelf. Ik ben anders dan wereldkampioen Magnus Carlsen, hij benadert de perfectie in het schaken. In een partij van vijf uur dwalen je gedachten wel eens af. Maar je moet weten wanneer opperste concentratie vereist is.

'Als geen ander ruikt Carlsen bloed als de stelling hem mogelijkheden biedt. Hij laat zelden of nooit een kans onbenut, dat is zijn kracht. Magnus staat er als het moet, daarom denk ik ook dat hij volgende maand in Sotsji zijn wereldtitel prolongeert. Ik ben een fan van Anand, ik heb hem geholpen in zijn eerdere WK-matches. Maar het zou me zeer verbazen als hij Carlsen nu wel verslaat.'

Giri weet wat hij mist in vergelijking met de Noorse nummer 1 van de wereld. 'Carlsen speelt op gevoel en koppelt zijn intuïtie aan rekenkracht. Ook ik speel op gevoel, maar ik moet meer rekenen in moeilijke stellingen. Ik ben een luie speler. Ik gebruik te weinig energie tijdens een partij, ik moet harder werken. Ondanks die luiheid speel ik redelijk. Maar het is niet genoeg. Zo pak ik Elo-punten in de Spaanse competitie, maar ik win er geen Grand Prixtoernooien mee.'

Sportkoepel NOC*NSF financiert het WK-project van de beste schaker van Nederland. Zo belegt Giri op Papendal trainingsstages met zijn nieuwe coach Vladimir Toekmakov, die als voormalige grootmeester uit de Sovjet-Unie nog tegen Bobby Fischer speelde. 'Ik luister niet alleen graag naar zijn verhalen over vroeger. Toekmakov kent alle generaties uit het schaken en won als bondscoach van Oekraïne de Olympiade.'

Hij ontdekt zichzelf ook als mens, want het valt hem soms zwaar om drie culturen met elkaar te verenigen. Als enige in het gezin beheerst Giri het Nederlands, al spreekt hij de taal nauwelijks meer sinds hij de middelbare school verliet. Ook met zijn Nepalese vader Sanjay, die als ingenieur op de TU in Delft werkt, spreekt hij voornamelijk Russisch, de taal van zijn moeder Olga. Met zijn Georgische vriendin onderhoudt hij zich in het Engels.

Giri: 'Wie ik ben? Goede vraag, ik heb van alles iets. Van Nepal nog het minst. Ik heb er kort gewoond, al heb ik er veel fans. Bij de laatste Olympiade vertelde de Nepalese minister van Cultuur en Sport dat ik een voorbeeld ben voor zijn landgenoten. Ik vind het een mooie gedachte dat ik nog steeds iets voor dat land beteken.

'Ik zie ook veel verschillen tussen mij en Nederlanders of Russen. Soms wringt dat. Ik vind het moeilijk te omschrijven. Ik ben bang dat ik mensen beledig als ik die verschillen benoem. Op hun eigen manier zijn zowel Nederlanders als Russen nationalistisch. Nederlanders vinden zichzelf vaak de besten, zeker als het om regelgeving gaat. Russen zijn ware patriotten.'

Giri in 2013 tijdens Tata Steel Chess. Achter hem loopt Carlsen.Beeld anp

Het maakt zijn positie delicaat als hij de ramp met vlucht MH17 in Oekraïne moet beoordelen. 'Ik zie het niet zo zwart-wit', aldus Giri. 'Het is afschuwelijk wat in Oekraïne is gebeurd. Ik neem geen standpunt in om vrienden uit diverse kampen niet van me te vervreemden. Ik constateer dat veel mensen hun eigen waarheid vertellen, zonder het zich te realiseren.'

Hij spiegelt zich aan een Georgische vriend, die bij het ministerie van Defensie werkt. 'Als het om de Russische politiek gaat, is hij anti-Poetin. Maar hij houdt net als ik van de Russische cultuur. Ik moet het allemaal nog een plek geven, al denk ik er niet zo filosofisch over. Ik schaak voor Nederland, dit land investeert in mij.

'Ik wil de Nederlandse schaaksport een nieuwe impuls geven, al zal ik wellicht niet zo populair worden als Jan Timman. Het zou een droom zijn om wereldkampioen te worden voor Nederland. En een klein beetje voor Nepal. Nee, zeker niet voor Rusland. Dat land heeft zijn eigen schaakhelden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden