Analysevertrek Beert Boomsma

IJsmeester Beert Boomsma laat een krakend Thialf achter

Het vertrek van ijsmeester Beert Boomsma laat schaatsers bezorgd achter over het ijs en de toekomst van Thialf, dat zonder noodkrediet al failliet was geweest. 

Beert Boomsma houdt de kwaliteit van het ijs in de gaten in een weekend waarin de EK’s sprint en allround worden verreden.

Thialf moet het voortaan zonder Beert Boomsma stellen, de gedreven ijsmeester die volgens oud-schaatskampioen Rintje Ritsma ‘het gezicht van Thialf’ was. Eind oktober nam hij afscheid van de schaatshal waar hij twintig jaar lang de ijsvloer prepareerde. Hij zal worden gemist, weet Ritsma. ‘Hoe doen ze het nu? Uit een boekje?’

Aan het eind van vorig seizoen, tijdens de wereldbekerfinale, liet Boomsma zien hoe snel zijn ijs kon zijn. Vier baanrecords gingen aan diggelen. Na de hooglandbanen van Salt Lake City en Calgary, waar schaatsers minder luchtweerstand ondervinden, is Thialf de snelste schaatshal ter wereld.  ‘Ik denk dat het nog sneller kan’, was toen zijn inschatting. Hij zal niet aan de knoppen van de vriesinstallatie zitten als het gebeurt.

Dat wereldbekerweekend in maart was exemplarisch voor de situatie in Thialf. Terwijl Boomsma zijn ijsvloer in topconditie had, kraakte het financieel. ‘Zo is de geschiedenis van Thialf: grote sportieve successen en financieel diepe dalen’, zegt Jan Zwier. De voormalig starter was 22 jaar werkzaam bij de ijsbaan als planner, maar kreeg zijn congé in het voorjaar omdat de ijsbaan moest bezuinigen.

Na de grootscheepse verbouwing van de ijshal, die het Boomsma mogelijk maakte nog betere omstandigheden te creëren, bleek dat het geld aan alle kanten weglekte. De onderhoudskosten waren hoger dan verwacht, evenals de energiekosten. Daar viel niet tegenop te boksen. De bijna twee miljoen euro eigen vermogen die Thialf in 2016 had, is inmiddels een schuld van twee miljoen.

Geen opvolger

Thialf-directeur Marc Winters zag zich genoodzaakt te reorganiseren en daarbij flink te snijden in het personeelsbestand: van 24,5 fte aan arbeidsplaatsen naar 15,5. Dat bleek niet voldoende. Grootaandeelhouders Provincie Fryslân en de gemeente Heerenveen voorkwamen afgelopen zomer faillissement met een gezamenlijk noodkrediet van 3 miljoen euro. En nog steeds is het financieel scherp aan de wind zeilen voor de ijsbaan.

Een directe opvolger voor de 50-jarige Boomsma komt er niet. De baan die hij had, bestaat niet meer. Directeur Winters: ‘IJsmeester of hoofdijsmeester was sowieso nooit een officiële benaming’, zegt hij. ‘Beert was hoofd van de technische dienst.’

Uit oogpunt van efficiëntie werd Boomsma’s technische dienst samengevoegd met wat de ‘dienst onderhoud en beheer’ heette. Samen werd het de ‘facilitaire dienst’. Boomsma kreeg na die herschikking een andere functie aangeboden, niet als hoofd van de nieuwe afdeling, maar als medewerker.

Boomsma, die met de Thialf-directie heeft afgesproken geen interviews te geven, zou lid worden van het groepje ijsmeesters dat hij jarenlang heeft aangestuurd. Hij besloot de baan niet te accepteren. ‘Ik snap dat wel’, zegt Zwier. ‘En als je nog wat wil op die leeftijd, moet je ook geen tien jaar meer wachten.’

Machines en software

Het is niet voor iedereen weggelegd om snel ijs in Thialf neer te leggen, denkt Ritsma. ‘Niet dat Beert geen fouten maakte. Het was voor hem ook een leerproces, zeker in het begin. Hij is door schade en schande wijs geworden.’

Na de verbouwing in 2016 kon Boomsma vertrouwen op de modernste machines en software. Ritsma vermoedt dat hem dat in de ogen van de directie wellicht overbodig heeft gemaakt. ‘Ze hebben sindsdien zo veel data opgeslagen over temperatuur, luchtdruk en zo, dat ze in Thialf misschien denken: hebben we Beert nog nodig? Wij kunnen die knopjes toch ook bedienen?’

Dat is een vergissing meent Ritsma. ‘Beert was betrokken, hield alles in de gaten en deed er alles aan om te zorgen dat er hard geschaatst kon worden.’ Zo’n boegbeeld is voor een ijsbaan die een echte topsportuitstraling wil hebben juist belangrijk, denkt de oud-schaatser. ‘Je ziet dat ze bij de Spelen vaak een ijsmeester kiezen die in de aandacht staat. Mark Messer bijvoorbeeld, de ijsmeester van Calgary.’

Tegelijkertijd school in de bekendheid van Boomsma en zijn benaderbaarheid een gevaar, vermoedt Zwier. ‘Als coach Jac Orie iets wilde uitproberen, ging hij naar Beert en dan pakte hij dat op. En wie werd er op het schild gehesen bij snelle tijden? De ijsmeester, niet de directeur.’ Of dat een rol heeft gespeeld in Boomsma’s vertrek, durft Zwier niet te zeggen. ‘Hij heeft uiteindelijk zelf besloten weg te gaan.’ Winters gaat er niet op in.

Bezorgde schaatsers

In de aanloop naar de NK afstanden, toen Boomsma al niet meer de scepter zwaaide, beklaagden onder meer Sven Kramer, Ireen Wüst en Kjeld Nuis zich over de matige ijsvloer. ‘Iedereen maakt zich zorgen om Thialf’, zegt Douwe de Vries, voorzitter van de atletencommissie van de KNSB.

De zorgen van de topschaatsers betreffen niet alleen het ijs, maar de bezuinigingen in het algemeen. De topsport staat onder druk in Thialf, merkt De Vries, die in het voorjaar zijn schaatsloopbaan beëindigde. ‘De sporters snappen dat er bezuinigd moet worden, maar ondertussen is er wel een minimum aan kwaliteit dat geleverd moet worden.’ Als schrikbeeld schetst De Vries het lot van het olympisch zwembad in Rio de Janeiro, dat er vier jaar na de Spelen vervallen bij ligt.

Tegelijkertijd maant De Vries de schaatsers tot geduld. De nieuwe ijsploeg, met vier ervaren leden en drie nieuwelingen, moet de tijd krijgen om het ambacht onder de knie te krijgen. ‘We eisen natuurlijk wel topijs, maar we accepteren ook dat de andere ijsmeesters niet in een keer de klasse van Beert hebben.’

Volgens Ritsma kan het lang duren voordat de ijsverzorging op het niveau van vorig seizoen is. ‘Dweilen is op zich best snel te leren, maar in de topsport gaat het om de finesses. Voordat je zijn niveau weer hebt, ben je vijf of zes jaar verder. Hij wist als geen ander hoe het werkte en kon, als hij het nodig vond, midden in de nacht nog aan de knoppen draaien. Dat is er niet meer bij.’

Ook Zwier voorziet een daling van ijskwaliteit, zij het voor een kortere periode. ‘Lang niet alle expertise is weg.’ En het bedienen van de koelmachines en zamboni’s is volgens hem geen hogere wiskunde. ‘De finetuning komt nog wel.’

Daar is ook Winters van overtuigd. Hij verwacht geen problemen voor de wedstrijden die dit seizoen nog in het verschiet liggen. En dat zijn niet de minste, nu de internationale schaatsunie ISU Thialf als ‘schaatsbubbel’ heeft aangewezen en er behalve het EK sprint en allround ook twee wereldbekers gepland staan.

Tijdens de NK afstanden, het eerste toernooi zonder Boomsma aan het roer, hadden de schaatsers geen reden tot klagen, constateert Winters. ‘Dus waarom zou het straks ineens niet lukken?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden