Iedereen op de Zhangjiakou Universiteit gaat verplicht op skiles, want de volgende Winterspelen zijn in Beijing

Er klonk hoongelach toen Beijing de Winterspelen van 2022 binnenhaalde. Gastheer van twee Olympische Spelen, relatief kort achter elkaar. Bovendien sneeuwt het bijna nooit in het kurkdroge Chinese noorden. En de meeste Chinezen hebben nog nooit op ski's of op schaatsijzers gestaan. Maar of het nu om sneeuw gaat of om enthousiasme voor wintersport, wat er niet is, dat maken ze in China gewoon.

Studenten van de Zhangjiakou universiteit leren skiën. Beeld Ruben Lundgren

Chongli - Yu Geli (17) pelt zich uit het gehuurde skipak. Twee studiepunten heeft de eerstejaarsstudent Engels zojuist verdiend, door te leren skiën. Dat duurt in Chinese stijl een week. Eerst theorieles en daarna vier dagen in skiresort Wanlong. 'Vallen blijf ik eng vinden. Ik snuif liever de sfeer van zo'n duur skiresort op.'

Met de goedkoopste dagpas van 80 euro is Wanlong normaal gesproken het domein van de rijkere sportliefhebbers, maar deze winter hobbelen er drieduizend studenten op skischoenen door het skicentrum. Zhangjiakou Universiteit richtte vorige zomer met het oog op de Winterspelen van 2022 in de Chinese hoofdstad Beijing de faculteit wintersport op. Het skigebied rond Zhangjiakou wordt gastheer van het freestyleskiën, de noordse disciplines en het snowboarden. 'Wij leveren vrijwilligers voor de Spelen. Als die niet kunnen skiën heb je niets aan ze', aldus Liu Meng (39), decaan van de faculteit.

Voor de voltallige populatie van Zhangjiakou Universiteit - 10 duizend jongeren - wordt skiën de komende jaren een verplicht vak. Gratis. Veel skiresorts doen iets 'sociaals' voor bevolkingsgroepen die te arm zijn voor de wintersport, zoals boeren en jongeren.

Het enige wat de studenten zelf betalen zijn de plakkertjes om hun wangen tegen de zon te beschermen, plus een bijdrage aan de lunch. Die halen ze aan een vierkant buffet dat zo groot is dat duizenden mensen zonder dringen hun noedels, stoofpotten, fruitsalades en frituursnacks kunnen bijeengaren. Het restaurant biedt uitzicht op de populairste afdaling. Het bouwen van skiresorts is de Chinezen toevertrouwd.

Hoongelach klonk toen Beijing, in 2008 gastheer van de Zomerspelen, een tweede olympisch evenement in korte tijd binnenhaalde. In het kurkdroge Noord-China sneeuwt het bijna nooit, maar het Internationaal Olympisch Comité (IOC) vindt sneeuw kennelijk geen vereiste voor Winterspelen. Bekendheid met wintersport is ook niet nodig; amper één procent van de Chinezen skiet of schaatst wel eens.

Liefde

Maar wat er nog niet is, maken de Chinezen gewoon. Of het nu sneeuw is of enthousiasme voor wintersport. Tegen de tijd dat het olympisch vuur arriveert in Beijing, zullen 300 miljoen mensen aan wintersport doen, onder wie 120 miljoen skiërs. Dat heeft president en partijleider Xi Jinping beloofd. Die Chinese wintersportliefde komt er.

De Winterspelen stimuleren de prille ski-industrie. 'Daar zit werkgelegenheid voor onze studenten. Ik let op talent, dat stuur ik door naar de resorts voor stage', zegt Ma Luyao (22), lerares ritmische gymnastiek, omgeschoold tot skilerares.

China vindt als wintersportnatie het skiën opnieuw uit, voorspelt ze. 'Nu is het een dure sport voor de elite, zoals golf. China is een socialistisch land, dat skiën toegankelijk maakt voor de massa.'

Olympische ringen en een standbeeld vlak bij het skiresort Wanlong. Beeld Ruben Lundgren

Met dat doel voor ogen hebben overheid en communistische partij naast quota's voor het aantal wintersportende Chinezen ook een bouwopdracht voor 300 nieuwe skigebieden en 500 schaatsbanen, goedgekeurd. Dat aantal is gebaseerd op de groeiende Chinese middenklasse. De verwachting is dat straks zo'n 116 miljoen mensen hun geld aan sport en toerisme zullen uitgeven.

Als de Winterspelen de belangstelling aanwakkeren, zijn dat straks allemaal potentiële wintersporters. Dus stampt China nu in een paar jaar meer infrastructuur uit de grond dan in het Westen in een dikke eeuw is gegroeid.

Kunstmatig winterwonderland

Epicentrum van de skigekte is Chong-li, een ijzig berggebied, waar sneeuw een schaars goed is. 63 centimeter per winter is heel wat. Economisch zijn de grauwe bergen nutteloos: er is nog wat industrie uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, de boerenstand hoedt schapen.

Een jaar of vijftien geleden arriveerden de eerste investeerders. Nu kronkelen kilometerslange witte linten kunstsneeuw over de hellingen, langs natuurstenen vakantieappartementen en twinkelend verlichte hotels, waar een goedkope kamer 300 euro per nacht kost. In fluorescerende skipakken zoeft de stedelijke middenklasse door dit kunstmatig winterwonderland.

'Meer Vakantie, Beter Leven!' Kilometer na kilometer onttrekken hoogglansreclameborden en olympische propaganda bouwputten voor nog meer hotels en skiliften aan het oog. Het enkele boerderijtje dat ertussendoor piept, is geen lang leven beschoren; de bevolking van het olympisch skigebied wordt 'geürbaniseerd' naar Chongli-stad. Dat is met zijn varkensvleesmarkten en noedelsnackbars niet bepaald Davos of Lech, zelfs niet nadat er een fata morgana van internationale wintersportallure aan is vastgeplakt. Het cluster blokhutterige architectuur en protserige luxehotels is uitgestorven en aan de laag stof in de etalages van winkels in sportartikelen te zien is het lang geleden dat hier een skibril werd verkocht.

Maar de projectontwikkelaars bouwen door. De gemeente Chongli is blij met alles waar wintersport op staat. De zielloze recreatiestrip wordt overschaduwd door bouwkranen en de eeuwig spuitende sneeuwmachines. Overal in Chinese berggebieden worden lapjes westerse skicultuur getransplanteerd.

Goede business

Het huidige aantal van 450 skigebieden moet in de loop van de jaren uitgroeien tot zo'n duizend. Een groeistuip zonder weerga, zegt de Zwitserse wintersportconsulent Laurant Vanat. 'Terwijl elders het aantal bezoeken aan skigebieden stagneert, houdt de Chinese vraag naar wintersport de komende jaren aan.'

Niet dat Chinezen de inzakkende westerse skimarkten overeind zullen houden. De twaalf miljoen skiërs die nu Vanats statistieken opkloppen, zijn vooral dagjesmensen op zoek naar een eenmalige sensatie. Vandaag op ski's, volgende week scubaduiken, schermen of mountainbiken. In China is elke recreatiemogelijkheid al snel booming.

In de pendelbus van Beijing naar de pistes trekt een familie nerveus de donsjacks binnenstebuiten aan. Het wordt hun eerste keer en ze maken zich druk over de kou. Op de achterbank slaapt een geroutineerde skiër tot vlak bij de witte opium, de Chinese naam voor een fijn pak sneeuw. In 2022 zal een hogesnelheidlijn de reistijd hebben teruggebracht tot twintig minuten. Maar nu is de bus goede business, zegt de uitbater. 'Vijf jaar geleden reed ik met lege stoelen, nu zet ik twee touringcars per dag in.'

De skileraren zijn niet aan te slepen. Zeven grote resorts in Chongli vechten om de 87 professionals die de faculteit van Zhangjiakou universiteit heeft klaargestoomd. Datzelfde geldt voor nette chauffeurs, of hotelmanagers. Sportdecaan Liu: 'Noodgedwongen laten de resorts boeren uit de omgeving sneeuwschuivers en medische evacuatieteams bemannen. Wintersportindustrie betekent werkgelegenheid voor generaties. Die vijftien dagen Winterspelen in 2022 helpen onze afgestudeerden niet aan een hoger inkomen. Dat moet in de jaren daarna gebeuren.'


De hellingen moeten wit, maar kan dat op een beetje groene manier?

De Waterkubus, het olympisch zwembad van Beijing 2008 met de fraai verlichte bellen in de buitenmuren, komt in 2022 terug in de rol van IJsblokje. Hier wordt straks de curlingcompetitie gehouden. Door locaties van de Zomerspelen waar het kan te hergebruiken, probeert China de Winterspelen sober en duurzaam te organiseren.

Voor de snowboarddiscipline Big Air is de oude staalfabriek van Shougang een geschikte locatie. Die verhuisde in 2001 om de lucht voor de Zomerspelen minder smerig te maken en liet fraai industrieel erfgoed achter. Grootste kopzorg is de hoeveelheid kunstsneeuw die nodig is om de drie olympische locaties straks een witte aanblik te geven. Dat betekent een aanslag op de al karige watervoorraad. Koelvloeistoffen als freon zijn niet milieuvriendelijk en de stroom die die machines gebruiken ook niet.

Skiërs in Beijing. Beeld Ruben Lundgren

Skigebied Chongli kan niet zonder sneeuwmachines. Yanqing, waar schansspringen en bobsleewedstrijden zullen worden gehouden, is al even droog en vrij warm. 'Daar is het door de opwarming van de aarde overdag in februari al gemiddeld 10 graden, dus dat wordt lastig', zegt professor Zhang Xinrong van de Beijing Universiteit. De in water gespecialiseerde natuurkundige adviseert het organiserend comitee over kunstsneeuw en ijs. Die worden ter plekke gemaakt. Dat gebeurt voor het eerst zonder chemicaliën, maar met een systeem dat kooldioxide gebruikt. Dat is schoner. De machines draaien op windenergie: er wordt overtollige stroom van windturbines in West-China gebruikt. Bij de productie van sneeuw en ijs met kooldioxide komt hitte vrij. 'Die pompen we naar het olympisch dorp en het media-centrum.'

Het eerste demonstratieproject sneeuw en ijs maken zonder chemicaliën is onlangs geslaagd, aldus Zhang, al komt de duurzame kooldioxidetechniek te laat voor de olympische ijsbanen in Beijing. 'Die faciliteiten worden nu al gebouwd, we halen het niet met onze techniek.'

Zhang Xinrong maakt zich zorgen over de milieu-effecten van die groeimarkt voor wintersport in China, ook na de Spelen. Technisch is het een koud kunstje in een gebied met temperaturen van 30 graden skipistes aan te leggen. 'Die pistes in tropische en subtropische gebieden komen er nu al: in Shanghai, in Guizhou. Ik vrees dan ze allemaal een stukje van die wintersportmarkt willen, dus maken ze sneeuw zonder aan de gevolgen te denken.'

De inzet van steeds meer sneeuwmachines leidt tot meer uitstoot van broeikasgassen, waardoor de temperaturen nog sneller stijgen. Voeg daaraan toe een wintersportboom in China, waar nu eenmaal niets op bescheiden schaal gebeurt, en je hebt een forse aanslag op het milieu. Zhang: 'Er moet veel meer aandacht komen voor de duurzame inrichting van wintersportgebieden. De overheid moet een groene strategie uitzetten, want van de markt zal het niet komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.