Iedereen lijkt homo's en lesbo's hun festijn te gunnen

Dat deelnemen aan de Gay Games belangrijker is dan winnen mag misschien voor de sporters gelden, de commercie voelt zich er niet door aangesproken....

Van onze verslaggever

Sander van Walsum

AMSTERDAM

Van noemenswaardige kritiek op het mega-evenement is eigenlijk nauwelijks sprake. Een aantal bewoners van de Bloemenmarktbuurt is er niet zo van gecharmeerd dat de Reguliersdwarsstraat volgende week 24 uur per dag gevuld zal zijn met feestgedruis, maar in het algemeen lijkt iedereen de homo's en lesbo's hun festijn te gunnen.

Het enige weerwerk is afkomstig uit de homokringen zelf. Uit protest tegen het massale en zelfgenoegzame karakter van de Gay Games, heeft een aantal homo's 'uit de alternatieve hoek' een tegen-evenement georganiseerd: de Queer Do It Yourself Games. Tot de takken van sport waarin de ongeveer dertig deelnemers met elkaar wedijveren, behoren onder andere handtaswerpen, hardlopen op hoge hakken, en croquet.

Meer principieel van aard is de kritiek van homo's die vrezen dat de Gay Games door de heteroseksuele buitenwacht zullen worden opgevat als een manifestatie van roze autonomie, van apartheid zelfs.

De meest prominente vertolker van dit standpunt is de hoofdredacteur van de Gay Krant, Henk Krol. Deze week betoogde hij nog in zijn commentaar dat de Spelen te veel naar afzondering rieken.

'Homoseksualiteit is de norm. Wie afwijkt wordt nog net getolereerd. Dat is precies de houding van heteroseksuelen uit het recente verleden die wij de afgelopen jaren zo krachtig hebben bestreden.'

Dat van de Gay Games een louterende invloed zou uitgaan op de bevooroordeelde buitenwereld, wil er bij Krol niet in. Sporters uit repressieve landen die hier even in een homovriendelijk klimaat hebben vertoefd, zullen hun thuiskomst als een wisselbad ervaren, stelt de hoofdredacteur. En dichter bij huis, in Terneuzen bijvoorbeeld, zullen de beelden die de televisie van het evenement uitzendt, niet de indruk kunnen wegnemen dat homoseksualiteit en hedonisme uitwisselbare begrippen zijn.

Volgens René Zuidervelt, redacteur van het homo-periodiek Gay News, vereenzelvigen de sceptici zich te veel met de Amsterdamse situatie om nog open te staan voor de geweldige indruk die de Gay Games op onderdrukte homo's zullen maken. 'We zijn natuurlijk enorm verwend in dit land, en vooral in deze stad. En dan is het nogal gemakkelijk om te zeggen: ''we zijn zo geïntegreerd dat we geen apart sportevenement meer nodig hebben''. Zo'n houding kunnen de meeste homo's zich niet veroorloven.'

Dat de Spelen een missie hebben in de buitenwereld, gelooft Zuidervelt niet. 'Het zal echt niet zo zijn dat de mensen in landen waar homo's worden onderdrukt, opeens heel anders tegen hun eigen gedrag aankijken. Maar voor de betrokken sporters zelf is deelname echt heel belangrijk. De Roemeen en de Zimbabwaan die hier hebben gesport, zijn ondergedompeld in een ouderwets gevoel van solidariteit. Straks gaan ze weer gesterkt naar huis.'

De hoogleraar homostudies Rob Tielman is 'totaal overtuigd' van het belang van mega-evenementen als de Gay Games.

'Het feit dat dit feest niet wordt gezien als een volstrekt normale folklore - zoals de Pasar Malam -, sterkt mij in die opvatting. Volgende week zal, ten overstaan van televisiekijkers in alle delen van de wereld, een verbinding worden gelegd tussen homoseksualiteit enerzijds, en sport en cultuur anderzijds. Dat zijn de kijkers in Roemenië niet gewend. Die associëren homo's met criminaliteit en zondigheid.'

Dat de beeldregisseurs zich vooral zullen laten leiden door de extravaganza - blote billen, tongzoenen en wilde outfits - doet volgens Tielman geen afbreuk aan het belang van een wereldwijde exposure. 'Voor het zogenaamde Albert Mol-effect ben ik niet zo bang. Door de extremen te tonen, vergroot je de tolerantie voor de mildere verschijningsvormen. Dat heeft in Nederland zo gewerkt, en dat zal daarbuiten op termijn niet anders zijn. De buitenissigheid bepaalt de maatschappelijke tolerantiebreedte.'

Tielman erkent dat de sport - en in mindere mate de cultuur - slechts het alibi is voor het aanstaande homofeest. Elk van de 14.500 deelnemers aan de Gay Games kan een medaille tegemoet zien, en de gevestigde wereldrecords zullen bij geen enkele tak van sport in gevaar komen. Toch is de sport er volgens Tielman niet met de haren bij gesleept. In de eerste plaats ontlenen de Spelen hier hun positieve uitstraling aan, en in de tweede plaats markeert de gezamenlijke sportbeoefening een nieuw stadium in de homo-emancipatie.

Tielman: 'Door toedoen van gymnastiekleraren werd sport niet zozeer in verband gebracht met lol, maar met militarisme en drill. Pas veel later zijn zij gaan ervaren hoe leuk sport kan zijn. En daarvan zijn deze Spelen de uitdrukking.'

Maar bovenal zijn de Spelen volgens Tielman - en velen met hem - het feest van de emancipatie. 'Met de openstelling van het huwelijk voor homo's is in Nederland het ideaal van politieke gelijkberechtiging verwezenlijkt. En daarover mag je best je vreugde tonen.'

Over de vraag of deze ontwikkeling ook de burger heeft genezen van zijn anti-homo-reflexen, lopen de meningen uiteen. René Zuidervelt denkt dat economische voorspoed de wegbereider is van tolerantie jegens homo's, en dat bij een recessie het tij weer kan keren. En homo-onderzoeker Theo Sandfort ontleent aan de afwijzende houding van jongeren tegenover homoseksualiteit een zekere scepsis over de vooruitgang die de homo's werkelijk hebben geboekt.

Volgens Rob Tielman is de homo-emancipatie echter stevig verankerd in de Nederlandse samenleving. 'Het is een autonoom proces dat los staat van economische ontwikkelingen. Hoezeer de tolerantie jegens homo's is verinnerlijkt, blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat een meerderheid van de bevolking nu voor homoseksueel ouderschap is. Dat geeft meteen de beperking aan van de vooruitgang: we hebben het alleen nog over het kleine Nederland.'

Daarom geldt eens te meer: the Games must go on.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden