Reportageactivisme in de sportwereld

Iedereen knielt nu met de eerder verguisde footballspeler Kaepernick

Na de gewelddadige dood van George Floyd klinkt de roep om gelijkheid luid in de Amerikaanse sportwereld. Het activisme van Colin Kaepernick is springlevend. Ook bij de National Football League, die de activistische speler eerder zijn podium ontnam.

In Liverpool knielen de spelers ter nagedachtenis van George Floyd. Beeld Liverpool FC via Getty Images

De schokkende beelden van de gewelddadige dood van George Floyd, de 46-jarige Afro-Amerikaanse man die vorige week bezweek onder de knie van een politieagent, zorgden voor verdriet, frustratie, woede en uiteindelijk een vurige opstand in de Verenigde Staten, maar ook een besef dat bij sommige Amerikanen nog niet was ingedaald. Dit was waar Colin Kaepernick (32) tegen protesteerde toen hij in 2016 besloot te knielen tijdens het volkslied.

Op sociale media wordt de NFL-speler en activist, al jaren zonder club, veelvuldig aangehaald. De foto waarop hij knielt in het shirt van de San Francisco 49ers is te zien naast het beeld waarop agent Derek Chauvin met zijn knie op de nek van de weerloze Floyd drukt. 

Colin Kaepernick (midden), Eli Harold (links) en Eric Reid (rechts) van de San Francisco 49ers knielen tijdens het volkslied. Beeld EPA

Gezicht van de strijd

Het is een tweeluik van knielende mannen: Kaepernick als gezicht van de strijd tegen het politiegeweld waar Chauvin het zoveelste symbool van werd. ‘Begrijpen jullie het nu?’ schreef basketballer LeBron James op Instagram. ‘Of is het nog steeds niet duidelijk?’

Volgens zijn medestanders bewijzen de dood van Floyd en de daaropvolgende protesten het gelijk van Kaepernick. In 2016 werd de Amerikaan door velen verguisd toen hij voorafgaand aan wedstrijden naar de grond zakte tijdens het volkslied. Volgens president Trump moesten hij en de collega’s die zijn voorbeeld volgden, worden ontslagen en konden ze maar beter op zoek naar een ander land. Toen Kaepernick een contract tekende bij Nike, knipten conservatieve footballvolgers het logo van het sportmerk van hun sokken. Sinds 2017 durft geen club zich meer aan de omstreden spelverdeler te wagen.

In de sportwereld kan Kaepernick vooral rekenen op bijval, zo bewezen de afgelopen dagen weer eens. Vooral in de National Football League NFL en de National Basketball Association NBA, competities met respectievelijk 70 en 74 procent zwarte spelers, spreken sporters zich in groten getale uit tegen racisme. 

Basketballegende Michael Jordan, die zich volgens critici te vaak op de vlakte houdt, zei in een geschreven verklaring genoeg te hebben van geweld tegen zwarte Amerikanen. (Jordan is de enige Afro-Amerikaanse teameigenaar in de NBA als baas van de Charlotte Hornets.)

Steun van witte sporters

‘Waarom houdt Amerika niet van ons?’, vroeg James, in de NBA een van de belangrijkste voorvechters van gelijkheid, zich af terwijl zijn collega-sporters zich met boodschappen op sociale media afkeerden van racisme. Opvallend is de steun van een groot aantal witte sporters, die eerder grotendeels ontbrak. 

Zo plaatste Tom Brady, zesvoudig Super Bowl-winnaar, een gezamenlijke verklaring van NFL-spelers op zijn Twitteraccount. Andere witte footballsterren als Joe Burrow en Carson Wentz verklaarden zich op sociale media solidair met de demonstranten. ‘Zwarte mensen kunnen dit niet alleen’, schreef USA Today. ‘De roep om verandering moet ook van anderen komen.’

Een enkele sporter nam de afgelopen week deel aan een protestmars. Jaylen Brown, een 23-jarige basketballer van de Boston Celtics, reed in het weekend in vijftien uur vanuit Massachusetts naar zijn thuisstad Atlanta om zich aan te sluiten bij demonstranten. ‘In eerste instantie ben ik een zwarte man en maak ik deel uit van de zwarte gemeenschap’, zei hij. ‘Mijn bekendheid sluit me niet uit van deze problemen.’

Huis in brand gestoken

Buiten de lijnen zijn ook de populairste Afro-Amerikaanse sporters niet immuun voor discriminatie, zo bewezen meerdere incidenten. In 2017 werden racistische leuzen met graffiti op de poort voor het huis van LeBron James in Los Angeles gespoten. ‘Ik ben vaak staande gehouden vanwege de kleur van mijn huid’, zei Glenn ‘Doc’ Rivers, coach van de Los Angeles Clippers, in een reactie op de gewelddadige dood van Floyd. ‘Ik ben vaker met racistische termen uitgescholden dan ik kan bijhouden.’ In 1997 werd het huis van Rivers, een voormalig basketballer, in brand gestoken omdat hij een relatie had met een witte vrouw.

Kaepernick en zijn generatiegenoten zijn verre van de eerste sporters die opstaan tegen racisme in de Verenigde Staten. In een opiniestuk in de Los Angeles Times beschreef voormalig sterbasketballer Kareem Abdul-Jabbar hoe diepgeworteld en hardnekkig de problemen zijn. In 1962 kwam hij met prominente zwarte sporters bijeen met Muhammad Ali, die onder vuur lag vanwege zijn dienstweigering. ‘In Amerika is racisme als stof in de lucht’, schreef Abdul-Jabbar deze week. ‘Zelfs als je erin stikt, blijft het onzichtbaar. Het komt pas tevoorschijn als je de zon binnenlaat.’

Woede en frustratie

Ook de NFL sloot vorige week aan in de rij van teams, sportmerken en competities die zich via verklaringen distantieerden van racisme en politiegeweld. ‘De reactie van de demonstranten vertegenwoordigt de pijn, woede en frustratie die zoveel van ons voelen’, liet NFL-baas Roger Goodell optekenen. ‘We zijn vastberaden deze problemen met onze spelers te blijven bespreken.’

Aanhangers van Kaepernick schoot het bericht in het verkeerde keelgat. De competitie die de banneling in hun ogen zijn podium had ontnomen, had nu geen recht van spreken. ‘Schaam je’, reageerde filmmaker Ava DuVernay. ‘Je daden zijn exact het tegenovergestelde van wat je hier beschrijft.’

Kaepernick zelf blijft vooralsnog op de achtergrond bij de protesten in de Verenigde Staten. Op sociale media verklaarde hij eventuele kosten namens gearresteerde demonstranten te zullen betalen. ‘In de strijd voor bevrijding zal er altijd vergelding zijn’, schreef hij. ‘We moeten onze vrijheidsvechters beschermen.’

Lees verder

‘Als zwarte Amerikaan ben je nooit, nóóit veilig’
Al dagen is de stad Minneapolis het toneel van demonstraties, brandstichting en plundering. De aanleiding: de dood van een zwarte man, de 46-jarige George Floyd, door politiegeweld. Weer eentje.

Agenten beschoten en chique winkels Fifth Avenue geplunderd bij protesten VS
Ondanks een avondklok in zo’n veertig steden werd in de VS maandagnacht opnieuw massaal geprotesteerd. Daarbij raakten vier agenten in St. Louis gewond bij een beschieting en werden winkels op het chique Fifth Avenue in New York geplunderd.

Had Halsema de betoging moeten beëindigen? ‘Blijkbaar was de voorbereiding niet op orde’
De vreedzame demonstratie tegen racistisch politiegeweld in Amsterdam leidde tot woede achteraf. Kunnen demonstraties verboden worden? ‘Daar moet je in een democratie nooit aan willen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden