Iedereen is gek geworden

Iedereen is gek geworden. De wereldschaakbond FIDE wordt bestuurd door aan grootheidswaanzin lijdende figuren die dromen van een wereld waarin alle zielen zijn gekocht....

Iedereen is gek geworden. Vijf jaar geleden zette Gari Kasparov in een tweekamp tegen Anand voor het laatst zijn wereldtitel op het spel. Hoog tijd voor een nieuwe match dus maar helaas niemand leek er geld in te willen steken. Toen vorig jaar een door toporganisator Bessel Kok begeleide poging strandde, leek de kans verkeken dat het ooit nog zou lukken.

Een paar weken geleden verscheen in Britse kranten het bericht dat Raymond Keene het toch voor elkaar had gekregen. In 1993 was Keene de man achter de buiten de FIDE om gehouden WK-match Kasparov - Short en daardoor een van de hoofdverantwoordelijken voor de scheuring die sindsdien de schaakwereld teistert. Keene zou zakenlieden bereid hebben gevonden twee miljoen dollar prijzengeld beschikbaar te stellen voor een match tussen Kasparov en Anand. Kasparov was al akkoord, Anand stond op het punt te tekenen.

Inmiddels is bekend dat Anand die tweekamp niet zal spelen. Hij vroeg een garantiesom voor het geval de match op het laatste moment toch zou worden afgelast en kreeg nul op het rekest. Het schijnt dat inmiddels Vladimir Kramnik, de nummer drie van de wereldranglijst, is benaderd. Onbekend is wat gebeurt als ook Kramnik voor de eer bedankt. Leko, de nummer vier van de lijst, heeft laten weten dat hij niet beschikbaar is.

Iedereen is gek geworden. De KNSB zal donderdag officieel bekendmaken dat een computer meedoet aan het aanstaande toernooi om het Nederlands kampioenschap. Onder het motto 'vorig jaar een vrouw, ditmaal een computer en volgend jaar bedenken we weer iets anders' hoopt het bondsbestuur de publiciteit rond het NK tot ongekende hoogte te laten stijgen. Informaticahoogleraar Jaap van den Herik zal op een persbijeenkomst uitleggen waarom Fritz 6 een interessante en waardevolle vervanger is van Jan Timman.

Met goedvinden van de deelnemers wordt het NK daarmee gereduceerd tot een kermisvoorstelling. De schakersziel is goedkoop, de belofte van het bestuur om het prijzengeld met ongeveer 70 duizend gulden te verhogen was voldoende om de wankelmoedigen, met uitzondering van Paul van der Sterren, over de streep te trekken.

Sergei Tiviakov, een van de deelnemers aan het NK, voorspelde gelaten dat Fritz gemakkelijk kampioen zal worden. Ik denk dat hij ongelijk heeft. Onlangs bleek in een toernooi in Jakarta hoe ontstellend zwak het programma soms speelt. Als voorproefje van de vreselijke partijen die ons te wachten staan daarom deze partij waarin Fritz verliest van een speler van wie ik nog nooit had gehoord.

Fritz 6 - SituruJakarta 2000

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. Lf1-b5+ Lc8-d7 4. Lb5xd7+ Dd8xd7 5. c2-c4 Pg8-f6 6. Pb1-c3 Pb8-c6 7. 0-0 g7-g6 8. d2-d4 c5xd4 9. Pf3xd4 Lf8-g7 10. Pd4-e2 Pc6-e5

Haalt Fritz uit zijn openingsboek. In de Internetpartij tussen Kasparov en de rest van de wereld speelde zwart 10 ... De6.

11. b2-b3 0-0 12. Lc1-b2

Dit was een goed moment voor f2-f4.

12 ... a7-a6 13. Ta1-b1

Aarzelend spel. Maar 13. f4 was hier veel minder sterk dan een zet geleden wegens 13 ... Peg4 14. Dd3 b5!.

13 ... b7-b5 14. Pc3-d5 Dd7-b7! 15. Pe2-g3 h7-h5 16. f2-f4 Pe5-g4

Daarmee heeft zwart de strijd om het initiatief definitief gewonnen. Na 17. h3? komt 17 ... Pxd5 en zwart wint.

17. Lb2-d4 e7-e5 18. f4xe5 Pf6xd5 19. e4xd5 d6xe5 20. Ld4-f2 f7-f5 21. Dd1-e2 e5-e4 22. Tf1-d1 Ta8-e8 23. c4-c5

Zie diagram 1

Consequent heeft het programma aangestuurd op deze stelling waarin het kennelijk vertrouwde op de kracht van de verbonden vrijpionnen. Ten onrechte, de zwarte aanval is veel gevaarlijker.

23 ... e4-e3 24. Lf2-e1 f5-f4

Wie de partij met behulp van Fritz naspeelt, merkt dat het programma zich pas na deze zet bewust wordt van het naderende gevaar. De positieve waardering voor de witte stelling verdwijnt en slaat om in diep berouw.

25. Pg3-f1 Db7-c8! 26. Tb1-c1 Pg4-e5 27. b3-b4

Verlegenheid. Na bijvoorbeeld 27. Lc3 komt 27 ... f3 28. gxf3 Pxf3+ 29. Kh1 Pg5 30. Pxe3 Dh3 en zwart wint.

27 ... f4-f3 28. De2xe3 f3xg2 29. Kg1xg2 Tf8-f3 30. Le1-g3 Tf3xe3 31. Pf1xe3 h5-h4 32. d5-d6 Dc8-c6+ 33. Pe3-d5 h4xg3 34. h2xg3 Pe5-c4 35. Kg2-f2 Dc6-d7 36. Pd5-e7+ Te8xe7 37. d6xe7 Lg7-d4+

Wit geeft op.

Misschien moeten de NK-deelnemers zich niet al te snel rijk rekenen na het zien van deze partij. De omstandigheden in Jakarta ken ik niet, het is mogelijk dat Fritz was geïnstalleerd op een oude en trage computer. Dat zal straks anders zijn.

Intussen is in Monaco het negende Amber rapid- en blindtoernooi gehouden. Het was als altijd een weerzien van oude bekenden die slechts zelden een nieuweling tot hun genootschap zien toetreden. In een Internetnieuwsgroep vroeg iemand onlangs waarom Kasparov nooit meespeelt in Monaco. Per kerende post kreeg hij het juiste antwoord: 'Kasparov houdt niet van blindschaak en de organisatoren houden niet van Kasparov'.

Ditmaal werd het toernooi gewonnen door Alexei Sjirov die een ronde voor het einde al zeker was van zijn zaak. Kramnik won traditiegetrouw het blindtoernooi maar in het rapidspel was Sjirov met de prachtige score van 8,5 uit 11 alle anderen de baas.

Sjirov - Van WelyMonaco 2000 rapid

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 e6-e5 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 11. g5xf6 d5-d4

Van deze alles-of-niets variant zijn beide spelers grote kenners.

12. Lf1-c4 Dd8-c7 13. Dd1-d3 d4xe3 14. 0-0-0 e3xf2 15. Lc4xf7+ Ke8xf7 16. Dd3-d5+ Kf7xf6

Ook met 16 ... Ke8 bestaat praktische ervaring. Een partij Sjirov - Polgar, Dortmund 1996, eindigde in remise na de beginzetten 17. f7+ Ke7 18. Df3 Lh6+ 19. Kb1 Kf8. In een volgende partij Sjirov - Van Wely krijgen we te zien hoe wit geforceerd kan winnen.

17. Pc3-e4+ Kf6-e7 18. Pe4-d6 Lf8-h6+ 19. Kc1-b1 Ke7-f6

Zie diagram 2

20. Th1-f1

Nieuwtje. Een partij Gormally - Kaufman, Hampstead 1998, eindigde in remise door zetherhaling na 20. Pe4+ Ke7 21. Pd6 Kf6.

20 ... Th8-f8

Maakt een plekje vrij voor de zwarte koning op h8. Na 20 ... Lxf5? wint wit gemakkelijk met 21. Txf2 Lf4 22. Pxf5 Kxf5 23. Txf4+.

21. Tf1xf2 Pb8-c6 22. Dd5-c4 Lh6-f4

Zie diagram 3

Zwarts stelling hangt met spelden en elastiekjes aan elkaar. Geen wonder dat wit er nu dwars doorheen gaat.

23. Tf2xf4 e5xf4 24. Dc4-c3+ Kf6-g5 25. Td1-g1+ Kg5-h4 26. Dc3-f3 ...

Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden