Hoog te paard en sterk in zaken

Ook buiten de ring is Anky van Grunsven succesvol. Haar kledinglijn wordt verkocht in meer dan twintig landen, ze geeft clinics en brengt boeken, dvd's en cd-roms aan de man....

Toen een paardenvakblad de Duitsers enkele jaren geleden vroeg naar de bekendste ruiter of amazone uit hun land, noemde het merendeel de naam van Hans Günter Winkler. Een pijnlijke uitkomst voor een land dat zich graag als de grootste paardensportnatie mag presenteren. Winkler, de vijfvoudig olympisch kampioen en tweevoudig wereldkampioen, rijdt al dertig jaar niet meer.

Frank Kemperman denkt niet graag terug aan de onderzoeksresultaten. 'Ik zou willen dat wij iemand als Anky hadden. Als ik in Nederland de straat op ga en haar naam noem, weet iedereen over wie ik het heb', verzucht de directeur van Indoor en het CHIO in Aken.

Hoeveel respect hij ook heeft voor de prestaties van de springende Beerbaumpjes en de dressuurgrootheden Heike Kemmer en Hubertus Schmidt: qua populariteit kunnen ze bij lange na niet tippen aan Anky van Grunsven, zegt Kemperman. 'Ze is de enige echte ster in deze sport. Door haar verkoopt de dressuur in veel landen beter dan het springen, terwijl dat mondiaal veel meer wordt beoefend.'

Vorige maand werd een aanzienlijk gedeelte van Indoor in Den Bosch opgehangen aan de tweevoudig olympisch kampioen, die resideert in het nabijgelegen Erp. Ze mocht er een koeienshow weggeven en kreeg de ruimte om haar kledingmerk Anky Technical Casuals aan de man te brengen.

Kemperman: 'Omdat ze ons er die dagen heel veel voor heeft teruggegeven. Anky zegt tegen niemand: je kunt de pot op. Ze heeft geen oogkleppen op en begrijpt dat sport meer is dan sport alleen. Ik zou willen dat er een springruiter opstaat die zo gemakkelijk praat als zij.'

De Belgische paardenbons Hans Vanbiervliet: 'Wij hebben ook goede ruiters, maar die doen hun mond niet open en zijn veel minder interessant dan Anky.'

Volgens sportmarketingdeskundige Frank van den Wall Bake hebben Van Grunsvens communicatieve vaardigheden de basis gelegd voor haar zakelijk succes. Hij maakt de vergelijking met schaatser Bob de Jong, ook olympisch kampioen, maar desondanks commercieel onaantrekkelijk. 'Schaatsers zijn immens populair, maar Bob is geen ideale ambassadeur voor een bedrijf. Hij is heel ingetogen, zegt nauwelijks iets dat er toe doet. Een sponsor verlangt meer.'

Ook haar 'hoge sympathiegehalte' heeft de commerciële waarde versterkt, zegt Van den Wall Bake. 'Haar lach maakt haar aaibaar. Een vrolijk persoon is nu eenmaal prettiger om te zien dan een nors iemand.' Maar uitstraling is niet alles. 'Zo'n Anna Koernikova kon profiteren van haar uiterlijk, maar verdween uiteindelijk in de anonimiteit omdat ze als tennisster zwaar tekort kwam.'

Toch heeft Van Grunsven niet overal de lachers op haar hand als ze ergens binnenkomt. Bij een hippisch gala in Moorsele moet ze flink aan de bak om haar toehoorders voor zich te winnen. Ze weet geen contact te krijgen met de introverte West-Vlamingen. Maar de zaal komt uiteindelijk toch los, omdat ze helemaal opgaat in een van de tientallen clinics die ze jaarlijks geeft.

'Vroeger was dit heel anders gegaan', zegt Tineke Bartels, die ook een training geeft in de imposante manege Zilveren Spoor. Ze is 17 jaar ouder, maar goed bevriend met Van Grunsven, met wie ze al deelnam aan de Spelen in Seoul.

'Ik ben gymlerares van beroep en weet hoe ik dingen moet uitleggen. Maar Anky had daar moeite mee. Als ik haar vroeg hoe zij een piaffe deed, zei ze: nou gewoon, dan doe ik' Bartels maakt het bekende klikkende geluid om de aandacht van een paard te krijgen.

'Haar paard luisterde ook nog, maar het publiek werd er niet wijzer van. Als de mensen thuis waren gekomen, wisten ze nog niet hoe Anky haar paard liet gehoorzamen. Nu kan ze beter uitleggen en verantwoorden waarom ze wat doet en waarom ze zo goed is. Ze is meer gaan nadenken over de methoden die ze toepast.'

Als zakenvrouw moet Van Grunsven evenwel nog veel leren, zegt ze zelf in haar stallencomplex in Erp. 'Commercieel denken is niet mijn sterkste punt. Daarom heb ik Sjef (Janssen, haar man, manager en trainer, red.) voor het financiële gedeelte. Hij is een chaoot, maar is veel commerciëler ingesteld dan ik.'

Het bureau van Anky en dat van Sjef zijn moeiteloos van elkaar te onderscheiden, vertelt Monique van Doorn, die bij de kledinglijn verantwoordelijk is voor de marketing. 'Bij Sjef is het een zooitje. Hij is veel losser. Anky is heel gestructureerd. Ze plant alles.'

Maar als tandem vullen ze elkaar goed aan, vindt Van Doorn. Van Grunsven en Janssen hebben juridisch gezien de zeggenschap over twee bedrijven, kledinglijn Anky Technical Casuals en de paardentak Anky Dressage Horses. De bazin is veeleisend. 'Anky wil het op haar manier. Ook als is dat commercieel niet altijd de beste weg', aldus Van Doorn.

Lange tijd heeft Van Grunsven de vervaardiging van bandages tegen kunnen houden. De beschermers zouden gevoelig zijn voor paardenbenen en mochten daarom niet onder haar naam worden gemaakt, vond ze. Uiteindelijk ging ze toch overstag door het enorme aantal aanvragen.

Het is een van de weinige keren dat ze het hoofd heeft moeten buigen. Hoewel ze zich niet bemoeit met de productie van de jasjes, broeken, petjes, paardendekens en zadels, ziet ze alle producten voordat de conceptversies naar de fabrikant worden gestuurd. 'Wat ze niet mooi vindt, wordt niet gemaakt', zegt haar productontwikkelaar Ludy Swinkels.

Van Grunsven kan onverbiddelijk zijn in haar oordeel. Swinkels, grijnzend: 'Eigenlijk durven we haar geen prototypes meer te geven. Als het colletje van een shirt anderhalve centimeter te lang is, word je geheid teruggebeld door Anky of Sjef. Desnoods op vrijdagavond laat of zondagochtend vroeg.'

Als zakenvrouw huldigt Van Grunsven het parool dat alleen perfectie goed genoeg is. Nadat ze Indoor met een wereldrecordscore van 87,925 procent had gewonnen, zei ze dat het nog beter kon. 'Je doet het goed of je doet het niet. Ik verlang veel van mezelf en iedereen om me heen moet daarin mee. Ik ben niet altijd makkelijk om mee te werken, maar aan de andere kant: je leert er wel van als je bij mij in dienst bent.'

Hard werken, jezelf blijven ontwikkelen en nooit opgeven zijn de drie lessen die haar thuis werden geleerd. 'Anky heeft een harde opvoeding gehad', zegt Tineke Bartels. 'Haar vader was niet makkelijk en ook Sjef is geen watje. Die mensen hebben grote invloed gehad op haar loopbaan. Ze heeft het niet allemaal zelf gedaan.'

Van Grunsven heeft op zakelijk vlak veel geleerd van haar vader, die een bouwbedrijf exploiteerde. Hij legde de basis voor haar carrière door de grond en stallen ter beschikking te stellen. Daardoor kon ze zich volledig concentreren op haar sportieve ontplooiing.

De rest heeft ze voor het leeuwendeel zelf gedaan. Ze presteerde het bijna onmogelijke door vier jaar na haar gouden rondgang in 2000 (Sydney) in Athene opnieuw olympisch goud te winnen met een ander paard. Een unieke prestatie, vindt Van den Wall Bake: 'Ze heeft ermee aangetoond dat haar paard niet de voornaamste reden was van haar succes.'

Volgens de sportmarketeer is Van Grunsven door haar gecontinueerde successen de paardensport ontstegen. 'Ze heeft aangetoond dat ze geen eendagsvlieg is, waardoor ze het publiek voor zich heeft gewonnen. Winnen is moeilijk, blijven winnen is nog moeilijker.'

Bij de Spelen van Sydney verwierf ze internationale roem met haar eerste titel. Maar sinds ze in Athene in een adem werd genoemd met drie andere olympische gouddelvers, Pieter van den Hoogenband, Inge de Bruijn en Leontien van Moorsel, kent iedereen in eigen land haar. Bartels: 'Het klinkt misschien een beetje lullig, maar ze is van een s meisje uitgegroeid tot een internationale persoonlijkheid, een personality.'

Haar faam bood haar de kans nieuwe initiatieven op te starten. Haar persoonlijke assistent Jokelien Jansen: 'Als ze niet zo succesvol was geweest met Bonfire en Salinero, was die kledinglijn nooit wat geworden. Je hebt bekendheid nodig om zoiets te doen.'

Van Grunsven speelt handig in op de multimediale en digitale revolutie. In haar webwinkel op www.anky.com is van alles te koop: dvd's die de geheimen van het dressuur prijsgeven, cd's met de muziek die ze voor haar wedstrijden gebruikt en een cd-rom waarin kinderen het mysterie van de verdwenen paarden moeten oplossen.

Anky is haast alomtegenwoordig, maar haar zakelijke succes verbaast Van den Wall Bake niet. 'De paardensport is minder belangrijk dan het voetbal. Maar er gaat wel veel geld in om. Bovendien heeft ze de mazzel dat ze een sport bedrijft waarin leeftijd minder belangrijk is. Ze kan nog tien jaar mee. Dat is interessant voor het bedrijfsleven.'

Toch zegt Van Grunsven zich geen zakenvrouw te voelen. 'Ik ben een topsporter die er een paar dingen bijdoet om later een, tussen aanhalingstekens, normaal leven te kunnen leiden en niet voorgoed gefocust te zijn op topsport.'

Maar de mensen die haar kennen, denken er anders over. 'Ze is meer zakenvrouw dan ze wel zou willen', zegt Van Doorn. Volgens Van den Wall Bake is Van Grunsven zelfs een merk geworden. 'Een merk is de combinatie van reputatie, bekendheid en gedrag. Anky scoort op alle drie punten hoog.'

Maar wat nu als Anky geen Anky had geheten, maar bijvoorbeeld Geertruda Cornelia? Is haar naam medeverantwoordelijk voor haar commerciële welslagen? Van den Wall Bake: 'Ze heeft naar naam zeker mee. Anky bekt lekker en vier letters zijn makkelijker te onthouden dan acht of tien. Aan de andere kant moeten we niet overdrijven. Haar imperium is niet zo groot geworden omdat ze Anky heet. Het heeft haar hooguit iets geholpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.