Honderd procent (FC) Groningen

FC Groningen kan vandaag tegen PEC Zwolle voor het eerst in de clubhistorie de KNVB-beker winnen. Hans Hateboer, vleugelverdediger, en vader André over de zegeningen van een regio met een besmet imago.

André en Hans Hateboer. Kinderen van het Groningse land.Beeld Guus Dubbelman

Als ergens in een verslag zijn naam wordt genoemd, kan Hans Hateboer er donder op zeggen dat daarna de toevoeging 'uit Beerta' volgt. Of nog mooier: 'uit het Oost-Groningse Beerta'. 'Dat is leuk', zegt hij. Maar verder? De 21-jarige voetballer haalt zijn schouders op. 'Niks eigenlijk. Ik woon hier gewoon.'

Eigenlijk is het de schuld van Evert ten Napel, ontdekte hij. Of beter gezegd: diens vrouw. Die komt uit Beerta. Dus toen Hateboer vorig jaar debuteerde, uit bij RKC, kon Ten Napel het niet nalaten te zeggen dat er veel moois uit Beerta komt.

Hans Hateboer (links) bedankt het publiek na de winst op Excelsior in de halve finale van het bekertoernooi. Hateboer scoorde de 1-0.Beeld Guus Dubbelman

Al kent niet iedereen het dorp, dat 2.400 inwoners telt. Bij Jong Oranje werd Hateboer door teamgenoten eens gevraagd waar hij vandaan kwam. 'Beerta?', klonk het in koor. 'Nooit van gehoord.' Dat had Hateboer ook niet van Maasland of Abcoude. 'Ik kan me er niet druk om maken.'

Het is maandagmiddag. In zijn ouderlijk huis wordt Hans door zijn vader naar beneden geroepen. 'Wakker worden! De krant is er.'

Hateboer, van 9 januari 1994, is na Jurrie Koolhof de tweede voetballer die het dorp heeft voortgebracht. Hij speelt als rechtervleugelverdediger bij FC Groningen en wordt geroemd om zijn snelheid.

Dat niet alleen. In het klassement 'de lekkerste voetballer van Nederland' zette het Algemeen Dagblad hem op de tweede plaats. 'Een Groninger met de uitstraling van die onbereikbare buurjongen', werd hij genoemd. En: 'Hoe zweterig, winderig of regenachtig een wedstrijd ook is, zijn haar lijkt altijd goed te zitten.'

'Hi-Ha-Hateboer'

Nog mooier dan zijn haardos is zijn naam. Al was het maar omdat FC Groningen 'Boeren' als geuzennaam met zich meedraagt. En omdat het zo fijn allitereert. Een kennis van de familie scandeert steevast 'Hi-Ha-Hateboer' als hij moeder Anita, vader André of zoon Koen, Hans of Thijs in het dorp tegenkomt.

André dacht altijd dat de familienaam verwees naar de strijd van de Oost-Groningse arbeiders tegen de rijke herenboeren. 'Haat de boer, weet je wel.' Dat bleek niet zo te zijn. Een hateboer is een verdedigingswal van een burcht. 'Die heb je overal in Nederland', zegt hij. 'In Geleen staat zelfs een zwembad dat de Nieuwe Hateboer heet.'

In de woonkamer graait Hans ondertussen in een bakje nootjes op tafel. Door het raam ziet hij hoe het Beersterdiep in kleine golfjes richting het Oldambtmeer stroomt. In de verte staan de windmolens die de grens met Duitsland markeren. Thijs, zijn jongste broer, schuift aan. Hij is voetballer bij Nieuw-Buinen.

Héél toevallig doet hij komende zondag niet mee met zijn elftal. Schorsinkje opgelopen, per ongeluk natuurlijk. Hij knikt naar zijn broer. 'Misschien ga ik nu maar bij hem kijken.' Knipogend: 'Tegen wie spelen jullie eigenlijk, Hans?'

Hans Hateboer in duel met AZ-speler Simon Poulsen.Beeld anp

Al weken is Groningen vol van de bekerfinale. Alleen al vanuit Winschoten, een paar kilometer van Beerta, vertrekken zondag 22 bussen naar Rotterdam. In totaal zullen er een kleine 250 bussen in één lange sliert over de A6 naar de Kuip rijden.

In alle opwinding rond de finale straalt Hateboer vooral rust uit. Hij is geen zenuwenpees. 'Voor de play-off- finale tegen AZ, vorig seizoen, hoorde ik jongens zeggen dat ze 's ochtends vroeg al klaarwakker waren. Ik stond die dag pas om half 11 naast mijn bed. Heerlijk geslapen. Ik heb juist altijd zin om te voetballen.'

Aan de overkant van zijn ouderlijk huis ligt het veld van voetbalvereniging THOS: Tot Heil Onzer Spieren. Als Hateboer goed kijkt, kan hij door de licht zwiepende essen heen de doelen zien staan. De clubkleuren van THOS? Hij grijnst: 'Groen en wit natuurlijk.' Hij speelde er tot de D'tjes. Daarna werd hij door FC Groningen gescout.

Bij zijn opvoeding gold één regel: normaal doen. André: 'En dan Normaal met een hoofdletter N.' Hans: 'We zijn nooit uit de bocht gevlogen.' Anita: 'Alles draaide om het voetbal. Er lagen geen verleidingen op de loer.' Als haar kinderen onder de modder thuis kwamen van de training spoelde ze hun kleding eerst uit in het Beersterdiep. 'Dat scheelde weer een voorwas.'

Naar school ging Hateboer op De Uilenburcht. Hoofdstraat uitlopen en dan rechtsaf de Julianastraat in. Tussen de middag at hij bij zijn oma, die pal tegenover de school woonde. 'Dan was het zaak om zo snel mogelijk de boterhammen naar binnen te proppen. Als m'n bord leeg was, mocht ik weer voetballen op het schoolplein.'

Dat plein draagt nu zijn naam. Bij de opening van het Hans Hateboerveldje, op 24 oktober vorig jaar, hield hij de leerlingen voor dat ze in hun dromen moesten geloven, hoe onwerkelijk ze misschien ook waren. Als je jezelf later maar niet hoefde te verwijten dat je er niet alles aan had gedaan.

Zelf droomde hij van een bestaan als profvoetballer bij FC Groningen. Vanaf zijn 12de reed dagelijks een busje van de jeugdopleiding voor om hem naar de training te brengen. Op zijn 15de leek zijn droom in duigen te vallen. Hateboer kreeg last van groeistuipen. Hij werd 'een bespreekgeval'.

Toch viel hij nooit af. 'Ze zagen dat ik de absolute wil had om te slagen. Dat is Oost-Gronings, denk ik. Niet opgeven, altijd doorgaan. Dat heeft de doorslag gegeven.'

De bekroning kwam op 18 januari vorig jaar, toen Hateboer in het eerste elftal van FC Groningen debuteerde. Het werd een memorabele avond. Hij gaf de assist bij het doelpunt van Michael de Leeuw en kreeg later in de wedstrijd tegen RKC een rode kaart na een overtreding op Rémy Amieux.

Hateboer, lachend: 'Als je debuteert, kun je het maar beter gelijk goed doen, toch?' Iedereen wist meteen wie hij was. En, dankzij Evert ten Napel, ook waar hij vandaan kwam: 'oet Beerte'.

In Nederland geldt het dorp als een oud-communistisch bolwerk. In de jaren dertig was de positie van de Communistische Partij zo sterk dat de regering vanwege 'ernstige verwaarlozing van de autonomie' de gemeenteraad buiten werking stelde en verving door een zogeheten regeringscommissaris. Als enige gemeente in Nederland had Beerta in de jaren tachtig een communistische burgemeester.

Supporters van PEC Zwolle voorafgaand aan de KNVB-bekerfinale tegen FC Groningen in De Kuip.Beeld anp
Beeld anp
Supporters van FC Groningen.Beeld anp

Communistisch is Beerta allang niet meer, maar het verzet tegen het grootkapitaal en de strijd voor gelijkheid zitten nog altijd in de genen van een Beerster, meent André Hateboer: 'We komen in verweer als ons onrecht wordt aangedaan.'


Toen hij als jonge postbeambte bij de PTT werkte, kwamen er banen op de tocht te staan. 'Een hoge manager van het hoofdkantoor uit Den Haag' toog naar Beerta om de medewerkers te vertellen dat ze beter konden uitkijken naar ander werk. André Hateboer stond direct op: 'Zorg eerst maar dat er een goed sociaal plan komt.' Zo geschiedde.


Eind jaren negentig ging hij de politiek in, als raadslid van de partij Gemeentebelangen. Hij was met voorkeursstemmen gekozen, maar het avontuur duurde niet lang: drie maanden slechts. De druppel was een debat over het behoud van de plaatselijke supermarkt. 'Ik had me nachtenlang ingelezen. Met iedereen gebeld. Kom je op de raadsvergadering, bleken er vijf leden niet te zijn. Drie anderen hadden de stukken niet gelezen. Ik ben meteen opgestapt.'


Die rechtlijnigheid ziet André ook terug bij zijn zoon Hans. 'Een trainer van de B-jeugd zei tegen hem: je moet doordeweeks wat serieuzer zijn. Een ander zou meelullen, maar Hans niet. Die zei gewoon dat hij ook een beetje lol wilde hebben in het leven.' Dan maar geen profvoetballer.

Schorsing

Dit seizoen raakte Hateboer zijn basisplaats kwijt. Door een schorsing in de ploeg mocht hij in de halve finale tegen Excelsior meespelen. Hij maakte de eerste treffer en speelde een van de beste wedstrijden uit zijn carrière. Toch zat hij een week later weer op de bank. In een gesprek met Erwin van de Looi vroeg hij: 'Trainer, wat moet ik nog meer doen om mijn basisplaats terug te krijgen?'

Het hielp niets. 'De trainer heeft meer met Johan Kappelhof op mijn positie. Die vindt hij stabieler verdedigen. Ik ga vaker mee naar voren, dat houdt meer risico's in.' Strijdbaar: 'Als ik trainer was, zou ik mezelf altijd als eerste op het wedstrijdformulier zetten, zeker voor de wedstrijd tegen PEC Zwolle. Ik scoor altijd in belangrijke wedstrijden.'

Een week na de bekerfinale vertrekt Hateboer uit Beerta. Hij verruilt zijn ouderlijk huis voor een appartement in het centrum van Groningen. Onlangs logeerde hij in Amsterdam bij zijn oud-teamgenoot Richairo Zivkovic. De levendigheid van de stad bevalt hem wel. Hij zegt eerlijk: 'Er is in Beerta gewoon niet zo veel te doen.'

In zijn jeugd was er nog een sporthal, een buurthuis en een bibliotheek. Die zijn allemaal verdwenen. Het sluit naadloos aan bij het beeld dat over het platteland in Oost-Groningen bestaat.

Tv-makers van de EO besloten vorig jaar om een paar maanden in Oude Pekela, 15 kilometer verderop, te gaan wonen om een beeld te schetsen van een dorp dat in lijstjes hoog scoort op het gebied armoede, inteelt en werkloosheid. Ze zagen al hun vooroordelen bevestigd.

André kan er nog boos om worden. 'Oude Pekela is een mooi dorp', zegt hij. 'Ze hadden er prachtige plaatjes kunnen schieten, maar die kant laten ze niet zien.'

Hij hoopt dat Oost-Groningen door de doorbraak van zijn zoon een beetje van dat slechte imago afkomt. Er zijn bemoedigende signalen. Vroeger, als hij voor zijn werk als assurantiënverkoper naar de Randstad belde en vertelde dat hij in Beerta kantoor hield, vroegen mensen: 'Dat rode bolwerk?' Of: 'Zijn er bij jullie ook aardbevingen?' De laatste tijd gaat het steeds vaker over zijn achternaam: 'Hateboer uit Beerta? Dat hoorde ik gisteren ook bij Studio Sport.'

'Hans heeft Beerta weer op de kaart gezet', zegt André. Vanuit het dorp krijgt hij louter positieve reacties. Zelfs van mensen die niets van voetbal weten. 'Ook zij hebben hier tien jaar lang busjes van FC Groningen bij ons voor zien rijden. Dat het Hans is gelukt om in het eerste te komen, voelt ook een beetje als hun succes.'

Erwin Koeman of Dries Jans

Wekenlang was het onderwerp van discussie: wie gaat de beker uitreiken? FC Groningen-directeur Hans Nijland opperde dat Ron Jans dat maar moest doen als de Groningers zondag winnen. Grapje natuurlijk. De trainer van PEC Zwolle had het best willen doen, zei hij naderhand. 'Je moet ook waardig kunnen verliezen.' Lang deed ook de naam van Arjen Robben de ronde, maar een bekeruitreiking paste niet in zijn drukke schema. De keuze van FC Groningen viel uiteindelijk op oud-speler Erwin Koeman. Bij PEC Zwolle neemt de 87-jarige Dries Jans, vader van Ron, de taak op zich. Hij is volgens PEC-voorzitter Adriaan Visser 'bij uitstek de verbinding tussen heden en verleden van de club'. Dries Jans speelde in de jaren vijftig tien seizoenen bij PEC als vleugelaanvaller.

Voor de wedstrijd tegen Vitesse nodigde FC Groningen-directeur Hans Nijland vorig jaar alle leden van THOS uit om gratis te komen kijken. 250 mensen maakten daar gebruik van. Via een actie van de plaatselijke supermarkt werden nog eens tweehonderd kaarten verkocht. Zo zat een kwart van het dorp die middag in de Euroborg.

Na zijn doelpunt in de play-off-finale tegen AZ vorig seizoen, werd er in een weiland in Beerta een spandoek gezet: 'Hans bedankt!' Van zijn oude schoolmeester kreeg Hateboer een kaart opgestuurd: 'Wat een geweldig doelpunt van je.' De volgende morgen stond er een verslaggever van RTV Noord voor de deur.

Vader en moeder zaten in hun ochtendjas aan het ontbijt. Hans kwam net terug uit de stad, precies op tijd voor het interview.

Zo is er weer volop reuring in het dorp. André glundert: 'Het wij-gevoel is heel groot geworden in Beerta.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden