Hollanders op Turkse velden

Oranje staat zaterdag in het EK-kwalificatieduel tegen Turkije tegenover een land dat actief spelers werft in Nederland. Liefst Turken, want die vallen buiten het buitenlandersquotum.

Murat Yildirim (Midden) voor Erciyesspor in duel met Kerim Frei van Besiktas. Yildirim speelde eerder bij Ajax.Beeld Getty Images

Het zijn doorgaans mannen die een joviale entree maken. Ze strooien met complimenten en worden snel concreet. 'Luister Murat, als je de overstap naar de Turkse competitie maakt, kun je goed geld verdienen. Veel meer dan in Nederland. Je zult er op handen worden gedragen. Als je hier goed bent, ben je daar een topper. En je voetbalt met je broeders!'

De 27-jarige Murat Yildirim, middenvelder bij Kayseri Erciyesspor, weet niet meer precies wanneer hij voor het eerst werd benaderd door een, zoals hij het noemt, 'Turkse manager'. 'Volgens mij toen ik net bij Ajax kwam, als B-junior. Er werden me mooie beloften gedaan, maar ik wilde bij Ajax slagen. Ik voetbalde niet voor het geld. En ik weet nu ook dat die beloften niet altijd worden nagekomen. Zo'n manager wil vooral zelf iets verdienen.'

Buitenlandersquotum

In de Süper Lig wordt sinds begin jaren zeventig gewerkt met een buitenlandersquotum. Turkse profclubs mogen vijf buitenlanders opstellen en er acht in de selectie hebben. Goed voor het nationale elftal en de affiniteit met de achterban, was de gedachte.

De consequentie is een soort klopjacht op talenten uit de grote Turkse gemeenschappen in andere landen. De opleidingen in Nederland en Duitsland staan op een hoger niveau, wat zich vertaalt in het bizarre gegeven dat meer dan de helft van de Turkse voetballers uit de Süper Lig is opgeleid in andere EU-landen. Zo is een wildgroei aan tussenpersonen ontstaan. 'Wat wij merken is dat beloften vooral worden waargemaakt als de speler presteert', zegt Danny Hesp, voorzitter van de profvoetballersvakbond VVCS. 'Muslu Nalbantoglu kwam al na twee dagen met gierende banden naar huis. Toch zie je veel Turkse jongens het proberen. Het is toch een droom om in het land van hun wortels te schitteren.'

Ajax

Yildirim had een andere droom: slagen bij Ajax. Bepaald geen luchtfietserij in zijn geval. In 2005 werd hij verkozen tot Talent van De Toekomst, vóór ploeggenoten als Evander Sno, Robbert Schilder en Jan Vertonghen. Hij mocht op de bank zitten bij het eerste onder trainer Danny Blind en werd aangemerkt als de gedroomde opvolger van Hedwiges Maduro. Maar hij bleef drie jaar hangen in Jong Ajax. 'Ik deed het daar gewoon goed, maar kreeg geen kans.' Op zijn 21ste besloot hij elders in de eredivisie zijn geluk te beproeven, maar er kwam niets. 'Dat vond ik raar. Ik had het idee dat het aan mijn zaakwaarnemer lag. Dat hij zijn best niet deed.'

En toen was daar weer zo'n Turkse manager, die hem aanbood naar Samsunspor te brengen. Dat speelde weliswaar op het een na hoogste niveau, maar Samsun ligt vlak bij de Zwarte Zee en hij had er familie wonen. En ja, de verdiensten waren ook prima. De belastingheffing voor profs bedraagt slechts 15 procent en wordt door de club betaald. Door de duurverkochte tv-rechten beginnen de salarissen er bij zo'n drie ton netto.

Yildirim: 'Ik weet dat veel Turks-Nederlandse voetballers daarvoor zwichten. Ook omdat we in Nederland niet zo veel kansen krijgen. Wij Turken zijn wat stiller dan Nederlanders, Surinamers en Marokkanen. Zeker bij Ajax krijgen de brutaaltjes eerder een kans. Maar inwendig kunnen we heel emotioneel zijn. Dat breekt ons op. Op dat moment dacht ik vooral aan mijn carrière. Samsunspor was ambitieus. We zijn ook snel gepromoveerd.'

Jan Vertonghen als speler van Ajax in 2010.Beeld ap

Expres ruzie

Een onverdeeld genoegen was zijn verblijf er aanvankelijk niet. 'Ik dacht: ik ga met mijn broeders spelen, maar werd buitengesloten door de groep. Ik kreeg de bal niet en moest steeds in het midden bij positiespelletjes. Ze maakten expres ruzie met me. In Nederland voelde ik me soms een allochtoon, maar daar nog meer. Gelukkig maakte ik vrienden waardoor ik steeds sterker kwam te staan in de groep.'

Yildirim stapte over naar Bursaspor en stuitte toen op een volgend 'typisch Turks' probleem: gebrekkige betalingen. 'Van de achttien Turkse clubs zijn er bij veertien betalingsproblemen. Andere jongens waren daar rustiger over, die zeiden: het komt wel. Ik heb echt bonje gemaakt met het bestuur. Misschien zijn dat mijn Nederlandse roots.'

Hij trok verder, naar Erciyesspor, dat vecht tegen degradatie. 'Logisch, gezien onze begroting en status. Maar voor de beleidsbepalers is het gezichtsverlies, ze bemoeien zich erg met het technisch beleid.' Met chaos tot gevolg. 'Trainers komen, nemen wat spelers mee en vliegen er weer uit. Spelers krijgen ruzie met elkaar. Laatst hebben we goed gesproken, nu is de sfeer weer goed.'

Veelzijdig land

Yildirim zou het liefst in Turkije blijven voetballen. 'Het niveau in Nederland ligt lager. Als ik samenvattingen kijk, zie ik alleen maar jonge spelers. Ik heb het goed in Turkije. Ik ben bijna 28 en ga de top niet meer halen. Dan worden financiën belangrijker. Turkije is een geweldig, veelzijdig land, ik heb veel vrienden en mijn Nederlandse vrouw Patricia is ook helemaal geaard.'

Gevaar voor Yildirim en consorten is dat de buitenlandersregel volgend seizoen verdwijnt. 'Dat is nu het gesprek van de dag in de kleedkamer. De Turkse jongens gaan minder kansen krijgen en zullen zeker de helft minder gaan verdienen. Het is slecht voor ons en slecht voor het Turkse voetbal. De buitenlanders worden hier op handen gedragen, vaak zie je ze na een halfjaar veel minder presteren.'

Hij heeft nog een contract voor een jaar met als voorwaarde dat de club zich handhaaft in de Süper Lig. Yildirim mijmert daarom weleens over 'een jaartje AZ'. Hij heeft een huis in Zaandam en AZ-coach John van den Brom was in de Ajax-jeugd zijn favoriete trainer. 'Maar ik ga mezelf niet aanbieden. Daar ben ik te trots voor.'

Terwijl hun Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse collega's zich al in de handen wrijven, dreigt voor de Turkse 'managers' langs de Nederlandse en Duitse jeugdvoetbalvelden een strop. Al weet je het nooit met de wispelturige Turkse voetbalbond, die de buitenlandersregel alleen vorig seizoen al drie keer wijzigde. Yildirim: 'Ik maak niet al te veel plannen. Ik leef bij de dag. Dat heb ik hier wel geleerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden