Hoe PSV van koopclub in opleidingsclub veranderde

Voetballers uit de eigen jeugd vormen het geraamte van de koploper

Lange tijd gold PSV als een koopclub. Denk aan Romario of Ronaldo, sterren uit Brazilië. Nu vormen voetballers uit de eigen jeugd het geraamte van de koploper. En dat is geen toeval.

Steven Bergwijn(Amsterdam, 8-10-1997). Positie: Aanvaller. Aantal jaren bij A-selectie: 3. Aantal wedstrijden: 29, Interlands 0 Foto anp

Vrijwel zonder uitzondering komen ze van buiten, de PSV-sterren die de muren van het Philips-stadion kleuren en worden bezongen door de fans. Romario, Ronaldo, Nilis, Gullit, Vanenburg, Lerby, Koeman, Van Nistelrooij, Guardado, ja zelfs 'oer-PSV'ers' als Van Bommel, Dillen, Van der Kuijlen, de gebroeders Van de Kerkhof en nota bene geboren Eindhovenaar Cocu werden elders opgeleid. Eigen kweek kreeg mondjesmaat de kans.

Nu is dat anders. Vijf spelers van eigen makelij zijn meestal basisspeler: doelman Jeroen Zoet, back Joshua Brenet, middenvelder Jorrit Hendrix, aanvallers Jürgen Locadia en Steven Bergwijn. Onverholen trots is er over dat kwintet op De Herdgang, waar PSV niet alleen traint, maar vooral ook opleidt. Bij Ajax worden dit seizoen meestal maar drie zelfopgeleide spelers opgesteld. Feyenoord idem dito. Dat is opvallend. 'In Rotterdam en Amsterdam is er veel meer aanbod aan talent', beaamt Pascal Jansen, hoofd opleiding van PSV. De regio Eindhoven telt nu eenmaal minder inwoners.

Joshua Brenet(Kerkrade, 20-4-1994). Positie: Verdediger. Aantal jaren bij A-selectie: 5. Aantal wedstrijden: 122 Interlands: 2. Foto getty

Mentaliteit

Het is geen momentopname wat PSV betreft. PSV wil meer een eigen smoel krijgen, meer controle krijgen over de mentaliteit in de spelersgroep, maar de club ziet ook de financiële voordelen. Dankzij de jeugdopleiding kwam Feyenoord uit de schulden en werd Ajax puissant rijk.

Technisch manager Marcel Brands erkent de economische drijfveer ruiterlijk, maar wijst ook op de 'maatschappelijke' taak. '80 procent van PSV onder 19 gaat het betaald voetbal halen, maar een veel kleiner percentage zal in ons eerste basisspeler worden. Het hele Nederlandse profvoetbal profiteert dus.'

'Koop maar een nieuwe'

De bijnaam 'koopclub' werd door PSV met trots gedragen. In de jaren tachtig shopte PSV bij de concurrentie uit het westen, soms met een Philips-stereotoren als verleidelijk extraatje. Daarna kwamen de parels veelal uit Latijns-Amerika. Ook nu is een speler uit die contreien de blikvanger. De Mexicaan Lozano stevent in zijn eerste seizoen af op de topscorerstitel. De vorige jaren was zijn landgenoot Guardado de publiekslieveling.

Dat is een verschil met Feyenoord en met name Ajax, zegt Brands. 'Bij Ajax zit opleiden echt in het dna. Zelf opgeleide spelers krijgen daar van het eigen publiek altijd het voordeel van de twijfel. Bij PSV hoorde je als een jeugdspeler faalde: 'Nou koop maar een nieuwe'. Maar hoe meer er doorbreken terwijl we goed draaien, hoe meer ook hier het vertrouwen in de eigen kweek groeit.'

Jeroen Zoet (Veendam 6-1-1991). Positie: Doelman. Aantal jaren bij A-selectie: 9. Aantal wedstrijden: 170, Interlands: 9. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

PSV won alleen in 2007 de prijs voor beste jeugdopleiding toen er een oprisping van talent was (Afellay, Aissati, Bakkal), de veren gingen daarna meestal naar Ajax en Feyenoord. Sinds een paar jaar maakt AZ goede sier met een bulk aan talent en een fonkelnieuw trainingscomplex dat tot bewonderend tonggeklak bij Louis van Gaal leidde.

De omslag in denken in Eindhoven dateert uit 2011. Brands kreeg bij zijn aanstelling als speerpunt mee: haal meer rendement uit de jeugdopleiding. De scouting werd breder opgezet. De jongste jeugd wordt opgeleid op vier amateurcomplexen in de regio onder de PSV-vlag. Jansen: 'Zo kunnen ze in hun vertrouwde omgeving toch al onze training en begeleiding krijgen.'

De Benelux en Scandinavië worden uitgekamd op talent vanaf 12 jaar. PSV-jeugdscouts melden zich dus ook in gebieden waar voorheen louter talentspeurders van Ajax, ADO, Sparta, AZ en Feyenoord rondliepen. De vijf basisspelers zijn opgegroeid in Groningen (Zoet), Flevoland (Brenet), Drenthe (Locadia), Limburg (Hendrix) en Noord-Holland (Bergwijn).

Lange rijping

Wat ook opvalt is dat de vijf doorgebroken PSV-talenten zowel als voetballer als in hun uitstraling en levenservaring flink van elkaar verschillen. Ook dat lijkt geen toeval. Jansen: 'Iedere (jeugd-)speler krijgt een specifiek op hem toegepaste benadering.'

PSV investeert misschien nog wel het meest in mentale begeleiding, Brands: 'De uitval van talent dat supergoed kan voetballen is overal groot. Je ziet spelers die afhaken doordat ze uit gebroken of misschien wel te beschermende gezinnen komen, door slecht presteren op school, verkeerde vrienden, omdat ze als onhandelbaar worden bestempeld of doordat ze domweg geen geduld hebben.'

Jorrit Hendrix (Panningen, 6-2-1995). Positie: Middenvelder. Aantal jaren bij A-selectie: 4. Aantal wedstrijden: 132, Interlands: 1. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bij PSV lopen lifestylecoaches (die ernaar streven alle zaken buiten het voetbal optimaal in te richten), mental coaches, leercoaches en trainersexperts (die de coaches coachen in hun benadering) rond.

Dat klinkt als een knus, opgemaakt bed en juist daartegen ageerde doelman Zoet in zijn algemeenheid deze week in voetbaltijdschrift VI. 'In Nederland wordt te veel gepamperd. Het moet niet zo zijn dat als spelers een keer hoesten, de hoestdrank direct klaarstaat.'

PSV doet juist een beroep op de eigen verantwoordelijkheid, stelt Brands. 'Jij bent baas over je eigen carrière. Ja, we regelen het busje voor vervoer, we hebben geweldige faciliteiten, maar je komt trainen omdat jij dat wil, omdat jij er iets van wil maken en niet omdat de trainer dat zegt.'

Weerbaarheid

Dat gebeurt niet altijd via gesprekken, de weerbaarheid wordt ook fysiek getraind, soms door extreme situaties op te zoeken. Zo onderging de selectie tot 19 jaar een militaire drill. Brands: 'Die moesten echt pijn lijden, offers brengen. Er worden jongens soms ineens teruggezet, gewisseld, gepasseerd. Daar moeten ze mee leren omgaan. Maar we blijven altijd communiceren.'

PSV blijft als opleidclub nog steeds wat onder de radar, omdat de rijping van de talenten langer duurt. Locadia (bijna 24), Brenet (23), Hendrix (22) en Zoet (26) zitten al zo'n vijf jaar bij de A-selectie. Ze braken behoorlijk stormachtig door, kapseisden, knokten zich terug, werden tweemaal kampioen, vielen er weer naast en haakten toch weer aan. Nu vormen ze het geraamte van de koploper en werken ze naar de volgende stappen: een (volgende) landstitel, Oranje en een goede transfer, een route die eerder Memphis Depay volgde.

Jansen: 'We willen geen eendagsvliegen en ook geen piepjong elftal. In de topcompetities is de gemiddelde leeftijd 26, 27 jaar. Oudere spelers heb je nodig, ook om de jongeren beter te maken. We kiezen bewust de moeilijke route, die van geduld. In de hoop dat de speler en de club er op de lange termijn het meest aan hebben.'

Die vijf basisspelers telt PSV liever als 4,5. Bergwijn staat immers nog niet wekelijks in de basis en heeft nog geen honderd wedstrijden gespeeld, zoals de andere vier.

Jansen: 'Je moet dus vooral geduld trainen, het moeilijkste dat er is. We proberen daarom een goede relatie met de spelers op te bouwen. Daardoor kunnen we makkelijker informatie delen, maar ze ook spijkerhard confronteren zonder dat ze direct de poort uitlopen.'

Jürgen Locadia (Emmen, 7-11-1993). Positie Aanvaller Aantal jaren bij A-selectie 6. Aantal wedstrijden 169 Interlands 0 Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kantelende mindset

Hoofdcoach Cocu speelt in het proces een sleutelrol. Brands: 'We blijven speuren naar versterkingen van buitenaf. Maar als je A zegt moet je ook B zeggen. Daarom is Cocu aangesteld in 2013 en blijven we hem ook in slechte fases het vertrouwen geven. Hij heeft oog voor de jeugd, laat ze meetrainen, geeft ze kansen, houdt ze gemotiveerd.'

Dit seizoen zonder Champions League denkt PSV met iets minder ervaring toe te kunnen. Daarom werd bijvoorbeeld Guardado verkocht, ook al was dat niet voor de hoofdprijs (2 miljoen euro). Brands: 'Anders liep hij over een jaar transfervrij de deur uit en zouden we Hendrix ook kwijt zijn, terwijl hij zich al langer goed manifesteert. En achter Hendrix zit de zelfopgeleide Dante Rigo.'

Tevreden spelers

Het valt niet altijd mee spelers tevreden te houden. Locadia wilde ruim twee jaar geleden per se verhuurd worden. Toen PSV niet meewerkte, kwam hij een keer niet trainen. Brands: 'Hij is een supergevoelige jongen. Met zijn allen hebben we hem geholpen zijn mindset wat te kantelen. Hij scoorde dat seizoen uiteindelijk veel en ik durf ook wel te stellen dat vorig seizoen veel beter was verlopen als hij niet geblesseerd was geraakt. Niet alleen door zijn goals en dreiging, maar ook door zijn arbeid, door zijn positiviteit. Locadia staat echt midden in de groep.'

De volgende lichting staat te trappelen. Spits Lammers en buitenspeler Gudmundsson bijvoorbeeld. Vorig seizoen scoorden ze makkelijk in Jong PSV, maar kansen in het eerste krijgen ze mondjesmaat.

Brands: 'Gudmundssons rendement is pas in de tweede seizoenshelft omhooggegaan. Hij heeft enorm veel potentie, maar het moet nog constanter over een langere periode. Dat de plaatselijke journalist steeds schrijft dat hij erin moet, daar hebben we geen boodschap aan. We proeven het zelf het best en uiteindelijk moet Gudmundsson dat ook proeven. Het hele team aan specialisten en trainers is met hem bezig om hem mentaal en fysiek op het juiste niveau te brengen.'

PSV wil doorpakken. In de trainingsaccommodatie is 8 miljoen euro geïnvesteerd in de aanleg van slimme velden met bewegingssensoren onder de grasmat, een interactieve gymzaal, een mind-room, een hypermodern ministadion en cognitieve test- en trainingsruimtes om nog meer data te verzamelen en het brein te triggeren. Bedrijven als Brains First en Intelligym worden ingeschakeld, evenals doctorandus Stijn Quanten, gespecialiseerd in functionele neurologie en eerder verbonden aan het beroemde Milanlab.

Waar het nog aan ontbreekt, is erkenning. Brands: 'Als we ons iets kunnen verwijten is dat we wat minder bescheiden mogen zijn.'

Jansen durft te stellen: 'We zijn een innovator in Nederland.'

Meer over