Hoe olympische stadions in Rio worden overgelaten aan betonrot

Olympisch park ligt er troosteloos bij

Waar ruim een half jaar geleden goud glom, regeert nu betonrot. De olympische stadions van Rio de Janeiro, het befaamde Maracanã incluis, zijn verlaten, soms zelfs leeggeroofd. De toekomstplannen bleken te rooskleurig, de economische crisis in Brazilië deed de rest.

De olympische ringen bij het Maracanã gaan deels schuil onder een doek Beeld ap

'Het is verre van ideaal allemaal.' Patricia Amorim slaakt een diepe zucht. 'We hebben dat olympisch park op ons bord gekregen, dat was helemaal niet de bedoeling.' Amorim is wethouder Sport van Rio de Janeiro en verantwoordelijk voor de erfenis van de Olympische Spelen. 'We gaan onze schouders eronder zetten', zegt ze resoluut. 'Het heeft geen zin bij de pakken neer te zitten.'

De faciliteiten liggen er troosteloos bij. Ruim een half jaar na het doven van het olympisch vuur ogen de accommodaties als vergane glorie. De arena's zijn verlaten, vloeren en tribunes zijn eruit gesloopt en er is niets voor in de plaats gekomen. Het gras van de golfbaan is verdord, de paden van de BMX-baan zijn gehavend en muggen vieren feest in de resten van het half afgebroken olympisch zwembad.

In beeld

Ruim een half jaar na het doven van het olympisch vuur in Rio ogen de accommodaties als vergane glorie. Bekijk het hier.

'Ik schrok enorm toen ik het zag', aldus Amorim. De 48-jarige vrouw is drie maanden geleden aangetreden als wethouder. Ze werd aangesteld door Marcelo Crivella, de conservatieve bisschop (pinkstergemeente ) die in oktober tot burgemeester is gekozen. Eerder was Amorim twaalf jaar raadslid en voorzitter van voetbalclub Flamengo. Nog langer geleden werd ze 28 keer Braziliaans kampioen zwemmen. Ze kent kortom het klappen van de zweep.

Nu moet Amorim ervoor zorgen dat de Carioca's tevreden terug zullen kijken op het evenement dat vorig jaar zomer neerstreek in hun stad. Ze moet de erfenis van de Spelen veilig stellen, of in elk geval een deel ervan. Het is misschien wel de moeilijkste klus uit haar lange loopbaan. 'Onze voorgangers hebben ons met een enorme puinhoop opgezadeld.'

Het Olympisch Park is speciaal voor de Spelen uit de grond gestampt en het zou na afloop niet aan betekenis inboeten, zo beloofden de autoriteiten. Integendeel, het zou een bruisende ontmoetingsplek worden voor sportievelingen. Getalenteerde jongeren zouden er terecht kunnen op een Papendal-achtige school, olympische atleten zouden er op hoog niveau kunnen trainen voor de Spelen in Tokio in 2020.

Tekst gaat verder onder de foto.

Een van de ingangen van het Maracanã-stadion Beeld ap
Het Maracanã-stadion, eens een toeristische attractie, is sinds de sluitingsceremonie dicht vanwege een juridisch geschil Beeld afp

Hek om Deodoro

Vooralsnog traint er niemand. Pas sinds een maand is het park open voor publiek en dan alleen in het weekend en alleen de olympische laan die de arena's met elkaar verbindt. De enige beschikbare faciliteiten zijn outdoor basketbal- en voetbalveldjes. De olympische installaties blijven potdicht.

Ook het Deodoropark, 20 kilometer verderop en tijdens de Spelen het toneel van onder meer boogschieten, hockey en kanoën, zou een 'immens vrijetijdspark' worden. De kanobaan zou dienst gaan doen als een openlucht zwembad voor de inwoners van de omliggende kansarme wijken. Maar sinds eind 2016 zit er een groot slot om het hek rond het park en het is onduidelijk wanneer het weer open gaat.

De plannen voor 'de sportieve erfenis' waren ambitieus, maar weinig realistisch. Eduardo Paes, de burgemeester die in 2009 de Spelen naar Rio haalde en tot eind vorig jaar de leiding had in de stad, vertrouwde op zijn vrienden uit het bedrijfsleven. Het beheer van de olympische faciliteiten zou na afloop van de Spelen worden overgedragen aan de private sector. Van de huur zou de gemeente dan de sociale projecten financieren.

Maar toen Paes eind vorig jaar met de aanbesteding kwam, bleek niemand geïnteresseerd. Er was geen plan B, dus zag de gemeente zich genoodzaakt een groot deel van de installaties over te dragen aan de federale regering.

Het Openbaar Ministerie onderzoekt de gang van zaken. 'De bevolking profiteert niet van de erfenis, omdat er geen goede planning was', aldus Leandro Mitidieri, de aanklager die het onderzoek leidt. Mitidieri probeert alle rekeningen boven tafel te krijgen en kwam al verschillende misstanden bij de bouw van de gebouwen op het spoor. 'We zoeken uit wie er verantwoordelijk zijn en proberen te voorkomen dat nog meer belastinggeld wordt verspild.'

Naar aanleiding van een ander onderzoek van het OM is Sergio Cabral gearresteerd. Cabral, van 2007 tot half 2014 gouverneur van deelstaat Rio, wordt ervan beschuldigd 64 miljoen euro aan smeergeld te hebben aangenomen van bedrijven die openbare aanbestedingen binnen sleepten. Hij verrijkte zich volgens de aanklagers onder meer aan de renovatie van het Maracanã-stadion, waar de opening en sluitingsceremonies van de Spelen plaatsvonden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Stoeltjes zijn gesloopt in het Maracanã Beeld ap
Een van de zwemaccommodaties Beeld reuters

Sponsors blijven weg

Ondertussen hebben ook de sportfederaties het moeilijk. De Spelen zouden de Braziliaanse topsport een flinke oppepper geven, zo was vooraf beloofd, en de sponsors zouden toestromen. In werkelijkheid blijven financiers weg, mede vanwege de diepe economische crisis waarin het land verkeert. De federaties krijgen bovendien een aanzienlijk deel van hun inkomsten via de nationale loterij, en ook die opbrengst valt tegen.

Atleten zijn teleurgesteld. Ane Marcelle dos Santos (23) verhuisde in 2012 naar een trainingskamp in Campinas, om zich klaar te stomen voor de Spelen. 'Alle onkosten werden vergoed', vertelt de boogschutter. 'Maar zodra de Spelen waren afgelopen, was het gedaan met alle steun.'

Dos Santos deed het goed op de Spelen. Ze werd negende en daarmee de succesvolste Braziliaanse vrouwelijke boogschutter ooit. In Tokio wil ze over vier jaar opnieuw hoge ogen gooien, maar ze woont weer bij haar ouders en heeft geen trainer meer. 'Ziektekostenverzekering, onkosten, van de een op andere dag hield alles op.' Nu traint Dos Santos in haar eentje. Tokio is verder weg dan ooit.

Sportacademie

Andere atleten wachten op de beloofde 'kwalitatief hoogstaande trainingsfaciliteiten', die op het olympisch park zouden verrijzen. Dat is, nu de gemeente een deel van het beheer heeft overgeheveld, op het bordje komen te liggen van het ministerie van Sport. Maar Brazilië ondergaat onder de nieuwe president Michel Temer rigoureuze bezuinigingen.

De gemeente beheert het Deodoropark en de Arena die moet uitgroeien tot een moderne sportacademie. Op de bovenverdieping moet een school komen voor getalenteerde kinderen, de begane grond moet een plek worden waar de kansarme jeugd kennis kan maken met allerhande olympische sporten. Maar er is geen geld. 'Met deze uitgaven is geen rekening gehouden in de begroting', aldus Amorim. 'Pas volgend jaar hopen we te kunnen beginnen met de school.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Een verlaten landingsplaats voor helikopters bij de golfbaan Beeld getty
Het Olympisch Park is verworden tot een kale asfaltvlakte Beeld getty

Amorim probeert er het beste van te maken. 'Ik ga slapen en sta op met maar een vraag: waar haal ik geld vandaan?' Ze heeft al wat succesjes geboekt. Rock in Rio, een groot muziekfestival zal het terrein in september gebruiken. Voor de komende maanden heeft ze ook wat kleinere evenementen binnen gehaald. 'We vragen de organisatoren huur en een bijdrage aan het park', legt ze uit. 'Ze kunnen een vloer aanleggen, of gymtoestellen kopen.'

Haar verleden als topsporter helpt Amorim de moed erin te houden. 'De weg naar succes is altijd pijnlijk', aldus de wethouder. 'Maar als je doorzet en erin blijft geloven, kun je alle obstakels overwinnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.