Interview Solozeilen

Hoe Mark Slats in 214 dagen non-stop de wereld over zeilde: ‘Het is eigenlijk onverantwoord’

Mark Slats komt aan bij de finish in Les Sables d’Olonne waar hij 214 dagen eerder vertrok. Beeld Christophe Favreau

Onverantwoord, vinden kenners, maar Mark Slats flikte het. In zijn eentje zeilde hij in 214 dagen non-stop de wereld over en werd tweede in de Golden Globe Race. Nummer 3 wordt verwacht in maart.

De kajuit ziet eruit als het onderkomen van een clochard. Er liggen kleren, zeilzakken, een vochtige slaapzak, legio andere spullen. Op het plafond zijn in viltstift tientallen aanmoedigingen geschreven, het werk van familie en vrienden. Het meest in het oog springt een tekst boven de doorgang naar de voorkajuit. Be stronger than your excuse, staat daar in grote letters.

Die woorden zijn van hemzelf, zegt Mark Slats (41). Ze hebben zijn leven gered toen hij in de Indische Oceaan in een zware storm verzeild raakte met vijftien meter hoge golven.

214 dagen was deze paar vierkante meter zijn schuilplaats. Zo lang deed hij erover om met zijn Ohpen Maverick de Golden Globe Race te voltooien, een solo en non-stop zeilrace rond de wereld die zo zwaar is dat het volgens kenners onverantwoord is.

De deelnemers mochten alleen meedoen in jachten van maximaal 11 meter lengte die vóór 1988 zijn ontworpen. Het gebruik van moderne navigatie- en communicatieapparatuur was verboden (behoudens noodgevallen); de race moest met dezelfde uitrusting worden gezeild als de legendarische wedstrijd van vijftig jaar geleden met dezelfde naam.

Slats, die geen race-ervaring heeft, finishte donderdag als tweede in Les Sables d’Olonne, de Franse havenplaats waar hij zeven maanden daarvoor was gestart. Hij arriveerde slechts twee dagen na Jean-Luc Van den Heede, de Fransman die al decennia solowedstrijden zeilt. Nummer drie wordt pas in maart verwacht.

De boomlange Nederlander – gebruind, een fikse baard – is trots op zijn prestatie. ‘Ik voel me perfect. Ik kan me niet beter voelen. Ik voel me onverslaanbaar. Ik voel me echt top.’ Hij is van nature al een spraakwaterval, stellen vrienden, maar kan nu helemaal niet meer stoppen met praten. Het is de dag na zijn aankomst. Hij verkeert nog steeds in een roes.

Mark Slats tijdens de Golden Globe Race. Beeld Christophe Favreau

Lekker lullen

In de Golf van Biskaje stond zoveel wind en deining dat er van slapen niet veel is gekomen. Na zijn finish, afgelopen vrijdag kort voor middernacht, heeft hij maar een uur zijn bed gezien. Met familie en vrienden heeft hij tot het aanbreken van de morgen zitten praten en drinken. ‘Lekker lullen, dat heb ik echt gemist. Ik ben er helemaal niet de persoon naar om alles alleen te doen. Ik had de race liever met zijn tweeën of vieren gevaren.’

Tijdens het interview staat hij voortdurend op om dingen te laten zien. ‘Voel je hoe zwaar die gereedschapskist is? Die belandde dus in die wilde zee met een enorme boog op mij terwijl ik daar in mijn kooi lag. Ik had twee minuten geen lucht. Ik was best wel in paniek. Ik dacht dat ik een ingeklapte long had. Maar het viel gelukkig mee, mijn ribben waren alleen gekneusd.

‘Ik heb een heel hoge pijngrens. Toen ik op mijn 16de op een zeeverkennerskamp was, brak ik mijn arm op drie plekken doordat ik struikelde. Ik wilde daar niet weg, dus zei ik dat er niks aan de hand was. Zeventien dagen later zag mijn moeder dat ik mijn trui niet kon aankrijgen. Toen zijn we naar het ziekenhuis gegaan en moest de arm opnieuw worden gebroken.’

Hij heeft net een huldiging en een persconferentie achter de rug. De Fransen hingen aan zijn lippen – dit is de haven waar elke vier jaar de Vendée Globe van start gaat, de solozeilrace rond de wereld die in Frankrijk immens populair is. In de zaal welde spontaan applaus op nadat hij had verteld dat hij op de terugweg, wegens een gebrek aan regen, 25 dagen lang, vier à vijf uur per dag, met een handpomp drinkwater had moeten maken uit zeewater. Er had gelach geklonken toen hij had voorgerekend dat hij dagelijks 0,7 liter produceerde,maar dat de helft daarvan eigenlijk al weg was doordat hij in de hitte rond de evenaar zo zweette van al dat gepomp.

Hij is eerder de wereld rondgezeild, in zijn eentje en ook in één ruk. Als avontuur, in 2004-2005, met een veertien meter lang jacht dat drie keer zo zwaar was als de Ohpen Maverick. Daar had hij veel minder werk aan. ‘Als je met deze boot even niet oplet in de zuidelijke Oceaan, dan maak je een rondje en ben je je mast kwijt.’ Lees: dan kapseist zijn jacht en draait dat helemaal door.

Dertien uitvallers

Andere deelnemers is dat overkomen. Van de achttien schippers die zich voor de Golden Globe Race hadden gemeld, zijn er al dertien uitgevallen. Vijf concurrenten verloren hun mast. Vier van hen moesten op de oceaan worden gered.

Abhilash Tomy en Gregor McGuckin lagen 300 kilometer achter Slats, midden in de Indische Oceaan, toen een depressie met 70 knopen wind (130 kilometer per uur, orkaankracht) hun kant op kwam. Die zou eerst over de Indiër en de Ier trekken en vijf uur later over hem. ‘We hadden afgesproken dat we om de drie uur contact zouden hebben met elkaar via de radio. Zo hoorde ik dat Abhilash zijn giek had verloren en Gregor de bezaan, de kleinste mast op zijn tweemaster.

‘Gregor vroeg me over de radio, dat heeft me echt wel geraakt, hoe hij in hemelsnaam zijn boot voor de wind kon houden. Dwars slaan is met deze golven levensgevaarlijk. Het probleem was dat zij alle zeilen eraf hadden gehaald. Ik heb een stormfok laten staan, ik vond het beter dat de boot in beweging bleef.

‘Drie uur later kwam Abhilash niet op de radio en Gregor ook niet. Toen heb ik met de satelliettelefoon, die in noodgevallen mag worden gebruikt, de raceorganisatie gebeld. De situatie rond Abhilash was onduidelijk. Gregor was zijn grote mast nu ook kwijt. Als je dat te horen krijgt, zakt de moed in je in de schoenen. En het ergste van de storm moest toen nog voor mij nog komen.’

Heeft hij het op dat moment niet uitgeschreeuwd? Hij wijst naar de tekst op de kajuitwand. ‘Ik ben gaan terugvechten. Ik weet zeker dat andere deelnemers binnen zijn gaan zitten, omdat ze niet meer naar buiten durfden te gaan. Ik ga met vijftien meter hoge golven nog naar het voordek. Ga nooit een excuus verzinnen om niet naar buiten te gaan.’

Toen de hevige wind hem bereikte, brak een golf over zijn boot die het luik van de kajuit insloeg. Hij trekt de resten onder een stapel spullen vandaan. ‘Het was versterkt met carbon. Dat is heel sterk.’ Binnen stond het zeewater tot boven de kaartentafel. Het kostte hem een uur om dat weg te pompen.

Bovennatuurlijk

Daarna is hij buiten de boot met de hand gaan sturen, maar dat was geen goed idee. Hij werd door een golf overboord gegooid en door een andere weer terug gesmeten. Gelukkig hield de veiligheidslijn het waarmee hij aan zijn boot zat vastgesnoerd. Hij gaat niet meer naar de kerk, maar gelooft stellig in iets bovennatuurlijks. ‘Ik ben van mening dat wanneer je het maximale geeft, je wordt geholpen. Dan is er gewoon iets.’

Tijdens zijn vorige wereldomcirkeling had hij in een storm een probleem met een kabel van de stuurinrichting, waardoor zijn stalen tweemaster geregeld dwars op de golven kwam te liggen. Achttien uur lang probeerde hij die kabel weer op zijn plek te krijgen, maar het lukte niet. Toen hij na een korte pauze aan een nieuwe poging begon, zat de kabel opeens goed. ‘Dat kan niet, weet je wel.’

En toen hij ruim een jaar geleden tijdens de Talisker Whisky Atlantic Challenge in zijn eentje roeiend de Atlantische Oceaan overstak – Slats zou een verbluffend scherp wereldrecord neerzetten van dertig dagen – en hij wilde opgeven van de pijn en de uitputting, ‘voelde ik, terwijl ik aan het roeien was, iemand me aanraken’.

Twaalf uur duurde de storm in de Indische Oceaan. Uit moeheid ging Slats op een zeilzak in het midden van zijn kajuit liggen, met een andere zeilzak boven op hem zodat hij niet gewond zou raken. ‘Ik zal nooit vergeten dat ik daar zo lag. De storm maakte een oorverdovend lawaai. Maar als je goed luisterde, kon je het kabbelen horen van het zeewater langs de romp. Dat was heel kalmerend.

‘Ik ging daar steeds even liggen en dan weer dingen doen. Ik ben het gasfornuis gaan schoonmaken. Ik ben de radio uit elkaar gaan halen die onder water had gestaan. Ik dacht: ik moet bezig blijven, anders word ik helemaal gek. Dat is mijn redding geweest, denk ik.’

Abhilash Tomy raakte zijn mast ook kwijt en brak enkele ruggenwervels. Hij lag dagen hulpeloos in zijn kooi voordat de bemanning van een marinevaartuig hem kon evacueren. Gregor McGuckin werd door datzelfde schip opgepikt.

Mark Slats vlakbij de Canarische eilanden. Beeld Christophe Favreau

Onverantwoord

Is deze race te gevaarlijk, doordat deze kleine jachten te weinig snelheid hebben om zware stormen te ontlopen? Voor het eerst valt Slats even stil. ‘Als je me die vraag in de Indische Oceaan had gesteld, had ik geantwoord: het is eigenlijk niet verantwoord.’

Voordat de storm hem bereikte, had zijn moeder hem huilend gewaarschuwd voor de harde wind – een zendamateur speelde haar opgenomen berichten voor hem af. ‘Toen ik veertien jaar geleden rond de wereld zeilde, kon je nog niet op internet zien hoe hard het overal waait. Ik vertelde toen nooit dat ik 70 knopen wind had gehad. Ik zei gewoon dat er harde wind was geweest, maar dat alles goed ging. Mijn moeder heeft nu meer mijn angsten gezien. Dat is wel een dingetje. Zij is bezorgd natuurlijk en deze race was misschien te extreem.’

Het avontuurlijke heeft hij van haar, zijn vader is een ‘heel rustige man’. Hij is ervan overtuigd dat zijn moeder ondanks de angstige momenten zo geniet van zijn belevenissen dat zij daardoor beter de kanker kan weerstaan die haar leven al vier jaar bedreigt. ‘Na mijn roeiwedstrijd is het gezwel heel lang niet gegroeid. De voorspellingen waren dat ze nog maar heel kort had, maar ze is er nog steeds.’ Ze stond ’s nachts op de steiger in Les Sables d’Olonne om hem te verwelkomen.

Slats haalde vorig jaar met zijn roeitocht 44 duizend euro op voor de Antoni van Leeuwenhoek Foundation, die dat doneerde aan onderzoek ten behoeve van betaalbare kankermedicijnen. Ook nu zamelt hij geld in voor die stichting.

Mark Slats viert zijn overwinning bij aankomst in Les Sables d’Olonne. Beeld Christophe Favreau

Zelf zit hij op zwart zaad, bekent hij. Hij moet weer aan de bak met zijn aannemersbedrijf in Wassenaar, dat door zijn jongste broer en een vriend draaiende is gehouden. Hij ontwikkelde een betere roeiboot voor de Talisker-race en heeft er daar twee van verkocht. Hij biedt ook tochten aan. ‘Dan roei ik met gasten van IJmuiden naar Scheveningen. Het mooie daaraan is dat je altijd bijzondere mensen ontmoet.’

Het liefst zet hij zijn avonturen voort. Hij droomt er al jaren van om aan de Vendée Globe deel te nemen. Die wordt met snelle zeilboten van 18 meter lengte gevaren, waardoor die wedstrijd veel duurder is dan de Golden Globe Race is. ‘Maar er moet nu toch een bedrijf zijn dat ziet hoeveel media-aandacht ik kan genereren?’

Zijn tweemaster ligt nog in Nieuw-Zeeland, die moet ook nog worden teruggezeild. Hij wil weer de route langs Kaap Hoorn nemen, maar nu met een stel vrienden aan boord. ‘En ik denk er sterk aan om de roeirace over de Atlantische Oceaan nog een keer te doen, samen met mijn broertje. Hoe trots zal mijn moeder zijn als wij samen het wereldrecord voor twee man breken? Ik heb het er al met haar over gehad.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.