Hoe lang is 'strawberries & cream' nog traditie op Wimbledon?

Zonder Oost-Europese plukkers geen aardbeien

Al sinds de eerste editie van Wimbledon, 140 jaar geleden, is het eten van strawberries & cream een essentieel onderdeel van het tennistoernooi. Jaarlijks wordt 28 duizend kilo aardbeien gegeten door toeschouwers. Maar nu met de Brexit de komst van seizoensarbeiders moeilijker wordt, lijkt de traditie in het water te vallen.

Een Spitfire vliegt onder de blauwe hemel van Kent, roodborstjes spelen in het gerst en de zon geeft de 'Wimbledon-aardbeien' hun rode kleur. Vanaf een heuvel kijkt aardbeienkweekster Marion Regan tevreden naar haar akkers.

'De tweede oogst van het jaar kwam net op tijd. Het is net als bij de tennisspelers: je moet op het juiste moment pieken.' Hoe dat 'pieken' na Brexit zal gaan, daar maakt ze zich zorgen over. 'Negen van onze tien plukkers komen uit Oost-Europa.'

Aardbeien en slagroom

Strawberries & cream. Al sinds de eerste editie van Wimbledon, 140 jaar geleden, is dit een essentieel onderdeel van het kijken naar de kampioenschappen van de The All England Lawn Tennis and Croquet Club. De combinatie 'aardbeien en slagroom' zou zelfs teruggaan naar de hofhouding van Hendrik VIII. Hoe populair het is bij tennisliefhebbers, blijkt uit de harde cijfers: in twee weken tijd zullen de toeschouwers 28.000 kilo aardbeien eten, met 10.000 liter slagroom. Dat een aardbei er 25 pence (euro 0,29 cent) per stuk kost, mag het snacken op niveau niet deren.

De aardbeien komen al bijna een kwart eeuw van Hugh Lowe Farms, een boerderij waar op de 480 hectaren ook frambozen en bramen worden gekweekt. Het ligt in tussen de boom- en wijngaarden in Kent, het graafschap dat als bijnaam 'De Tuin van Engeland' heeft. De grond is er vruchtbaar, de zon schijnt op de zuidelijke hellingen en het ligt dichtbij de hoofdstad.

Daarom groeien hier de aardbeien die tijdens het kampioenschap dagelijks naar Zuidwest-Londen worden vervoerd.

Niet te groot

De meeste aardbeien zijn voor de supermarkt, maar Wimbledon is het uithangbord

Regan is 56 jaar geleden op de boerderij geboren is, studeerde plantkunde op Oxford en staat al 21 jaar aan het roer van het familiebedrijf. De Schotse familie boert al 124 jaar op deze plek. De meeste aardbeien zijn voor de supermarkt, maar Wimbledon is het uithangbord. Daar gaat de Malling Centenary-variant heen, die hier negen jaar geleden is ontwikkeld. 'Deze is rijker en dieper van smaak dan de traditionele soorten,' zegt ze, eraan toevoegend dat het belangrijk is te voorkomen dat ze te groot worden. 'Ze moeten niet van een lepel vallen.'

Met een jeep rijdt Regan naar de 'Strawberry Fields' om de teelt aanschouwelijk te maken. De velden zijn overdekt met zeil, de zogeheten 'polytunnels'. 'Het is net als Centre Court,' zegt Regan lachend, 'het is om de aardbeien en de plukker ook te beschermen tegen hevige regenval. We zijn hier in Engeland per slot van rekening.'

De aardbeien groeien in lange bakken, waar de aarde is verrijkt met vermalen kokosnootschors. Minuscule spinnetjes fungeren als natuurlijke pesticiden. De plukkers hoeven niet te bukken tijdens hun werk.

Er werken 450 seizoenwerkers op de boerderij, dit over een periode van negen maanden. Hun voorlopers waren de arbeiders uit Zuid en Oost-Londen die vroeger massaal naar Kent trokken om daar hop te plukken. George Orwell mengde zich begin jaren dertig onder de 'hoppers', werkte nabij Hugh Lowe Farm en schreef erover in de roman A clergyman's daughter. Hoewel het zwaar werk was, ervoeren sommige arbeiders het als een betaalde vakantie. Tegenwoordig werken er vrijwel alleen Litouwers, Roemenen, Bulgaren en andere Oosteuropeanen.

Bijna volledige werkgelegenheid

Mensen uit de steden hebben geen trek om hierheen te komen om vijf uur in de ochtend met plukken te beginnen

Aardbeienkweekster Marion Regan

'In deze omgeving is er bijna volledige werkgelegenheid,' verklaart Regan, die in 2014 door de koningin verheven is tot Member of the British Empire 'en mensen uit de steden hebben geen trek om hierheen te komen om vijf uur in de ochtend met plukken te beginnen. En dat is een noodzaak. Aardbeien kun je het beste plukken na een koele nacht, niet op het heetst van de dag. De eerste lading gaat om acht uur naar Wimbledon, om nog op dezelfde dag te worden opgediend. Boven alles moeten de Wimbledon-aardbeien vers zijn.

Vrijwel alle plukkers en andere seizoenwerkers logeren in caravans. De meesten keren jaarlijks terug. Dat gold ook voor Evelina, een Bulgaarse die elf jaar geleden voor het eerst kwam plukken en inmiddels vast in dienst is als ploegleider. Ze zegt dat een topplukker, de Federer van het aardbeienveld, in een uur tijd 40 kilo bij elkaar plukt. 'Om je een idee te geven: een beginner komt niet verder dan vijftien,' voegt Evelina eraan toe, die haar echtgenoot, een landgenoot, tussen de aardbeien van Kent heeft leren kennen.

Wimbledon zonder vers geplukte aardbeien. Ik verwacht niet dat een politicus dat risico wil lopen

Net als de meeste van haar collega's in de groente- en fruitteelt baalt Regan van Brexit en ze hoopt dat de regering met een regeling komt zodat jonge arbeidskrachten kunnen blijven komen. Ook de horeca, de gezondheidszorg, de bouw en zelfs de voetbalbond hebben al om een speciale status gevraagd bij Brexit-minister David Davis. Maar in Kent hebben ze een troefkaart. 'Wimbledon zonder vers geplukte aardbeien. Kun je het je voorstellen? Ik verwacht niet dat een politicus dat risico wil lopen.'