Vijf theorieën Sifan Hassan

Hoe komt Sifan Hassan plotseling zo goed? Verdient ze het voordeel van de twijfel?

Sifan Hassan in haar halve finale op de 1.500 meter. Beeld AFP

Sifan Hassan maakt zaterdag kans op haar tweede wereldtitel. Na de 10.000 kan ze ook de 1.500 meter winnen. Hoe komt ze plotseling zo goed? Vijf theorieën.

1. Hassan traint eindelijk onder ideale omstandigheden.

Sifan Hassan verkreeg in november 2013 haar Nederlandse paspoort in het gemeentehuis van Arnhem. Bij die gelegenheid voorspelde haar toenmalige coach ­Honoré Hoedt de geboren Ethiopische een grote toekomst als atleet. Hij voorzag tweemaal goud bij de Zomer­spelen van 2016.

Zo voorspoedig liep het niet, mogelijk door de halfslachtige begeleiding van de Atletiekunie. Hoedt was slechts voor een dag per week in dienst van de bond, Hassan vulde zijn salaris uit eigen zak aan. Vaak trainde ze bij gebrek aan beter met talentvolle tieners uit een jeugdproject van Hoedt. Drie maanden voor de Spelen raakte Hassan geblesseerd tijdens een Amerikaans trainingskamp waarbij haar trainer ontbrak. Haar revalidatie moest ze deels zelf betalen.

Bij het Nike Oregon Project, aan de Amerikaanse westkust, was alles beter. Ze kon vanaf 2017 voor het eerst permanent trainen met andere wereldtoppers die fulltime worden bijgestaan door een team van specialisten, gefinancierd door Nike. Ze beschikken over apparatuur als de Alter G, een hardloopband waarmee de zwaartekracht kan worden verminderd. Atleten kunnen zo de spierschade tijdens intensieve trainingen voorkomen.

De Atletiekunie heeft de keuze voor Amerika gesteund. Zo heeft de bond meebetaald aan een appartement waarin leven op hoogte wordt gesimuleerd. IJle berglucht stimuleert de aanmaak van rode bloedlichaampjes, waardoor Hassan tijdens wedstrijden over meer zuurstof beschikt.

2. Hassan krijgt superieure medische begeleiding.

Coach Alberto Salazar is geschorst voor vier jaar, maar in tegenstelling tot sommige mediaberichten staat niet vast dat hij topatleten doping heeft verstrekt. Uit het Oregon Project is niemand geschorst.

Salazar heeft voor de komst van Hassan naar Oregon wel antidopingregels geschonden door experimenten uit te voeren met testosteron en L-carnitine, een natuurlijke substantie die vet omzet in energie. Ook heeft hij atleten geadviseerd de dopingcontroleurs te misleiden over het gebruik van dat middel (ook al is dat in beperkte hoeveelheden toegestaan).

Volgens de arbitragecommissie die Salazar heeft geschorst, zocht geen enkele coach zo vaak contact met het Amerikaanse antidopingbureau Usada. Steeds opnieuw trachtte hij uit te vinden welk middel wel of niet mocht, in welke hoeveelheden, wat de effecten zouden zijn.

In de uitspraak opperen de arbiters de mogelijkheid dat de coach per abuis de regels heeft geschonden, in plaats van uit kwaadwillendheid. Hij was mogelijk niet met opzet op zoek naar mazen in de wet, zoals sommige voormalige atleten en het antidopingbureau Usada stellen. Hij wilde simpelweg de beste medische begeleiding voor zijn atleten.

3. Hassan profiteert zonder het te weten van de effecten van verboden middelen.

Het staat buiten kijf dat Hassan in Amerika een betere atlete is geworden. Als aanvoerder van de mondiale ranglijst mag ze zich sinds vorige maand zelfs de beste vrouwelijke atleet ter wereld noemen.

Die progressie is wellicht te verklaren uit het feit dat ze al ruim twee jaar zonder zorgen heeft kunnen trainen. Onder Salazar heeft Hassan veel gewerkt aan haar looptechniek. De Amerikaan constateerde dat haar benen niet even sterk waren, en haar passen niet symmetrisch. ‘Het gaat 100 procent gemakkelijker dan in andere jaren’, zei Hassan twee jaar geleden al.

Hassan zei vorige week dat ze geen doping gebruikt, dat ze vertrouwt op medische begeleiding uit Nederland en alleen Nederlandse supplementen gebruikt. Dat zegt niet alles. Elke­ ­langeafstandsatleet wordt gemasseerd, vrijwel dagelijks. Dat gaat in goed vertrouwen. Geen sporter zal precies checken wat er op zijn benen wordt gesmeerd. Het verschil tussen zalf met of zonder testosteron is niet te zien.

Salazar is zich bewust van dat verschil. Hij verklaarde dat hij verboden testen met testosteron op zijn zoons heeft uitgevoerd om te weten wat er zou gebeuren als een onverlaat zijn atleten zonder hun medeweten zou insmeren met zo’n illegaal middel. Zouden ze positief worden bevonden? Of zouden ze beter herstellen? In theorie is het mogelijk dat hij dat soort kennis heeft ingezet om Hassan beter te maken, zonder het haar te zeggen.

4. Hassan is onder invloed van haar Amerikaanse omgeving het zicht op goed en fout verloren.

Hassan is een overlever. Ze is opgegroeid in de harde Ethiopische cultuur, waarin sporten voor meisjes ongewoon was. Ze diende zich als minderjarige vluchteling staande zien te houden in Nederland. Ze moest om schaars gekleed atletiek te kunnen bedrijven de toorn van haar islamitische familie trotseren.

In Oregon is Hassan terechtgekomen in een uiterst ambitieuze omgeving. Nike schuwt weinig middelen om sportief succes te behalen: zelfs Nike-topman Mark Parker was volgens de arbiters benieuwd hoeveel testosteron zou resulteren in een positieve test. Salazar is door een ex-atlete omschreven als man die ten koste van alles wil winnen. In die omgeving is ze opgebloeid, maar mogelijk heeft die mentaliteit haar oordeelsvermogen aangetast.

De grens tussen goed en fout is bij doping minder scherp dan vaak wordt aangenomen. Ex-atleet Bram Som liet onlangs op televisie zien hoe hij soms dertig pillen per dag slikte: geoorloofde vitaminen en andere supplementen. Niet elke atleet maakt graag studie van reglementen of bijsluiters. Vaak wordt vertrouwd op het oordeel van de coach of zijn staf. Als die de regels ruim interpreteren, dan mag het vast.

Enkele jaren terug pareerde Usain Bolt vragen over zijn nauwe samenwerking met de omstreden Duitse dokter Müller-Wohlfahrt simpelweg met de opmerking: ‘Ik vertrouw op mijn team.’

5. Hassan bedriegt de boel en liegt bewust.

Het ontbreken van een positieve test is al lang geen bewijs van onschuld meer. Bekende dopingfraudeurs doorstonden tientallen controles zonder betrapt te worden: Lance Armstrong en Marion Jones bijvoorbeeld.

In een geruchtmakende, lang ­geheim gebleven enquête onder tweeduizend deelnemers van de WK atletiek in 2011, bekende bijna eenderde (29 procent) dat jaar verboden middelen te hebben gebruikt. Slechts 2 procent van de dopingtesten was positief.

Maar wat zegt dat over de wereldkampioene 10.000 meter, die zaterdag ook de 1.500 meter hoopt te winnen? Dat veel atleten liegen over doping, en dat flink wat kampioenen bedriegers zijn, betekent niet dat elke gouden medaillewinnaar een oplichter is.

Of Hassan na haar uitzonderlijke optreden in Doha het voor- of nadeel van de twijfel verdient, kan elke sportliefhebber zelf uitmaken. Wat wel vaststaat: de twijfel zal nooit helemaal verdwijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden