Hoe kijken eredivisieclubs nu aan tegen kunstgras?

Hoe kijken de eredivisieclubs aan tegen kunstgras nu de rubberkorrels ter discussie staan? De Volkskrant vroeg het ze, en kwam er zo achter dat de eventuele kankerverwekkendheid niet het enige aspect van de velden is dat hen bezighoudt.

Luciano Narsingh op het kunstgras van ADO Den Haag. De zwarte korreltjes springen op door een achtervolgende verdedidger. Beeld Guus Dubbelman

Vragen beantwoorden, brieven versturen en vooral: ouders geruststellen. De eredivisieclubs waren er maar druk mee, sinds tv-programma Zembla onlangs nieuw licht op kunstgras wierp.

Of de zwarte rubberkorrels de gezondheid schaden? Het RIVM hoopt voor het einde van het jaar uitsluitsel te kunnen geven, na een tournee langs de talrijke kunstgrasvelden die dit land in korte tijd heeft aangelegd. De KNVB assisteert door een selectie van vijftig tot honderd velden te maken. Vanaf volgende week kunnen clubs online zien of ook op hun velden het in opspraak geraakte SBR-rubber ligt gestrooid, zo kondigde de autobandenbrache vrijdag aan.

Net als het amateurvoetbal wacht de eredivisie de uitkomsten van het RIVM-onderzoek in spanning af. Dertien van de achttien clubs op het hoogste niveau maken gebruik van velden met rubbergranulaat, blijkt uit een rondgang die deze krant heeft gemaakt. Rubbergranulaat is versnipperd rubber, dat mogelijk kankerverwekkende stoffen bevat.

Roda-speler Poepon maakt een schuiver het kunstgras van de club uit Kerkrade. Beeld Guus Dubbelman

Van alle clubs hebben Ajax en Feyenoord de meeste kunstgrasvelden liggen, namelijk vijf, en dat is gezien de omvang van hun jeugdopleiding niet verwonderlijk. Op alle velden van Feyenoord liggen rubberkorrels gestrooid. Maar zoals bijna elke andere club, wil ook Feyenoord niet op het RIVM-onderzoek vooruitlopen. Er is volgens de club nog geen reden over te stappen op kunstgras met kurk of een hybride veld, waarin natuurgras is vermengd met kunstvezels.

Ajax wacht de bevindingen van het RIVM niet meer af. De club was al van plan de vier rubbergranulaatvelden op jeugdcomplex De Toekomst te vervangen door materiaal dat niet ter discussie staat. De Zembla-uitzending heeft dat proces volgens een woordvoerder 'in een stroomversnelling gebracht'.

Verder zien de clubs af van ingrijpende maatregelen. Wel probeert SC Heerenveen, dat acht natuurgrasvelden heeft, zijn jeugdteams zo min mogelijk op het ene kunstgrasveld te laten spelen. Een kleine 200 kilometer verderop trainen de keepers uit de jeugd van het Rotterdamse Excelsior 'tot nader order' niet meer op kunstgras.

Bij Zembla kwam het voormalig hoofd van een regionale gezondheidsdienst in Engeland aan het woord. Zijn zoon was doelman en kreeg lymfeklierkanker. Keepers liggen vaker op de grond en zouden daardoor eerder gevaar lopen dan andere spelers, is een theorie.

Dat Ajax en nog eens vijf clubs kunstgrasvelden gaan vervangen of dat overwegen, heeft volgens hen niet te maken met de commotie van de laatste tijd. Heracles benadrukt dat het veld in het Polmanstadion is voorzien van kunststof infill, materiaal waarin ook etenswaren worden verpakt. 'Ons kunstgras is honderd procent veilig.' Excelsior en FC Utrecht zijn zelfs van plan een extra kunstgrasveld aan te leggen. 'Uiteraard met betrouwbare korrel', aldus Utrecht.

De enquête maakt nog maar eens duidelijk hoe verschillend clubs op het hoogste niveau denken over kunstgras. Vooral die met een kleinere portemonnee hebben zich ermee verzoend, terwijl de topdrie zich blijft verzetten. Een topclub moet een topmat kunnen onderhouden, is hun gedachte. Ze wijzen erop dat in de grote landen en op WK's/EK's nog steeds op gras wordt gespeeld.

Heracles-speler Bruns komt invliegen over het kunstgras uit Almelo. Hij neemt ajacied Bazoer mee in zijn actie. Beeld Guus Dubbelman

Zes clubs spelen hun thuiswedstrijden in de eredivisie op kunstgras. Dat zijn er evenveel als vorig seizoen. Wel trainen en spelen de jeugdteams van alle achttien clubs op kunstgras. Want wedstrijden op kunstgras hoeven bijna nooit te worden afgelast, de velden vergen weinig tot geen onderhoud en bieden een strakke ondergrond, waarop technisch perfect voetbal mogelijk is.

Zo was Excelsior - PEC gisteren alweer de 500ste eredivisiewedstrijd op kunstgras, een cyclus die in het seizoen 2005/2006 werd ingezet door de promotie van Heracles. De club legde als eerste Nederlandse profclub kunstgras aan.

Kunstgras is voordelig, maar niet gratis. Ook een nepgrasmat is soms aan vervanging toe. Zo vertoonde die van Excelsior vorig jaar opvallende strepen en bleek de onderlaag verzakt. Een evenement in stadion Woudestein had het kunstgras geruïneerd.

Clubdirecteur Ferry de Haan legde destijds uit waarom zijn club niet meer teruggaat naar natuurgras. 'Er gaat niets boven een echte, perfecte grasmat, maar waar vind je die nog?' Bij ons, kunnen ze even verderop in de Kuip zeggen. Maar voor Excelsior was de keuze snel gemaakt, toen de club in 2010 naar de eredivisie promoveerde. In Kralingen staken ze het geld liever in kunstgras dan in veldverwarming, een vereiste voor eredivisieclubs die op natuurgras willen spelen.

De supporters van Go Ahead begonnen na de promotie in 2013 juist een inzamelingsactie om hun club voor kunstgras te behoeden. Ze haalden 100 duizend euro op. 'Echt voetbal = echt gras', is de leus aan de Deventer Vetkampstraat.

Niet alleen in dat opzicht staat de club lijnrecht tegenover PEC uit het nabijgelegen Zwolle. Dat laat in de zomer zijn belangrijkste kunstgrasveld vervangen, al hebben de blessures in het MAC³PARK-stadion daarmee volgens de club niets te maken. In ruim 2,5 jaar liepen zes spelers er zwaar knieletsel op. Gevolg van het kunstgras? Onzin, zegt clubvoorzitter Adriaan Visser op de PEC-site, er is geen onderzoek dat in die richting wijst.

Uitkomsten enquete onder 18 clubs

Bij alle achttien eredivisieclubs trainen en/of spelen teams op kunstgras. Zes van de achttien clubs hebben kunstgras in hun stadion liggen. FC Groningen legde voor dit seizoen een hybride veld aan van natuurlijk gras versterkt met kunstvezels.

Dertien van de achttien clubs spelen op het in opspraak geraakte rubbergranulaat: korrels van onder meer gemalen autobanden die mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid. Bij Feyenoord zijn alle vijf kunstgrasvelden van rubbergranulaat, bij Ajax vier van de vijf.

Ajax en Feyenoord beschikken over de meeste kunstgrasvelden, al traint en speelt de hoofdmacht op echt gras.

Dertien clubs hebben jeugdspelers en hun ouders geïnformeerd na de uitzending van tv-programma Zembla.

Zes clubs willen een of meerdere kunstgrasvelden vervangen of overwegen dit te doen. Bij Ajax gebeurt dit versneld, vanwege de onrust van de laatste weken. Heracles (mogelijk) en PEC laten in de zomer een nieuwe mat aanleggen, NEC schakelt in de winterstop over op kurk.

Excelsior en FC Utrecht ('een veld erbij') zijn van plan meer kunstgras aan te leggen.

Twee clubs zijn ervan overtuigd dat kunstgras leidt tot meer blessures dan spelen op natuurgras.

Beeld Guus Dubbelman

Blessures

Andere collega's twijfelen. Zo vindt NEC 'het lastig ja of nee te zeggen' op de vraag of voetbal op kunstgras leidt tot meer blessures: 'Uitgebreider én omvangrijker onderzoek zou een directe causale relatie moeten aantonen.'

Heerenveen is waakzaam bij jeugdspelers die een groeispurt doormaken en nogal eens wisselen tussen echt gras en kunstgras. De snelle vorming van het lichaam kan gemakkelijker blessures met zich meebrengen, aldus de club. FC Utrecht constateert dat spelers vanaf hun 16de, 'als het lichaam zwaarder wordt', sneller geblesseerd raken als ze op verouderde kunstgrasvelden spelen.

Bij Roda JC, sinds de zomer van 2014 de bespeler van een synthetische mat in het eigen stadion, hebben ze buiten alle voordelen om een belangrijk nadeel van kunstgras ondervonden. De club beaamt dat kunstgras eerder blessures veroorzaakt, omdat vooral de buitenlandse spelers 'erg moeten wennen aan deze ondergrond'. En daarvan heeft Roda er nogal wat rondlopen, sinds investeerder Frits Schrouff de club in handen kreeg.

Misschien volgt ooit allesomvattend onderzoek naar het verband tussen kunstgras en blessures. Tot die tijd laait eens in de zoveel tijd het debat op over kunstgras, een ondergrond waarmee ook de eredivisieclubs zich via de opleiding allang hebben verzoend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden