Hoe kan Feyenoord zondag van Ajax winnen?

Als Feyenoord in de race wil blijven voor de landstitel, is zondagmiddag in de Arena een zege op Ajax noodzaak. Kan dat? Jazeker. De lessen van 28 augustus 2005.

Van links naar rechts: Dirk Kuijt (nummer 7), André Bahía, Julien Escudé, Patrick Paauwe en Hossam Ghaly in de Arena op 28 augustus 2005. Kuijt scoorde in de 47ste minuut de 2-0. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

'Eigenlijk was het een wereldprestatie', zegt Edwin de Graaf met een brede glimlach. Het voorbije half uur heeft hij samen met Pascal Bosschaart in de kantine van sportclub Feyenoord herinneringen opgehaald aan de wedstrijd tegen Ajax, tien jaar geleden. Dat was niet eenvoudig geweest.

Wat nu een wereldprestatie mag heten, was in de zomer van 2005 gewoon een prestatie. De Feyenoorders wonnen in Amsterdam met 2-1 van de aloude aartsrivaal. Knap, dachten ze toen, maar ook niet meer dan dat.

Historische uitslagen hebben de vervelende gewoonte pas na verloop van tijd historisch te worden. Pascal Bosschaart en Edwin de Graaf, bepaald geen historische namen in het voetbal, konden tien jaar geleden niet bevroeden dat zij op een koude donderdagmiddag in 2015 moesten graven in hun geheugen, op zoek naar het geheim van die overwinning in 2005.

Sindsdien won Feyenoord nooit meer een competitiewedstrijd in de Arena. Eén keer werd gelijkgespeeld, zeven duels gingen verloren. Het doelsaldo: 22-3. Nu leren de statistieken dat Ajax het afgelopen decennium moeilijk te verslaan was in eigen huis. Maar toch: PSV won twee keer in de Arena. Datzelfde geldt voor Vitesse en FC Utrecht.

Dus luidt de vraag: wat lukte op die zonnige zondagmiddag van 28 augustus 2005, wat daarna onmogelijk bleek? Het antwoord in kort bestek: Kuijt, Kalou en koelbloedigheid. Ali Boussaboun, een van de reuzendoders: 'We waren er gewoon van overtuigd dat we de drie punten zouden meenemen naar Rotterdam.'

Vreugde bij Feyenoorders Edwin de Graaf, Serghino Greene, Ali Boussabon, Dirk Kuijt, Alexander Ostlund, Hossam Ghaly en Leonardo. Beeld ANP

Reusachtige spandoeken

De vijftigste editie van Ajax-Feyenoord in de eredivisie valt vroeg dat seizoen. De aanhang van Feyenoord is dan nog welkom in de Arena. In beide supportersvakken worden reusachtige spandoeken uitgerold, brandende fakkels werpen een sluier over het zonlicht.

Feyenoord is de competitie goed begonnen. NAC was in de Kuip met 2-0 de onderliggende partij. Daarna klopt het Sparta met 3-1 op het Kasteel. Het opgebouwde zelfvertrouwen is gestoeld op het koppel Kuijt-Kalou, dat als K-2 door het leven gaat.

Dirk Kuijt komt in 2003 naar Feyenoord, Salomon Kalou volgt een jaar later. Slechts twee seizoenen vormen ze samen de aanval, maar Rotterdammers kunnen er nog altijd sentimenteel van worden. Is de eerste jaargang van K-2 een kwestie van warm draaien, in de tweede gaat dat op volle toeren.

Aanvankelijk is de Ivoriaan Kalou bankzitter bij Feyenoord, reserve achter de Serviër Lazovic. Zodra hij zijn kans krijgt, is sprake van een wonderbaarlijke wisselwerking tussen hem en Kuijt. Kalou is de dribbelaar. Kuijt is het aanspeelpunt of bliksemafleider.

Patrick Paauwe, destijds aanvoerder: 'Met die twee voorin hadden we zo'n belangrijk wapen in huis. Ze konden vanuit het niets een actie maken en waren allebei dodelijk in het afmaken.'

Kuijt: 'De samenwerking met Kalou liep misschien wel beter dan met Torres, later bij Liverpool. Op de Playstation speelden we tegen elkaar en in het veld vulden we elkaar perfect aan. Toch waren we totaal verschillende typen. We kwamen ook niet bij elkaar over de vloer. De jongen uit Katwijk en de Afrikaan met de fluwelen techniek. Het was opzienbarend hoe vaak we elkaar de bal gaven. We gunden elkaar veel.'

Kalou, dezer dagen met Ivoorkust actief in het toernooi om de Afrika Cup: 'Ik weet hoeveel deze overwinning betekende voor de supporters. Ik kende de gevoelens tussen Ajax en Feyenoord. Met mijn broer Bona was ik als jongen in Nederland neergestreken en ik heb vaak tegen Ajax gevoetbald. Voor de fans was het de wedstrijd van het jaar. Van Ajax winnen en ze waren gelukkig. Zeker in de Arena. Dat was echt een big deal.'

Het kan zomaar weer gebeuren

Dirk Kuijt: 'Als ik het elftal nu zie spelen, kan het zomaar weer gebeuren dat van Ajax wordt gewonnen. De ploeg zit goed in elkaar. Maar ze mogen geen angst tonen. Met lef spelen, zoals de laatste weken.' De Feyenoorders van toen slaan de Feyenoorders van nu hoog aan. Ali Boussaboun: 'Het is een goede ploeg. Dat zag je tegen Sevilla en PSV. Ze doen voor niemand onder, zolang ze maar durven te voetballen.' Een parallel met het elftal van tien jaar geleden, is de doelman. In 2005 bleek Patrick Lodewijks meer waard dan de stand-in die hij jarenlang bij PSV was. Nu staat Kenneth Vermeer bij Rotterdam onder de lat, nadat hij bij Ajax tweede keus was geworden. Edwin de Graaf vindt hem de beste aankoop van de laatste jaren. Pascal Bosschaart: 'Hij is de steun en toeverlaat van de verdediging.' De Graaf houdt het op een 1-0-overwinning voor Feyenoord, Boschaart voorspelt een 2-1-zege. 'Dan is de cirkel rond.'

Erwin Koeman

Ook de komst van Erwin Koeman als trainer is een belangrijke factor in de uitzege op Ajax. Het seizoen daarvoor, met Ruud Gullit aan het roer, is bepaald geen succes geweest. Zijn beleid wordt bestempeld als warrig.

Veteraan Paauwe, de laatste speler van het succesvolle Feyenoord van rond de eeuwwisseling, wil zelfs weg vanwege Gullit. Koeman haalt hem over te blijven en daarvan krijgt Paauwe geen spijt. 'Koeman was net als Gullit geen grote communicator. Maar zijn aanpak was no nonsense. Dat was voor iedereen in de groep een verademing.'

Voor het duel in de Arena gaat Koeman uit van eigen kracht. Zijn enige concessie is een wissel tussen Kalou en Ali Boussaboun. Normaal opereert Kalou vanaf de linkervleugel. Tegen Ajax speelt hij op rechts en verhuist Boussaboun naar de andere vleugel.

De Marokkaan moet rechtsback Hatem Trabelsi van Ajax dwarsbomen in diens offensieve acties. Dat doet hij goed. 'Ik kwam Trabelsi later tegen bij een toernooitje. Hij vroeg of ik dat nooit meer wilde doen, hem als linksbuiten afstoppen.'

Bij NAC, zijn vorige club, was de technisch vaardige Boussaboun uitgegroeid tot een smaakmaker van de eredivisie. Koeman vraagt hem in dienst van het elftal te spelen en dat doet hij zonder morren.

De nieuwe trainer smeedt van Feyenoord een hecht collectief. De kranten spreken zelfs van een vechtmachine en zo wordt Ajax ook tegemoet getreden. Bij de opkomst lacht Boussaboun een beetje smalend en Serginho Greene zet op zijn gemak een uitbundige haardos recht.

De lessen die uit 2005 zijn te trekken? Boussaboun: 'Er meteen bovenop zitten.' Bosschaart: 'Niet meegaan in hun spelletje. ' Boussaboun: 'Zorgen dat spelers tijdig aansluiten in de aanval. Tegen Ajax ontstaat bij een tegenstoot altijd ruimte op de vleugels.' De Graaf: 'Het lef hebben om zelf te voetballen.'

Toch is de thuisploeg aanvankelijk de bovenliggende partij. Maar de Zweedse spits Markus Rosenberg faalt grandioos nadat de 21-jarige Wesley Sneijder hem met een slim hakballetje vrij voor doelman Lodewijks heeft gemanoeuvreerd.

In de zestiende minuut trekt Feyenoord het dodelijke wapen uit de holster. Middenvelder Paauwe stoomt op richting strafschopgebied. Tussenstation Kuijt speelt de bal in één keer door naar de naar links uitgeweken Kalou. Buiten bereik van doelman Hans Vonk treft hij doel met een geraffineerde inswinger.

'Een lesje in doeltreffendheid', heet dat de volgende dag in een krant. Vlak na rust onderstreept Feyenoord die stelling met opnieuw K-2 in de hoofdrol. Kalou, nu op rechts, ontdoet zich onthutsend eenvoudig van de Franse verdediger Julien Escudé. Vervolgens gunt de Ajax-defensie Kuijt alle ruimte en tijd om Vonk van dichtbij te passeren met een schuiver.

Even dreigt het hachelijk te worden voor Feyenoord: linksback Ferne Snoyl moet in de 71ste minuut het veld verlaten. Hij haalt de Tsjech Zdenek Grygera onderuit, een onhandige actie die hem voor de tweede keer op een gele kaart komt te staan.

Koeman wisselt aanvaller Boussaboun voor verdediger Bosschaart. Al bij rust had hij de Chileen Sebastián Pardo, een offensieve middenvelder, ingeruild voor De Graaf, die verdedigender is ingesteld. In die formatie kan Feyenoord wel een stootje hebben en bij dat ene stootje blijft het ook. De Griek Angelos Charisteas, die Rosenberg in de tweede helft vervangt, redt de eer.

Danny Blind, de trainer van Ajax, herinnert zich tien jaar later een gelijkopgaande wedstrijd. 'In de tweede helft hadden we genoeg mogelijkheden om te winnen.'

Daarvan blijkt weinig in de ruimste samenvatting die YouTube te bieden heeft. Alle geraadpleegde Feyenoorders kijken terug op een solide zege. Kuijt: 'We voelden de angst bij Ajax, omdat we aanvallend meer kwaliteit hadden.'

De Volkskrant noemt het een dag later een overwinning van het collectief. Individueel zijn de meeste posities bij Ajax in 2005 sterker bezet. Spelers als Sneijder, Nigel de Jong en Urby Emanuelson zijn later veel geld waard. Maar Feyenoord steekt tactisch beter in elkaar. Dat moet het geheim zijn geweest.

Tien jaar later laat de opstelling, met uitzondering van een viertal spelers, zich lezen als een opsomming van vergeten voetballers. Alexander Östlund is zo'n naam, de Zweedse rechtsback in de wedstrijd tegen Ajax. Kuijt: 'Hij werd gehaald omdat hij met het nationale elftal een keer goed tegen Robben had gespeeld.' Dat kreeg bij Feyenoord bepaald geen vervolg. Na twee seizoenen verdween hij in de anonimiteit van het Engelse en Deense voetbal.

Dirk Kuyt schreeuwt het uit nadat hij Feyenoord op een 2-0 voorsprong heeft gezet. Beeld Michael Kooren/Hollandse Hoogte

Ook Edwin de Graaf leeft niet voort als reuzendoder. Feyenoord neemt hem in 2004 over van RBC, tegenwoordig een amateurclub. De bedoeling is hem een jaartje te laten rijpen in Roosendaal, maar trainer Gullit haalt hem in de tweede seizoenshelft naar Rotterdam. De overgang is te groot. De Graaf zit bij Feyenoord voornamelijk op de bank. 'Koeman wilde me er toch graag bij houden, omdat ik altijd 200 procent gaf.'

Zijn transfer is in die periode de praktijk bij Feyenoord. Her en der plukt de club spelers weg om ze in De Kuip naar een hoger niveau te tillen. Van die lichting lukt dat alleen met Paauwe, Kuijt en Kalou. De meeste spelers van dat winnende team belanden daarna weer in de marge.

En toch, zegt Boussaboun, was Feyenoord in het seizoen 2005/2006 een sterk elftal. 'Greene mag nu bijna vergeten zijn, toen zat hij dicht tegen het Nederlands elftal aan.'

Paauwe breekt tien jaar later een lans voor Hossam Ghaly: 'Enorm talentvolle speler, maar hij zat zichzelf in de weg. Echt een trotse Egyptenaar.'

Feyenoord is inderdaad lange tijd een titelkandidaat, met in de winterstop slechts één punt achterstand op koploper PSV. In de slotfase van het seizoen gaat het mis, met als gevolg een derde plaats achter PSV en AZ. Bosschaart: 'Tegen de toppers waren we op ons best. We verspeelden onze kansen tegen de kleintjes.'

Feyenoord wint ook in De Kuip van Ajax. Er volgen dat seizoen nog twee ontmoetingen en dat zijn de cruciaalste. De eredivisie experimenteert voor het eerst met play-offs. Die eerste keer is de voorronde van de Champions League inzet. Daarin verliest Feyenoord van Ajax, zowel uit als thuis.

Toch staat de datum van 28 augustus 2005 tien jaar later recht overeind als een blijvende herinnering aan de Arena als breekbaar bastion. Minutenlang dansen en hossen de Feyenoorders na afloop voor het vak van de eigen aanhang. 'Alsof de Europa Cup is gewonnen', schrijft het Algemeen Dagblad.

Bij terugkeer in Rotterdam hebben duizenden supporters zich verzameld om het succes te vieren. Kuijt: 'De vreugde was onbeschrijflijk.'

Een deel van de selectie zet het feest daarna voort in de Skihut, een feestcafé in het centrum van Rotterdam. Bosschaart: 'Daar ging ik vaker toe na een wedstrijd, maar nu was er een extra reden voor.' Kuijt: 'Ik kan me er niets van herinneren. Misschien was het wel te gezellig.'

Aan het eind van dat seizoen vertrekt Dirk Kuijt naar Liverpool en Salomon Kalou naar Chelsea. Patrick Paauwe beproeft zijn geluk bij het Franse Valenciennes. Pascal Bosschaart, Edwin de Graaf en Ali Boussaboun worden te licht bevonden voor Feyenoord. Ze vervolgen hun loopbaan bij ADO Den Haag en NAC.

Handgemeen tussen de spelers van Ajax en Feyenoord tijdens de tweede helft. Beeld ANP

Bedankt voor de heerlijke middag!

Op internet circuleert een samenvatting van de gewonnen wedstrijd van Feyenoord tegen Ajax. Aan het eind daarvan worden alle spelers van de Feyenoord-selectie in gotische letters bedankt voor de 'heerlijke zondagmiddag' in de Amsterdam Arena.

16. Kalou 0-1, 47. Kuijt 0-2, 79. Charisteas 1-2. Scheidsrechter: Van Egmond. Toeschouwers: 49.567. Rode kaart: Snoyl (Feyenoord, 2 x geel). Gele kaart: Grygera, Trabelsi (Ajax), Paauwe (Feyenoord).

Ajax Vonk; Trabelsi, Grygera, Escudé (76. Boukhari) en Emanuelson; Nigel de Jong (55. Rosales), Maduro en Sneijder; Pienaar, Rosenberg (46.Charisteas) en Babel.

Feyenoord Lodewijks; Östlund, Greene, Bahia en Snoyl; Ghaly, Paauwe en Pardo (46. De Graaf); Kalou (70. Leonardo), Kuijt en Boussaboun (76.Bosschaart).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden