reportage Breedtesport

Hoe een Nederlander Moskou aan het voetballen krijgt

Rusland investeerde 15 miljard euro in het WK-voetbal, maar voor de breedtesport is geen cent beschikbaar. Terwijl voor de val van de Sovjet-Unie elk bedrijf wel een voetbalteam had. En dus zag Tom Sauer mogelijkheden. Hij huurt grond, legt velden aan en biedt wijken in Moskou tegen betaling de kans een competitie te spelen. 

Pjotr en Tom Sauer Foto Willem Vissers

Op het kunstgrasveld waar normaal jeugd uit Moskou traint, staan kleine tenten voor supporters aller landen. Twee spelen in kleermakerszit op de Playstation. Een ander ritst de tent open en steekt zijn wat vermoeide hoofd naar buiten. Het WK is goede business voor Nederlander Tom Sauer (29), die grotendeels opgroeide in Rusland en er nu ondernemer is. Hij rekent 50 euro per nacht voor een slaapplek op de voetbalvelden die hij heeft aangelegd op gehuurde grond.

Dat Sauer door het WK extra inkomsten heeft, wil niet zeggen dat hij niet kritisch durft te zijn over het toernooi. Hij vindt het bizar hoeveel geld Rusland heeft uitgegeven: tegen de 15 miljard euro. ‘Terwijl er hier veel armoede is. De arme Rus had vermoedelijk liever meer ziekenhuizen of scholen gehad. En op de dag van de opening joeg de politiek nog even de verhoging van de pensioenleeftijd door het parlement. Dat is echt klassiek voor een dictatuur. Maar het WK is heel goed georganiseerd. Het zal een mooi feest blijven. Er is geen racisme of geweld, maar een carnavaleske sfeer. Je moet de Rus en het politieke beleid echt scheiden.’

Breedtesport

Door de jaren heen was het moeilijk om in Rusland in competitieverband te voetballen. De sportstructuur van de oude Sovjet-Unie brokkelde af, terwijl de Sauers, ook nog de broers Pjotr en Berend, zo graag wilden voetballen. ‘Er was bijna geen breedtesport meer op een gegeven moment. Ouders stuurden hun kinderen naar de open dagen van grote clubs als ze wilden dat hun kind voetballer werd.’ Verder voetbalden ze af en toe op school of in een ander, ongeorganiseerd verband.

Maar Sauer wilde echt voetballen. Als hij eens een tijd in Nederland woonde, was hij lid van Buitenveldert. Op de universiteit in Schotland was het eveneens goed geregeld. Zijn vader Derk Sauer, ondernemer en oprichter van de Moscow Times,  verhuisde met het gezin naar Moskou toen Tom 1 was en zette later een competitie op voor buitenlandse kinderen. 

Uiteindelijk richtte de jonge Sauer zelf een team op met Russen in Moskou, in de derde amateurdivisie. Voor de trainingen huurden ze velden. Het was een ander soort competitie, niet met klassieke uit- en thuiswedstrijden. De hele competitie district noord speelde op één veld. In de winter trainden ze in hallen.

Ruud Gullit

Dat concept bracht Tom Sauer op een idee dat hij heeft uitgebouwd tot een verdienmodel. Hij huurt grond en legt zelf velden aan. Hij laat geïnteresseerden contributie betalen, zodat ze kunnen trainen en eens per week een wedstrijd kunnen spelen. In de ochtend voetballen vooral studenten, later de leden van de academie.

Sauer is een avontuurlijk type, net als zijn broer Pjotr (25), die Russische politicologie studeert. Tom begeleidde Ruud Gullit toen die trainer was bij Terek Grozny, in Tsjetsjenië. Het kwam Gullit op bikkelharde kritiek te staan omdat hij, icoon van Nederland, zijn ziel verkocht aan de foute leider Kadyrov. 

‘Ik denk dat Ruud zich destijds niet genoeg bewust was van de situatie’, zegt Sauer. ‘Anderzijds: Tsjetsjenië is gewoon een onderdeel van Rusland. En van Rusland zijn Guus Hiddink en Dick Advocaat bondscoach geweest. Die hebben veel minder kritiek gekregen. Het is ook wel een beetje hypocriet, kritiek op de een en niet op de ander.’

Afzeiken

Ze snappen goed dat menigeen zich wil profileren met voetbal, zelfs president Poetin, die toch geen echte liefhebber is. ‘Rusland is echt een voetballand. De meeste inwoners hebben meer met voetbal dan met die andere grote sport: ijshockey. Maar er zijn grote problemen met de breedtesport. Van socialisme is het hier gegaan naar extreem kapitalisme. Vroeger had elke fabriek een club. Maar de fabriek is weg, of verkocht, of in handen van private eigenaars. De clubs zijn niet meer onderhouden of ze zijn helemaal verdwenen.’

Dan ziet hij nog een probleem voor de ontwikkeling van voetbal. ‘De mentaliteit. Mensen zijn gewend om elkaar volledig af te zeiken hier. En bij de jeugd is alles gefocust op winnen. De begeleiding is niet goed, want het gaat niet om de ontwikkeling van het individu, maar om de overwinning in de volgende wedstrijd.’

Straks, na het WK, zal Rusland vervallen in oude gewoonten, is hij bang. ‘Na het WK worden de duimschroeven weer aangedraaid. Er wordt hier ook bijna niets geïnvesteerd. Niet in de industrie, in niks. En de corruptie is nog steeds groot.’

Pjotr Sauer: ‘Poetin heeft alleen veel krediet. Met zijn inval destijds op de Krim heeft hij destijds vijf jaar tijd gekocht. Het patriottische gevoel is daarmee aangewakkerd. Maar de vroeger zo snel gegroeide economie stagneert, en er is geen enkele indicatie dat het straks beter gaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.