Reconstructie

Hoe een mislukte overname een man tot schieten dreef

Tijdens het EK schaatsen wordt zakenman Bert Jonker op het parkeerterrein van Thialf beschoten. Hoe een mislukte deal en een Braziliaanse droom tot een vendetta leidden.

Bert Jonker wordt de ambulance ingedragen nadat hij in de hand is geschoten bij een schietincident op de parkeerplaats voor Thialf. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Charles van der W. schudt Bert Jonker de rechterhand. Het is de zomer van 2014 en hij weet: dit zit goed. De deal van zijn leven kan hem niet meer ontgaan. Een droomleven lonkt, in de Braziliaanse zon.

Hij heeft niets op papier staan, maar dat maakt Van der W. niet uit. Voor hem geldt: een man een man, een woord een woord. Hij heeft er na de gesprekken met de Groningse zakenman alle vertrouwen in dat die zijn detacheringsbureau overneemt. Toch wordt Van der W. (56) er nu van verdacht vorige week zaterdag, op de parkeerplaats van schaatsstadion Thialf in Heerenveen, zijn pistool op Jonker te hebben gericht. De tweede dag van het EK schaatsen zit er net op als Jonker in zijn hand wordt geschoten.

In zwaar weer

Op kantoor brandt in de vensterbank een waxinelichtje, ziet een voormalige collega als hij Charles van der W. ophaalt om een sateetje te gaan eten. 'Dat brengt geluk bij het binnenhalen van een nieuwe klant', zegt Van der W. Zijn bedrijf verkeert in zwaar weer. En met de eigenaar van detacheringsbureau E-S Projects gaat het zo mogelijk nog slechter, constateert de ex-collega, die alleen anoniem wil reageren. 'Knettergek was hij geworden', zegt hij nu.

Van der W. benadert in 2014 een handvol branchegenoten met de vraag of ze zijn bedrijf voor een miljoen euro willen kopen. Zo'n hoog bedrag bewijst volgens de oud-collega andermaal dat hij alle realiteitszin uit het oog is verloren. 'Hij bleef volhouden dat zijn merk wat waard was in de markt, maar het ging juist dood onder hem.' Charles was een 'warhoofd' met een 'gat in zijn hand'.

Verantwoording

Voor dit verhaal is met tien betrokkenen gesproken, onder meer met voormalige collega's van Charles van der W. en personen uit zijn directe omgeving. Clafis-directeur Bert Jonker, die met zijn gezin ondergedoken zit, heeft via zijn bedrijf antwoorden op vragen gegeven. De naam van de schuldeiser van Van der W. is bekend bij de Volkskrant. Hij kon niet worden bereikt voor een reactie.

Van der W. heeft sterke mensen om zich heen nodig. In het gezin hebben anderen zich altijd over hem ontfermd. Hij is de jongste van vijf kinderen, een nakomertje. Zoals het de Indische cultuur betaamt, pamperen zijn drie oudere broers en zijn zus hem. Tegelijk is hij eigenwijs en koketteert hij graag met zijn weelde, bijvoorbeeld als hij een nieuwe auto heeft gekocht.

Van der W. denkt snel, handelt snel en staat door zijn vlotte babbel bekend als een goede verkoper, die even makkelijk bij oliegigant BP over de vloer komt als bij de kleine ingenieursbureaus. Een selfmade man, al is zakelijk inzicht niet zijn grootste talent. Meestal grijpt zijn oudere broer, op de achtergrond werkzaam als financieel manager van het bedrijf, in als Van der W. zich weer eens in een ongewis avontuur wil storten. 'Heb geduld, Charles.' Hoe vaak hebben ze dat niet aan de Rijswijkse Laan van Vredenoord tegen hem gezegd. Als Van der W. nog een paar jaar wacht, kan hij zijn bedrijf voor veel meer geld verkopen, rekent zijn oudste broer hem voor.

Hij kan ook bloedfanatiek zijn. Zo verbaast hij zijn omgeving als hij ineens vloeiend Portugees spreekt en iedere zondag naar de katholieke kerk gaat, net als zijn Braziliaanse vrouw. Een andere uitlaatklep, de schietbaan, heeft hij dan al jaren geleden officieel opgegeven. In 2007 levert hij zijn wapen en vergunning in bij de politie. Hij is een wapengek, zoals zijn vader dat ook was: die werkte in Nederlands-Indië bij de douane en was in de Tweede Wereldoorlog marinier. Met de kennis van nu noemt iemand uit zijn directe omgeving het onbegrijpelijk dat iemand met de geestelijke gesteldheid van Van der W. ooit tot een schietvereniging is toegelaten.

Schuldeiser

Van der W. verwacht eind 2014 goed nieuws van Jonker. In plaats daarvan treft hij eind 2014 een brief van een advocaat op de deurmat aan. De man die nog 144 duizend euro schuldig is, wil ineens al zijn geld terug. Tegen alle afspraken in, vindt Van der W. Bij E-S Projects weten ze genoeg. Dit is het werk van Jonker. Die speelt onder een hoedje met de schuldeiser, om zo het bureau van Van der W. naar de afgrond te duwen. Op die manier gaat het bedrijf failliet en kan hij het voor een habbekrats overnemen. Jonker spreekt dit tegen: volgens hem kwam hij er niet uit met de schuldeiser.

Jonkers ingenieursbureau Clafis begint nog bescheiden in 2004. Nu werken er 450 man, verspreid over zeven kantoren, en bedraagt de jaaromzet ruim 30 miljoen euro. Clafis wordt in 2014 ook sponsor van een eigen schaatsploeg, met olympisch kampioen Jorrit Bergsma. Het bedrijf slokt onder Jonkers bevlogen en door sommigen gehate manier van zakendoen de ene na de andere concurrent op.

Clafis heeft de overname van E-S Projects niet nodig om door te groeien. Maar Jonker is wel geïnteresseerd en Van der W. laat openlijk weten dat hij van zijn bedrijf af wil. Dat Jonker in augustus 2014 vooruitlopend op een overname alvast vier personeelsleden bij E-S in Rijswijk laat aanschuiven, noemt hij achteraf een 'tikkeltje opportunistisch' en 'iets te enthousiast'. Als Jonker zijn mensen in de boeken laat kijken van E-S Projects, komen volgens Clafis 'lijken uit de kast' rollen. Neem de vorderingen uit Brazilië, maar vooral de schuld van 144 duizend euro, waarvoor Van der W. grotendeels zelf garant stond. Die schuld is een overblijfsel van de investering die een oud-werkgever van Van der W. in E-S Projects deed. Het bedrag is volgens ingewijden geleend tegen een rente van tussen de 8 en 10 procent.

Aanvankelijk wil de schuldeiser ook helemaal niet dat er wordt afgelost: hij verdient er goed aan. Maar voor Jonker moet de schuld van tafel om verder te praten met Van der W. 'Geen kwijtschelding betekende geen overname', zegt Jonker daar nu over. Van der W. kijkt er anders tegenaan. Jonker en hij hebben elkaar toch de hand geschud? Kan wel zijn, zegt Jonker, maar volgens hem heeft Van der W. de schuld van 144 duizend euro nooit genoemd voordat hij in de boeken van E-S Projects dook. Een bron rond Van der W. bevestigt dit, een andere spreekt het tegen. Van der W. is ten einde raad. Hij voelt zich besodemieterd door Jonker. 'Ik kan die man wel vermoorden', laat hij zich op kantoor ontvallen.

Brazilië

In het hoofd van Charles van der W. klinkt steeds luider een stem die zegt dat hij weg moet uit Nederland. Hij is al eens gaan reizen door het noorden van Brazilië, waar zijn vrouw vandaan komt. Ook met Jonker heeft hij het veelvuldig over zijn diepgekoesterde wens gehad. De wens heeft hij lang uitgesteld, maar nu is zijn geduld op. In het geheim koopt hij twee tickets naar Brazilië. Als hij in januari 2015 op het vliegtuig stapt met zijn Braziliaanse vrouw Paula, heeft hij alles van waarde uit het bedrijf gehaald. Hij gaat zijn nieuwe leven tegemoet met 200 duizend euro op zijn bankrekening.

Zijn oudste broer denkt op dat moment, vanaf zijn Amerikaanse vakantieadres, juist na over een reddingsplan om de droom van Charles overeind te houden. Hij overweegt zelfs diens schulden met eigen geld af te lossen. Maar als hij een paar dagen later een e-mail van Charles binnenkrijgt, weet hij dat het te laat is. 'Niet boos worden', schrijft Van der W. over zijn vlucht. Hij stuurt ook nog een paar afscheidsmails naar familieleden, onder wie zijn twee dochters uit zijn eerste huwelijk. Hij zal zijn naasten nooit meer zien.

Terugkeren naar Nederland kan hij dan niet meer. E-S Projects wordt op 1 april 2015 failliet verklaard. De curator, de bank en de Belastingdienst hebben nog geld tegoed van de directeur 'zonder vaste woon- of verblijfplaats'. Hij wordt op de nationale opsporingslijst gezet, waardoor hij kan worden gearresteerd als hij Nederland bezoekt. Zijn huis in Nootdorp wordt door de bank geveild.

Een week na het faillissement koopt Jonkers Clafis het failliete E-S Projects voor een symbolisch bedrag. 'Een mooie aanvulling voor op wat wij zelf al hebben bewerkstelligd', schrijft Jonker in een persbericht. 'Wat een onzin', zegt een oud-medewerker van E-S Projects als hij het bericht leest. 'Er zat niets van waarde meer in het bedrijf. Geen personeel, geen kapitaal. Jonker heeft een lege doos gekocht.'

Van der W. kan zijn woede over de misgelopen overname niet verkroppen. Vanuit Brazilië stuurt hij Jonker whatsappberichten en emails, waarin hij een steeds dreigendere toon aanslaat. In een van de berichten, die in het bezit zijn van de Volkskrant, eist hij een 'vergoeding voor zijn diensten' van Clafis. Hij dreigt naar het Openbaar Ministerie te stappen met een belastende verklaring en kondigt aan verslagen van gesprekken met Jonker te delen. 'Er is overduidelijk sprake van chantage', concludeert de jurist van Jonker. Die sommeert Van der W. nooit meer contact met hem te zoeken, maar aangifte doet hij niet.

'Herken je me niet meer?'

Op zaterdagavond 7 januari 2017 duikt Charles van der W. op voor de zwarte Tesla van Jonker. Twee jaar heeft hij erop moeten wachten, maar nu gaat hij de confrontatie aan. Op de parkeerplaats van Thialf maant hij Jonker (50) tot stoppen. Van der W. zwalkt en lijkt onder invloed. 'Herken je me niet meer?', zegt hij tegen Jonker. Die kijkt door zijn geopende raam naar de man met het Indische uiterlijk. 'Verrek', zegt Jonker. Van der W. is terug naar Nederland gekomen om wraak te nemen. Wraak op de man die hem een zorgeloze toekomst zou bezorgen. Er ontstaat een discussie. Dan valt het oog van Jonker op het pistool in de hand van zijn grootste vijand. Hij geeft een dot gas. Op dat moment haalt Van der W. vermoedelijk de trekker over en valt op de grond.

De enige kogel die wordt afgevuurd, raakt Jonkers hand. Van der W. weet te ontkomen in de paniek die ontstaat onder omstanders. Hij gaat het parkeerterrein af, linksaf de Heremaweg op, in oostelijke richting waar de A32 ligt. Sindsdien is hij spoorloos en wordt hij internationaal gezocht. Jonker wordt die nacht vier uur lang geopereerd aan zijn rechterhand.

Dezelfde hand die Van der W. in de zomer van 2014 nog zo vol vertrouwen had geschud.

2004
Bert Jonker richt detacheringsbureau Clavis op, later veranderd in Clafis

2005
Charles van der W. richt detacheringsbureau Edes-Seagull, later E-S Projects, op

2014
Jonker en Van der W. schudden elkaar op het kantoor van E-S Projects in Rijswijk de hand en bespreken een overname

2014
Augustus: Vooruitlopend op de overname trekken vier werknemers van Clafis bij E-S Projects in

November: Als Van der W. te lang niets van Jonker hoort, zet hij de vier mensen van Clafis zijn pand uit

2015
Januari: Van der W. vlucht met zijn derde vrouw Paula en 200 duizend euro uit het bedrijf naar Brazilië

1 april: E-S Projects wordt failliet verklaard

10 april: Clafis neemt het failliete E-S Projects over

2017
7 januari: Van der W. schiet Jonker op de parkeerplaats van schaatsstadion Thialf in zijn hand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden