Analyse Sponsordeal Kaepernick

Hoe een knielprotest leidt tot een sponsordeal met Nike

Donderdag begint het American Football-seizoen. Quarterback Colin Kaepernick en knieprotesten zijn het gesprek van de dag.

Quarterback Colin Kaepernick voor een wedstrijd in 2016. Beeld AFP

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie:

Was het een nobel gebaar of meer een miljardenbedrijf dat gewiekst profiteert van activisme? Hoe dan ook: de sponsordeal van Nike voor Colin Kaepernick was de zoveelste klap in het gezicht voor American footballcompetitie NFL. De NFL begint donderdag aan een nu al rumoerig seizoen waarin het over veel gaat, behalve over welke teams straks in de Super Bowl staan.

De Kaepernick-deal is de nieuwste vlek op een imago dat in de laatste jaren flink is bezoedeld vanwege slepende dossiers waar de competitie maar geen oplossing voor weet te vinden.

Hersenschade

Neem bijvoorbeeld het causale verband tussen hersenschade en de vele klappen die American footballers op het hoofd krijgen, iets dat decennialang werd ontkend door de NFL. Tot wetenschappers vorig jaar in 110 van de 111 breinen van overleden spelers een hersenziekte aantroffen. Sindsdien woedt een discussie of de sport in huidige vorm nog wel kan voortbestaan.

Het dossier-Kaepernick startte twee jaar geleden nog relatief onschuldig. Een opmerkzame journalist vroeg na een oefenwedstrijd aan toen nog San Francisco 49ers-speler Kaepernick of het toeval was dat hij al twee weken niet stond tijdens het volkslied. Kaepernick verraste met een betoog waarin hij uitlegde niet te willen staan voor de vlag van een land waarin zwarte mensen worden onderdrukt.

Dat had impact. In het bijzonder in de NFL, zegt American football-kenner Ronald Buys, die tussen 1999 en 2005 directeur was van American footballclub Amsterdam Admirals. ‘De NFL heeft het imago van een prinsessensprookje. Er mogen geen rafelrandjes zijn. Daarnaast is het de rijkste en populairste competitie van het land. Alles wordt uitvergroot. Het is niet gek dat zoiets als met Kaepernick dan gigantisch wordt en inmiddels zelfs de NFL overstijgt.’

President Trump

Daarmee doelt Buys op de inmenging van de Amerikaanse president Donald Trump. Als presidentskandidaat ageerde hij al tegen de Kaepernick en de spelers die zich aansloten bij het knielprotest. Hij verweet ze een gebrek aan patriottisme en respect voor het Amerikaanse leger.

Toen hij in januari 2017 de machtigste persoon van de VS werd, ging hij daarmee door. Met als kanttekening dat zijn tweets vele malen invloedrijker werden. Het gevoelige thema verdeelt Amerikanen inmiddels tot op het bot. Na de sponsordeal met Kaepernick plaatsten Amerikanen woensdag filmpjes op sociale media waarin ze Nike-kleding verbrandden.

Een filmpje van Beto O’Rourke, de kandidaat voor de Democraten voor de Senaatszetel van Texas, werd twee weken geleden een half miljoen keer gedeeld op Twitter. Bij een debat zei hij juist ‘niets Amerikaanser’ te kunnen bedenken dan een vreedzaam protest om raciale ongelijkheid op de agenda te zetten. Net zoals Martin Luther King dat een halve eeuw geleden deed.

De competitie reageerde vooral wispelturig. Teameigenaren schaarden zich eerst achter hun spelers. Tot bleek dat de aanhoudende ophef zorgde voor dalende kijkcijfers en weglopende sponsoren. Eigenaren die eerst gebroederlijk met hun spelers op het veld knielden, zoals Jerry Jones van Dallas Cowboys, waarschuwden een maand later diezelfde spelers op de bank te zetten als ze zouden knielen.

White man's game

Sportmarketeer Bob van Oosterhout ziet een verschil met basketbalcompetitie NBA, waarin uitgesproken sporters makkelijker worden geaccepteerd door zowel clubs als fans. ‘De NFL is conservatiever. De meeste spelers zijn zwart, maar teameigenaren en fans zijn overwegend wit. Het is een white man’s game. Dat maakt zo’n protest van Kaepernick uitermate pikant. En daarmee ook die zet van Nike.’

De Nike-deal houdt volgens hem het midden tussen een pr-stunt en een gewaagd statement. Van Oosterhout: ‘Dat rebelse past wel bij Nike. Ze bleven ook achter Tiger Woods staan toen hij in de put zat. Dit is wel een van hun meest controversiële acties. Vooral omdat Nike tenuesponsor is van de NFL.’

Van Oosterhout verwacht overigens niet dat de Kaepernick-deal een wig zal drijven tussen Nike en de NFL. In maart verlengden de partijen hun samenwerking nog voor een onbekend bedrag met acht jaar. ‘Met de NBA heeft Nike een soortgelijke deal voor 1 miljard dollar. Bij de NFL gaat het om meer geld. De belangen zijn enorm. Vanuit dat perspectief is dit een speldenprik.’

Knielprotesten

Voor Kaepernick is de sponsoring, die hem naar verluidt miljoenen dollars oplevert, een steun. De speler is inmiddels anderhalf jaar clubloos. Volgens Kaepernick vanwege zijn activisme. Hij leidde vijf jaar geleden als quarterback (spelverdeler) zijn team nog naar de Super Bowl. In 2016 hoorde hij op basis van z’n statistieken bij de beste twintig quarterbacks. In de NFL is ruimte voor minimaal 64 quarterbacks (inclusief reserves). Eind vorig jaar startte hij een rechtszaak tegen de NFL.

Ondertussen gaan de knielprotesten gewoon door en daarmee ook de geruchtmakende tweets van Trump, zo bleek tijdens oefenwedstrijden in de afgelopen weken. NFL-kenner Ronald Buys verwacht dat de situatie uiteindelijk normaliseert. ‘Maar zolang Trump president is, zal het thema hoog op de agenda blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.