interviewMax Caldas

Hoe de Argentijnse hockeyer Max Caldas Nederlander werd

Bondscoach Max Caldas van de nationale hockeyploeg.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Max Caldas hockeyde voor Argentinië op twee Olympische Spelen. De voetballer Maradona is zijn held. Maar hij woont twintig jaar in Nederland en traint al tien jaar de nationale hockeyteams. Hij weet twee zielen in zich verenigd. Dit weekeinde coacht hij Nederland twee keer tegen Argentinië.

Als bondscoach van de Nederlandse hockeyers heeft Maximiliano Jorge (Max) Caldas dit weekeinde in Buenos Aires slechts één missie, zijn moederland en regerend olympisch kampioen Argentinië twee keer verslaan in de Pro League. De 46-jarige trainer, die met de Nederlandse vrouwen alle hoofdprijzen won, wandelt in de Argentijnse hoofdstad ook door zijn jeugd. Soms confronteert hij zijn moeder met het bloedige verleden onder de militaire dictatuur. ‘En wil ik weten hoe het heeft kunnen gebeuren?’

Zijn zoveelste bezoek aan Buenos Aires voelt vertrouwd. Het Nederlandse team trainde bij de club van zijn tien jaar jongere broer Santiago. De bondscoach organiseerde een klassieke ‘assado’, een Argentijnse barbecue voor de spelers van Club Buenos Aires en zijn internationals. Caldas, lachend: ‘Bij een assado wordt een complete koe geroosterd, al heb ik bondsarts Conny van Bentum eerst het vlees laten keuren.’

Twintig jaar woont hij inmiddels in Nederland, twee zielen heeft Caldas in zich verenigd. Zijn familie is deze dagen compleet, twee zussen en een broer, neefjes en nichtjes die hockeyen bij zijn voormalige club. ‘Het is mooi om weer in Buenos Aires te zijn, dat kan ik niet ontkennen’, zegt hij telefonisch vanuit het spelershotel. ‘Vele herinneringen komen terug. Het voelt als een reünie, maar met mijn hoofd ben ik bij de database om alle informatie te verzamelen over de Argentijnse hockeyers.’

Een dag voor zijn vertrek naar Argentinië spreekt Caldas in een brasserie in Leiderdorp uitvoerig over zijn jeugd. Zijn ouders groeiden op met de militaire junta van generaal Jorge Videla. ‘Mijn vader is helaas vroeg overleden, ik heb mijn moeder geregeld gevraagd hoe zij de terreur van het militaire regime beleefde. Ik wil weten hoe het heeft kunnen gebeuren?’

‘De vriendenkring van mijn ouders was niet politiek actief, het gewone leven ging door. In onze omgeving zijn geen slachtoffers gevallen. Wij behoorden tot de gegoede middenklasse, mijn ouders werkten bij General Electrics. Ik ging als kind naar een Engelse privéschool. De ellende ging aan ons voorbij. Wie in het verzet zat of met de repressie te maken kreeg, zat er tot over zijn oren in.

‘En achteraf denk ik ook: hadden we niet moeten weten hoe erg de situatie was in ons land? Ik vroeg het mijn moeder en grootouders: wat wisten jullie hiervan? Blijkbaar heel weinig, het sluimerde slechts in het onderbewustzijn. En in de gecensureerde media las je er uiteraard ook niks over. Pas later bleek hoe extreem de repressie was in Argentinië.’

Bij de WK-finale van ’78

Al ruim 40 jaar vragen de ‘Dwaze Moeders’ tijdens hun protestmars door het centrum van Buenos Aires aandacht voor het lot van hun kinderen die verdwenen tijdens de dictatuur. In 1978 was Caldas een jochie van vijf, toen zijn ouders hem meenamen naar het imposante stadion van River Plate voor de finale van het WK voetbal tussen Argentinië en Nederland.

Op nog geen zevenhonderd meter afstand werden in de martelkamers van het regime mensen vermoord. ‘Nu is daar een museum gevestigd over de dictatuur dat ik uiteraard heb bezocht. Ik heb nog vage herinneringen aan de WK-finale van ‘78, maar vooral aan het enorme feest na de 3-1-zege voor Argentinië. Mijn ouders waren in extase, de hele stad was uitgelopen. Buenos Aires was blauw en wit, overal reden toeterende auto’s door de stad.’

Pas achteraf kwamen de verhalen. Caldas: ‘Hoe Argentinië de zege op Peru zou hebben gekocht om de finale te halen. Het zou me niks verbazen, het was duidelijk dat Videla niks minder eiste dan een wereldtitel voor Argentinië.’

Oud-international Leopoldo Luque zei in een NOS-documentaire dat hij zich schaamt voor het verleden. De Argentijnse voetballers waren pionnen in het machtsspel van de dictatuur. Voelt de moeder van Caldas ook de schaamte van de onwetendheid, wellicht ook van het wegkijken om te overleven?

Vanuit Buenos Aires komt Caldas erop terug. ‘Schaamte impliceert dat je iets wist en vervolgens niets deed of zweeg. In die tijd stonden linkse studenten tegenover de militairen, mijn ouders zaten in geen enkel kamp. Ze hebben niets bewust ontkend, het voltrok zich buiten hun gezichtsveld. Die heftige geschiedenis doet pijn in Argentinië.

Maradona in 1986

‘Mijn familie kreeg de Falklandoorlog in 1982 wel bewust mee. Een dronken generaal besloot de Argentijnse troepen te laten vechten tegen Engeland, de strijd om de ‘Malvinas’ werd een echec. Daarna maakte ik de transitie mee van het militaire regime naar de democratie. Nu zoek ik als zoon niet per se naar antwoorden. Maar ik denk wel: hoe geven we dit een plek?’

Ademloos zag Caldas als scholier voor de televisie in Buenos Aires hoe Diego Maradona tijdens het WK in 1986 in Mexico de wereld veroverde en betoverde. Ruim 30 jaar later laat hij zijn zoons filmpjes zien op YouTube van zijn jeugdidool, de fabuleuze solo tegen Engeland en de legendarische ‘Hand van God’, de handsbal waarmee Maradona de score had geopend. ‘Nu zien ook mijn kinderen hoe goed hij was.’

Caldas is alleen nog Argentijn wanneer de nationale voetbalploeg speelt, dan zit hij in zijn woonplaats Leiderdorp in een blauw-wit shirt voor de buis. Maradona werd tijdens zijn laatste WK in 1994 in Amerika geschorst, nadat hij was betrapt op dopinggebruik. Caldas: ‘En toch was dat misschien wel het beste Argentijnse team ooit. Caniggia, Batistuta, Redondo, Maradona; wat een ploeg was dat! Daar begon de neergang van Maradona, hij werd een rancuneus mens.’

Het is voor Caldas pijnlijk om te constateren dat Maradona een karikatuur van zichzelf is geworden. ‘Ik vind het verschrikkelijk om te zien hoe hij is afgegleden, het doet pijn aan mijn ogen. Ik koester de voetballer Maradona, met de mens en de coach heb ik geen enkele connectie. Zodra hij begint te praten, zet ik de televisie uit. Er komt alleen maar onzin uit.

‘Mijn idool is van zijn voetstuk gevallen. Ik ben verbijsterd dat Maradona de Venezolaanse presidenten Chávez en Maduro steunde, terwijl hun regeringen mensen hebben vermoord en vastgezet. Hoe kan hij dat goedpraten? Nu zie ik hem als coach op een troon zitten bij de thuiswedstrijden. Zelfs de tegenstanders bouwen nu speciaal voor Maradona een troon naast de dug-out. Dan denk ik: Diego, gaat het nog een beetje?’

‘Ik probeer die ruis af te sluiten en alleen te kijken naar de magische voetballer die Argentinië in zijn eentje wereldkampioen maakte. Ik heb zelden iemand gezien die zoveel mensen in beweging bracht en geluk schonk. Ik zag Maradona ooit bij het toernooi in Amsterdam als coach van Boca Juniors. De topspelers van andere teams wilden als opgewonden kinderen met hem op de foto. Toen besefte ik weer hoe groot hij was.’

Ook op het hockeyveld wordt Caldas meegevoerd naar het verleden. Tot de Spelen van Athene in 2004 speelde hij als verdediger voor Argentinië. De coaches van de huidige ploeg zijn voormalige teamgenoten. Dit weekeinde treffen ze elkaar in de Pro League, het decor voor een hereniging van oude vrienden en rivalen.

Toch ziet Caldas zichzelf op termijn niet terugkeren als bondscoach van Argentinië. ‘De sport is zo politiek geworden, hockey is net als voetbal een confrontatie tussen diverse kampen. Je kiest als coach een potentiële bondsvoorzitter en neemt vervolgens zijn vriendjes mee. Het was in Argentinië Bilardo of Menotti in het voetbal, Kirchner of Macri in de politiek en wie voor de een koos was per definitie tegen de ander.

‘Altijd stonden tegenpolen tegenover elkaar. In Argentinië worden telkens structuren afgebroken wanneer de ander wint, de verbinding ontbreekt. Desondanks is Argentinië ook een hockeyland gebleven, zeker bij de vrouwen vind je op elke hoek van de straat een talent. Aymar was een grootheid. Hockey is schoolsport, bij de mannen heeft de olympische titel van 2016 tot nieuwe aanwas geleid. En de tribunes zitten altijd vol.’

Thuis bij Ties Kruize

Twintig jaar geleden kwam Caldas met zijn toenmalige echtgenote Alyson Annan vanuit Australië naar Nederland. ‘Ik was nog een kind’, vertelde hij, in 2011 aan de Volkskrant. Na de scheiding van de huidige bondscoach van de Nederlandse vrouwen werd hij als speler van Klein Zwitserland opgenomen in het gezin van oud-international en clubicoon Ties Kruize.

‘Hij adviseerde me om de taal te leren en een toekomst op te bouwen in Nederland. Het alternatief was om me thuis bij mijn moeder zielig te voelen. Het zou een vlucht zijn geweest.’

In Nederland heeft Caldas zichzelf opnieuw ontdekt, onder de regie van Kruize die hij als zijn peetvader beschouwt. ‘Hij was de vaderfiguur die ik miste, maar de drie kinderen van Ties waren als een broer en twee zussen voor mij. Bij de bruiloft van Kiki Kruize werden foto’s gemaakt in het huis van Ties. Ik was buiten in de tuin met mijn kinderen aan het spelen, toen Kiki zei: Max, schiet op, we wachten op jou voor de familiefoto.’

Caldas zwijgt even en veegt de tranen uit zijn ogen. ‘Het raakt me nog steeds dat ook de kinderen van Ties mij als een familielid zagen. Ik kan een hork zijn in de zin dat ik slecht ben in het onderhouden van contacten. Maar de familie Kruize is bepalend geweest voor de mens die ik nu ben.’

Met zijn vier kinderen spreekt Caldas afwisselend Spaans en Nederlands, al worstelt hij nog altijd met zijn tweede taal. Hij nam de twee jongens mee naar zijn favoriete club Boca Juniors. ‘Ze voelden zich als ik vroeger met mijn opa in dat reusachtige stadion.’

Toch is de Argentijn in hem steeds kleiner geworden. ‘Ik zal nooit mijn roots verloochenen, Argentinië is een deel van mezelf. Maar ik woon met mijn gezin in Nederland, ik coach al tien jaar de nationale hockeyteams. Max en Nederland zijn synoniem geworden. Ik leef als een Nederlander, eet om zes uur ’s avonds bloemkool. Ik ben trots op mijn Nederlandse paspoort, met als rijkdom dat ik mijn kinderen een andere cultuur kan meegeven.’

Integratie voltooid

Caldas vertelde het laatst nog aan zijn personal coach. Hij vond de perfecte symbiose tussen twee werelden. ‘Koning Willem Alexander was nog kroonprins, toen hij me tijdens de Spelen in Peking in 2008 subtiel herinnerde aan mijn achtergrond. Ik was assistent van Marc Lammers, die met de Nederlandse vrouwen olympisch kampioen werd. In de halve finales stonden we bij rust ruim voor tegen Argentinië, Willem-Alexander kwam naar me toe.

‘Hij zei gekscherend dat Nederland nog moest oppassen, omdat ik toch Argentijn was. Ik antwoordde: nee joh, komt goed. Gênant moment van Caldas, ik zei ‘nee joh’ tegen de kroonprins. Ik kon wel door de grond zakken. Ik ontmoette hem en koningin Maxima later nog diverse keren. Zo was ik uitgenodigd voor het diner bij het staatsbezoek van de toenmalige, Argentijnse president Macri.

‘Liep ik in een jacquet het Paleis op de Dam binnen. Alles was heel formeel, tot de koning me een high five gaf. ‘Hee Maxie, alles goed met je?’ Alles viel ineens op zijn plek, ik sprak met president Macri als Argentijnen onder elkaar en daarna met koning Willem-Alexander. Het voelde alsof mijn integratie als Nederlandse Argentijn definitief was voltooid.’

CV Max Caldas

9 maart 1973 geborden in San Isidro

1996 9de met hockeyers Argentinië op Spelen Atlanta

2004 11de met hockeyers Argentinië op Spelen Athene

2000 verhuist naar Nederland, speler KZ tot 2004

2006-2008 coach vrouwen Amsterdam

2006-2008 assistent-coach Nederlandse vrouwenteam

2008-2010 coach mannen Bloemendaal

2010-2014 bondscoach Nederlandse vrouwen

2011 Europees kampioen Mönchengladbach

2012 Olympisch kampioen Londen

2014 Wereldkampioen Den Haag

2014 bondscoach Nederlandse mannen

2015 en 2017 Europees kampioen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden