Hij overleefde een burgeroorlog, nu sprint hij voor Nederland tegen Usain Bolt

Hij verloor zijn vader in de burgeroorlog van Sierra Leone. Dankzij zijn moeder, die hij jarenlang dood waande, kwam hij in Nederland terecht. Nu is Solomon Bockarie (29) de op een na snelste sprinter van Nederland. 'Dit is mijn tijd.'

Solomon Backarie (29), geboren in Sierra Leone, sinds 2015 uitkomend voor Nederland, schiet tijdens een training uit het startblok. Beeld Klaas Jan van der Weij

Het oogt als dansen als Solomon Bockarie (29) de spieren opwarmt. Hij maakt huppelpasjes, trekt de knieën op en zwaait de benen omhoog. Zijn fluorescerende spikes tikken ritmisch op het tartan op de baan van atletiekvereniging Ilion uit Zoetermeer. Hij richt zich al trippelend tot zijn manager, Dave Klink. 'Ik weet niet wat het is, maar het voelt vandaag zo ... licht.' Dan schiet hij enkele keren uit het startblok, de fotograaf tegemoet.

Bockarie, afkomstig uit Sierra Leone, is de Nederlandse topsprinter in de slagschaduw van Churandy Martina. Er is nog een behoorlijk gat met de Curaçaoënaar: op de 100 meter is 10.13 zijn beste tijd, Martina heeft 9.91 als persoonlijk record. Op de 200 meter is het 20.37 tegen 19.81. Maar Bockarie is vooral de laatste twee jaar sneller gaan lopen. Met tienden van seconden scherpte hij zijn persoonlijke records aan.

Zaterdag neemt hij deel aan de Ter Specke Bokaal in Lisse. De wedstrijd geldt als de Nederlandse opening van het outdoor atletiekseizoen. Voor hem is het een eerste graadmeter van de vorm in de aanloop naar de WK in Londen, in augustus.

In de bestuurskamer van Ilion ligt zijn koptelefoon naast hem op tafel. Hij luistert vooral naar gospel, soms naar speeches die hem motiveren. 'God betekent alles voor mij. Ik probeer volgens zijn wetten te leven. Ik bid altijd. Wanneer ik wakker word. Wanneer ik mijn huis uitga. Voor de training. Na de training.'

Het geloof, zegt hij, is ook zijn belangrijkste verklaring voor de progressie van de laatste jaren. 'Dit is mijn tijd. God heeft mij in contact gebracht met de personen die ik nodig had.'

Usain Bolt

Na een rondgang van enkele jaren langs verenigingen in Zwolle, Weert en Purmerend, meldde hij zich in mei 2015 bij Ilion. De gemeente bood hem een flat aan in de buurt van de baan - hij woont er intussen met zijn vriendin en twee kinderen.

Manager Klink, trainer Paul Wernert en de fysiotherapeuten Herné van 't Hart en Frans de Heer ontfermden zich over de sprinter. 'Ze zijn meer dan vrienden voor mij, het is familie geworden. Zij zijn degenen die in mij geloven.' Na lange tijd loopt hij eindelijk zonder blessures. Het trainen op hobbelige wegen in zijn geboorteland had een verkeerde stand van de heupen opgeleverd, de spieren eromheen waren volledig verkrampt.

Hij kwalificeerde zich vorig jaar voor de Olympische Spelen in Rio. In de series van de 100 meter verprutste hij zijn start, op de 200 meter trof hij in de eerste race Usain Bolt, dan is een tweede plaats het hoogst haalbare. Hij werd derde en kon naar huis. 'Ik was eerst boos, ik had gehoopt op meer. Maar mijn coach hield me voor dat het een succes was. Ik had Rio gehaald.'

Lees verder onder de afbeelding.

Snelste Nederlanders op de 100 meter

9,91 Churandy Martina
10,13 Solomon Bockarie
10,15 Guus Hoogmoed
10,19 Troy Douglas
10,23 Patrick van Balkom

Solomon Bockarie op de Spelen in Rio nadat hij de 4x100 meter heeft verloren. Beeld getty

Nu gaat het er voortaan vooral om relaxed te blijven, zegt Bockarie. Dat is in zijn geval niet vanzelfsprekend. Coach Wernert dicht hem een neiging tot piekeren toe. Bij nagenoeg elke instructie vraagt hij zich af of het niet anders kan. Zal het startblok toch een tandje verder terug kunnen? Moet hij echt die 250 of die 350 meter lopen, hij is toch sprinter?

Bockarie: 'Het klopt wel, ja. Maar het gebeurt in trainingen, niet meer tijdens wedstrijden. Ik vertrouw Paul voor meer dan 100 procent. Hij is de coach met wie ik tot aan het eind van mijn carrière wil blijven werken. Mijn resultaten zeggen genoeg.'

Rio was niet zijn eerste olympische deelname. In augustus 2008 liep hij het volgepakte vogelneststadion van Peking binnen. Hij was 21, nog maar een jaar serieus met atletiek bezig en droeg de vlag van Sierra Leone. Achter hem liepen twee andere atleten, samen vormden ze de complete delegatie uit zijn land.

'Ik viel bijna om van verbazing. Ik zag Tony Blair, George Bush en all those guys. Maar eerlijk gezegd, pas toen ik twee jaar later in Nederland kwam, besefte ik echt hoe belangrijk de Olympische Spelen zijn. Als ik vertel dat ik olympiër ben geweest, toont iedereen hier bewondering. In Afrika telt het alleen als je ook werkelijk iets hebt gewonnen.' Hij eindigde in Peking als laatste in de series.

Toegegeven, de voorbereiding was niet zo best geweest. Hij vertelt het, telkens onderbroken door een schaterlach. 'We waren twee weken eerder gegaan, om te acclimatiseren. Ik heb die tijd vooral gegeten en bijna niet getraind. Zoiets had ik nog nooit meegemaakt. Hamburgers, cheeseburgers, kipnuggets. Na een week begon ik al uit te dijen. Mijn coach zei: Solomon, ga trainen. Ik zei: nee, geen zorgen, coach, ik ga straks die andere jongens verslaan. Om twaalf uur 's nachts ging ik nog eten halen. Ik kon niet meer stoppen.'

Snelste Nederlanders op de 200 meter

19,81 Churandy Martina
20,19 Troy Douglas
20,36 Patrick van Balkom
20,37 Solomon Bockarie
20,47 Patrick van Luijk

Rebellen

Atletiek was niet zijn eerste liefde. Iedere jongen in Sierra Leone droomt van een bestaan als profvoetballer, bij Real Madrid bijvoorbeeld, of Manchester United. Maar hij was klein en mager, ze kegelden hem zo omver. Hij was wel watervlug. Iemand - ze noemden hem Big Brother, de man organiseerde de voetbalwedstrijden voor de jeugd in Freetown - zei hem dat track and field wel iets voor hem was. Hij werd meteen nationaal kampioen.

Het waren de jaren waarin hij dacht dat hij wees was. Hij vertelt daar terughoudend over, het dwingt hem tot het ophalen van herinneringen, dat valt hem zwaar. Volgens zijn coach verklaren de gebeurtenissen in het verleden zijn vaak teruggetrokken houding in gezelschap.

Bockarie was 10 jaar toen hij zijn vader, een inspecteur gezondheidszorg, verloor in de bloedige burgeroorlog. Het gezin maakte een wandeling in hun toenmalige woonplaats Makeni, toen er rebellen in de straat verschenen en het vuur openden op zijn vader. Waarom ze het op hem hadden gemunt, weet hij nog steeds niet. Werd hier een openstaande rekening vereffend? Niemand is er ooit voor vervolgd. Zijn moeder, zijn zus en hij zetten het op een rennen. Op hun dagenlange vlucht raakten ze elkaar kwijt. Hij is maar doorgelopen, achter groepen aan, van stad naar stad. Uiteindelijk is hij opgevangen door een vriend van zijn vader.

Hij ging er jarenlang vanuit dat ook zijn moeder en zus om het leven waren gekomen. Maar op een ochtend na een training, liep een hem onbekende man tegemoet. 'Ben jij Solomon?' Hij overhandigde hem een mobiele telefoon. 'Je moeder gaat je zo bellen, op dit toestel.' Hij hoorde haar stem. 'Hallo Solomon, ben jij dat?' Ze belde uit Nederland, waar ze met haar dochter na omzwervingen in Zwolle was beland. 'Ik had kippenvel, ik was bang dat het een grap was. Ik vertelde iedereen die het maar horen wilde. Ik liep rond als een koning.'

Zijn moeder had jarenlang tevergeefs naar hem gezocht. Misschien, denkt hij, heeft zijn bekendheid als sprinter ertoe bijgedragen dat ze hem uiteindelijk kon traceren.

Na zo'n anderhalf jaar - het was januari 2010 - stond hij op Schiphol. Zijn zus kwam hem ophalen. Ze herkenden elkaar gelijk. 'We hebben hetzelfde gezicht. Als je haar ziet, zie je mij.' Het was een bitterzoete ervaring. Hij weet nog dat het sneeuwde en voorbijgangers hem vreemd aankeken: hij droeg slechts een T-shirt en een korte broek. Maar thuis wachtte zijn moeder, met zijn favoriete maaltijd van casavebladeren en foofoo. Hij speelde die avond met zijn neefjes op de Playstation. 'Ik hoorde er weer bij.'

Lees verder onder de afbeelding.

Churandy Martina

Churandy Martina begint zijn seizoen zaterdag bij de Diamond League in Peking. Hij loopt de 200 meter, de afstand waarop hij vorig jaar nipt olympisch brons misliep (0,01 seconde).

Solomon Bockarie met Churandy Martina na het winnen van de 100 meter finale op het EK atletiek in het Olympisch Stadion. Beeld anp

Hij wilde weer gaan sprinten. Hij zag op tv wedstrijden en dacht: hé, die jongens zijn echt niet zoveel beter dan jij. Dit kun jij ook. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het hem niet. Hij begon weer te trainen, in Zwolle, in Weert, in Purmerend. Intussen werkte hij als schoonmaker of als inpakker bij DHL. Hij ging ook naar school, hij volgde de inburgeringscursus. Totdat zijn vriendin zei: concentreer jij je maar op het lopen, ik zorg wel dat de huur wordt betaald. Hij beloofde haar dat hij snel zou zijn.

En ziedaar, hij heeft naast Bolt gestaan, naast Kim Collins, naast Asafa Powell. 'Oké, ik win niet van ze. Ik probeer vooral de eerste 40 meter sneller te zijn. Daarna gaan ze me voorbij. Maar dan denk ik: tot de volgende keer.'

In mei 2015 werd hij Nederlander. 'Ik voel me Nederlander, ja. Mijn familie woont hier. Mijn vriendin is Nederlands, ze komt uit Weert. Mijn zoon en dochter zijn hier geboren. De inburgering is belangrijk voor me geweest, je moet wat van de cultuur afweten. Als de douane op Schiphol je aanspreekt in het Nederlands, wil ik reageren in dezelfde taal. Ik vind dat je je paspoort moet kunnen verdedigen.'

Soms is er heimwee. Grappen en grollen na de training met vrienden, in de buurt van een speelplaats in Freetown. Samen muziek luisteren. R & B, hiphop, dancehall. 'Hier gaat iedereen jammer genoeg na afloop naar huis, naar binnen.'

'Hé Dave', zegt Bockarie tegen zijn manager tussen de starts door, 'probeer me in Spanje te krijgen.' In Andújar zijn begin juni wedstrijden, daar wil hij alvast zijn limieten lopen voor de WK in Londen. De eis op de 100 meter is 10,12, eenhonderdste sneller dan zijn beste tijd. Op de 200 meter wordt 20,44 gevraagd, zevenhonderdste trager dan zijn persoonlijke record.

Liggen zijn ambities in Londen? Of denkt hij al aan Tokio, 2020? 'Tokio is natuurlijk the big deal, Londen moet ik kunnen halen. Maar mijn belangrijkste doel is mezelf te verslaan. Beter zijn dan gisteren. En voor overige is het doen wat ik moet doen. Goed trainen, goed eten, goed rusten. En als het tijd is om te presteren, presteren.'

Inspireren

Volgens coach Wernert is er nog winst te boeken. De start is voor verbetering vatbaar. Hij plaatst de voeten nog te ver uit elkaar, alsof hij schaatst. Op de 200 meter gaat hij nog te rustig de bocht in. Bockarie: 'We hebben het hele indoorseizoen aan die starts gewerkt. Het gaat goed, nu. Bij die bocht zit in mijn hoofd dat ik wil vermijden dat mijn heupen pijn gaan doen. Die vrees is weg, maar het is nog te veel een gewoonte.'

Op de langere termijn heeft hij nog een andere ambitie. Die ligt buiten het tartan: anderen inspireren, kinderen vooral, zowel in Sierra Leone als in Nederland. Hij wil ze dit voorhouden: je kunt iets verschrikkelijks zijn overkomen, denken dat je alles kwijt bent, maar er is altijd zicht is op iets beters, altijd kun je ergens komen. Kijk naar hem. Hij heeft er voor moeten vechten, maar God heeft met zijn strijd een bedoeling gehad, dat weet hij zeker.

Een stil verlangen overvalt hem nog wel eens. 'Ik zou graag dat mijn vader het kon zien. Maar het is nu eenmaal zo gelopen. Dat moet ik accepteren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden