'Hij hield mijn hand vast en bewoog hem heen en weer'

De intense band tussen pupil en coach en het vaak grote vertrouwen van ouders in begeleiders maken dat veel slachtoffers van seksueel misbruik in de sport hun leven lang zwijgen. Vier van hen doen nu hun verhaal. 'Het taboe moet worden doorbroken.'

Vrouw (39), tennisster: 'Het erge was dat ik me ook speciaal voelde.' Beeld Jiri Buller/de Volkskrant

Vrouw (61), zwemster: 'Ik heb hem gezegd dat hij een vuile klootzak was'

'Het begon tijdens massages. Hij was sportmasseur en ik had last van mijn spieren. Vanaf mijn 10de was ik intensief aan het zwemmen. Elke ochtend lag ik in het zwembad. Ik ging niet op vakantie, zodat ik kon trainen. De zwemclub werd mijn familie.

'Hij was een nieuwe trainer van een jaar of 25, hij kwam net van de sportacademie. Na een tijd begon hij me naar huis te brengen. Ik zat in het bestuur van een commissie en we hadden soms laat op de avond een vergadering.

'Thuis ging het toen niet goed. Mijn vader werd ernstig ziek. Ik was een meisje met veel verantwoordelijkheidsgevoel. Ik wilde dat ze zich over mij in elk geval niet druk hoefden te maken. In die tijd raakte ik ook overtraind en kwam hij bij me thuis om met mijn ouders te praten over mijn overbelasting. Ze vertrouwden hem. Hij zou ermee aan de slag gaan.

'Tijdens die massages begon het geleidelijk. Hij raakte me aan op plekken waar het niet hoorde. En ik liet het gebeuren. Ik voelde me verliefd: hij vond me speciaal. Ik was 15 en op dat gebied had ik geen enkele ervaring. Ik wist wel dat hij iets deed wat eigenlijk niet mocht. Dus moest ik het geheim houden.

'Vaak reed hij met de auto naar een bos in de buurt. Daar verrichtte hij seksuele handelingen bij me. Niemand wist het, ik leidde een soort dubbelleven. Als ik weer in het zwembad lag, en hij stond langs de kant, was er niks aan ons te merken. School, zwemmen en die 'liefde': ik splitste het.

'Rond mijn 17de zei ik tegen hem: jij vindt mij leuk en ik jou, dat mag iedereen toch wel weten? Maar hij zei: ik kan dat niet doen, dan ben ik mijn baan kwijt - als jij erover praat, dan zal ik het te allen tijde ontkennen, niemand zal je geloven. Hij zei: ik zal zeggen dat het de fantasie is van een jong meisje. Na die opmerking is het gewoon doorgegaan, al wist ik dat het niet mocht bestaan.

'De eerste psycholoog die ik erover sprak, zei: je was 15, op die leeftijd kun je toch nee zeggen? Toen wist ik dat ik daar niets meer over ging zeggen. Pas later, toen een andere psycholoog kwaad werd, drong het echt tot me door dat het niet klopte. Hij had misbruik gemaakt van zijn machtspositie.

Oproep

Heeft u informatie over misbruik of intimidatie binnen de Nederlandse sportwereld, of wilt u uw verhaal kwijt, dan kunt u contact opnemen met de auteurs via onderzoek@volkskrant.nl of 06-85140840. Wij publiceren niets zonder uw toestemming.

'Ik heb nooit overwogen om een klacht in te dienen. Ik gaf mezelf de schuld vanwege mijn naïviteit. Ik dacht: had dan zelf meer je best gedaan om nee te zeggen. De schaamte en het schuldgevoel daarover waren zo groot.

'Op een dag keek ik in de spiegel en dacht: wat staat daar voor iemand? Het was erg eng. Later begreep ik dat ik last had van depersonalisatie: ik had niet meer het idee dat ik er zelf was. Het heeft een enorme impact gehad op mijn relaties, mijn vertrouwen.

'Jaren geleden hadden we een reünie van de zwemploeg. Ik heb hem gemeden. Maar toen ik vriendinnen foto's van mijn kinderen liet zien, kwam hij naar me toe. Hij zei: dat hadden onze kinderen moeten zijn. Toen werd ik woedend. Ik heb hem gezegd dat hij een vuile klootzak was.'

Vrouw (39), tennisster: 'Ergens voel ik me nog steeds loyaal aan hem'

'Ik had net een tenniswedstrijd gewonnen, toen mijn trainer me ineens een zoen op mijn mond gaf. Heel snel, in het voorbijgaan. Ik was 16, hij was 32. Het overkwam me eigenlijk. Ik stond perplex. Ik was zo bleu in die tijd.

'Als meisje stond ik dag en nacht op de tennisbaan. Mijn trainer was heel goed. Hij gaf me privélessen. Mijn ouders betaalden die allemaal. Ze staken veel geld in mijn tenniscarrière, reden me overal heen.

'Een tijd later was ik bij hem thuis en gebeurde het weer. Het voelde niet prettig, in elk geval, maar ik ging erin mee. Ik was heel erg bezig met het feit dat hij getrouwd was, dat hij mijn trainer was. Ik wist dat niemand dit mocht weten.

Verantwoording

Na een oproep in de Volkskrant deelden meerdere personen hun ervaringen over misbruik in de sport. Vier getuigenissen staan op deze pagina's. Op verzoek van de slachtoffers zijn hun verhalen geanonimiseerd. Hun identiteit is bekend bij de redactie.

'Mijn ouders waren heel beschermend, maar in hem hadden ze een grenzeloos vertrouwen. Ze hadden níéts door. Ze hadden voor mij maar één doel: ik moest de absolute top halen. En hij was degene die mij beter maakte. Hoe kon ik nee zeggen?

'Eigenlijk verliep het heel platvloers. Hij pakte me vast, deed mijn broek naar beneden. Later ging ik hem ook aftrekken. Mijn doel was hem zo snel mogelijk klaar te laten komen. Daarna deed ik of ik zelf klaarkwam.

'Het veroorzaakte stress bij me. Ik voelde me gevangen, al kon ik dat niet benoemen. Ik heb nooit nee gezegd. Het is iets wat ik mezelf later heb verweten. Waarom bleef ik daar maar komen? Waarom heb ik me niet verzet? Het erge was dat ik me ook speciaal voelde. Kijk, als het een verkrachting was geweest, dan was het duidelijk geweest. Maar dit was zo'n grijs gebied.

Depressie

'Toen ik ging studeren, kreeg ik mijn eerste depressie. Pas veertien jaar na dato ben ik er voor het eerst over gaan praten. Daarna heb ik veel therapieën gehad. Soms leek het alsof ik niet meer kon stoppen met huilen. In die tijd beloofde ik mezelf er nooit meer over te zwijgen.

'In een opwelling ben ik bij hem langsgegaan en heb hem verteld dat ik problemen had door wat er was gebeurd. Hij schrok enorm. Hij ontkende niet, maar hij kon niet geloven dat het zo'n impact op me had gehad.

'Twee dagen later stortte ik in op mijn werk. Ik voelde een enorme spanning. Ik ben naar het bos gegaan. Daar begon ik te zoeken naar een touw om mezelf mee op te hangen. Naar een scherpe tak om mezelf te verwonden. Ik doolde rond en huilde. Ik zag geen uitweg meer. Toch kalmeerde ik uiteindelijk en wist ik iemand te bellen.

'Ik heb overwogen naar de politie te gaan, maar ik was bang dat ik niet zou worden geloofd, voor wat ik overhoop zou halen. Mijn ouders kenden zijn ouders. Ergens voel ik me nog steeds loyaal aan hem.

'Ik ben nu bijna 40. Mijn tennisbekers heb ik allemaal bij het grofvuil gezet. Ik heb het gevoel dat er een stuk van me af is genomen. Ik was een vrij kind, stond open in het leven. Dat is me afgenomen. Ik heb nu zelf kinderen, maar ik wil niet dat ze aan topsport doen. Ik wil niet dat ze ooit gaan tennissen.'

Man (56), voetballer: 'Ik was 13 jaar, ik nam het voor zoete koek aan'

'Op dinsdag- en donderdagavond mocht ik meetrainen met de C1, terwijl ik eigenlijk in de C2 zat. Hij was een goede trainer van begin dertig, ik keek tegen hem op. Ik was nogal fanatiek en wilde zo goed mogelijk doen wat hij zei.

'Elke vrijdagavond ging een groepje spelers van de C1 naar zijn huis. Op een dag nodigde hij mij ook uit. 'Het is gezellig, we gaan een filmpje kijken', zei hij. Omdat andere jongens uit de C1 ook gingen, vond ik het interessant.

'In die tijd was de sfeer bij ons thuis erg gespannen. Mijn ouders maakten veel ruzie, later gingen ze uit elkaar. Ik vond het fijn om eens een avond ergens anders door te brengen.

'Hij woonde in een flatje, op 10 minuten fietsen van mijn huis. De andere jongens waren er al, de sfeer was zoals in de sportkantine. Iedereen zat rond de tv.

Achterkamertje

'Een voor een gingen de jongens met hem mee naar het achterkamertje voor een massage. Hij had er een speciale tafel voor. We zijn sporters, dachten we, en een massage hoort erbij.

'Ik zie die kamer nog voor me: er stond een blauwe tafel en een witte kast met een groen schoolschrift erop. In dat schrift hield hij onze lichamelijke ontwikkeling bij. Met een lint mat hij de omvang van mijn borstkas en mijn dijbeen.

'Tijdens het masseren vroeg hij of ik de afgelopen tijd met mezelf had gespeeld. Hij zei dat ik dat niet te vaak moest doen, omdat ik dan uitgeput zou raken. Alleen nu, op vrijdagavond, moest het wel. Dan kon ik ontspannen naar de wedstrijd van de volgende ochtend toeleven.

'Ik was 13 jaar, ik nam het voor zoete koek aan. Hij schoof mijn onderbroek naar beneden en legde een tissue op mijn buik. Toen ging hij me aftrekken.

'Als we terugkwamen uit het kamertje, kregen we van een vriend van hem een broodje frikandel. Zo ging dat vier maanden lang. Daarna dacht ik: dit voelt niet goed, dit hoort niet zo.

'Pedo'

'Twintig jaar later, toen ik zelf vader werd, kwam de woede. Ik las in een lokale krant dat die trainer naar een andere club was gegaan. Dan zal hij daar wel hetzelfde doen, dacht ik. Een keer of tien heb ik op het punt gestaan een spuitbus te kopen en met grote letters PEDO op zijn raam te spuiten. Maar ik kon de consequenties niet overzien.

'In 2014 kwam ik hem tegen, in een winkelcentrum vlak bij zijn flat. Heel snel, in het voorbijgaan. Het rakelde alles weer op. Ik heb toen wekenlang nagedacht en ben uiteindelijk naar de politie gegaan met mijn verhaal. Ik wilde dat hij aan de schandpaal zou worden genageld.

'Een paar dagen later belde de politie me op. Het bleek dat de trainer al een paar jaar dood was. De man die ik in het winkelcentrum had gezien, was iemand anders.'

Man (55), voetballer: 'Ik versteende, ik wist niet wat me overkwam'

'Ik was 11 en hij vroeg of ik mee boodschappen ging doen. Hij was een van de begeleiders die met ons mee was op voetbalkamp. Een populaire jongen. Hij kon goed voetballen en iedereen wilde met hem aan tafel zitten of stoeien. In het dorp woonde hij een paar honderd meter van ons af. Hij was 27. De zoon van de blokfluitleraar.

'Met mijn voetbalkleren sprong ik bij hem in de auto. Op weg naar de supermarkt legde hij zijn hand op mijn blote been. Daarna ging hij met die hand naar mijn geslachts delen. Ik versteende. Ik wist niet wat me overkwam.

'Het was in de jaren zeventig. Op het kamp sliepen we in barakken. Later die week werd ik 's nachts wakker en lag hij naast me. Mijn hand lag in zijn schaamhaar, bij zijn penis. Ik was half ontkleed. Ik schrok ontzettend. Maar hij stelde me meteen gerust. Hij hield mijn hand en arm vast en bewoog hem heen en weer. Hij raakte mij ook aan.

'Daarna wordt het zwart in mijn geheugen. Ik weet niet meer wat er gebeurde. Ik heb jarenlang geprobeerd het me te herinneren. Maar het gevoel van mijn hand in dat schaamhaar, dat heb ik nog steeds. Ik voel het altijd en overal. Ik wist meteen dat het niet deugde, maar ik wist niet wat ik ermee moest. Seksualiteit was niet bespreekbaar bij ons thuis. Er werd niet geknuffeld, niet gestoeid. In het jaar daarna kreeg ik problemen. Ik kon me niet concentreren, ging van vwo terug naar de mavo. Ik stopte met voetbal, trok me terug, was eenzaam. In mijn puberteit worstelde ik met mijn seksualiteit. Ik was als de dood voor intimiteit. Mijn eerste kus kreeg ik op mijn 23ste.

'De buitenkant kreeg ik uiteindelijk wel op de rails: een gezin, een goede baan, ik verdiende goed. Maar van binnen worstelde ik. Pas op mijn 46ste ben ik voor het eerst over het misbruik gaan praten.

Jij ook?

'Toen ik een vriend vroeg of hij die man kende, zei hij: oh, jij ook? Hij vertelde dat hij ook bij hem met de hand in zijn broek had gezeten. Hij zei dat iedereen wist dat die man foto's maakte in kleedkamers en douchte met voetballertjes. Dat hij vanwege een melding door een voetballer van handtastelijkheden het dorp had moeten verlaten.

'Ik heb de dader twee keer ontmoet, bij Van der Valk. Toen ik hem zag, wist ik dat hij nooit uit mijn leven was geweest. Ik gaf hem een brief, waarin ik beschreef wat het met me had gedaan. Hij ontkende niets. Hij zei dat hij zich geen specifieke situaties herinnerde, maar dat hij de schuld op zich nam.

'Hij beweerde dat hij zijn leven had omgegooid. Ik geloofde hem, maar toen ik op Google zag dat hij nog steeds actief is bij clubs binnen het jeugdvoetbal, twijfelde ik.

'Ik heb in vijftien jaar tijd twaalf therapeuten en psychologen gezien. Ik ben suïcidaal geweest, heb depressies en een burn-out gehad. Ik heb het opgegeven nog een gezonde seksualiteit te hebben. Maar een van de belangrijkste gevolgen is dat ik mijn leven lang worstel met relaties en vriendschappen. Het lukt me niet mensen écht te vertrouwen. Ik kan mensen niet inschatten. Ik weet nooit of iemand het goed met me voorheeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden