wk voetbal Frankrijk 2019

Het WK voetbal is ook de overwinning voor de vrouwelijke bondscoach: vrouwen maken de dienst uit in coachvak

Vijf van de acht trainers in de kwartfinales zijn vrouw, onder wie de trainers van Nederland en de topfavorieten Frankrijk en de Verenigde Staten.

Bondscoach Sarina Wiegman tijdens Nederland – Canada op het WK. Beeld BSR Agency

De vrouwelijke bondscoach past beter bij een vrouwenteam. Ze is gemotiveerder. Ze heeft meer kennis. Ze is geen afdankertje bij de mannen. En toch krijgt de man vaak de voorkeur. Hoe kan dat?

Is vijf op acht niet overtuigend in de kwartfinales van het WK, vrijdag met de kraker Frankrijk – Verenigde Staten, getraind door Corinne Diacre en Jill Ellis? Of toch wel? De cijfers spreken duidelijke taal. Het toernooi begon met 24 landen, getraind door vijftien mannen en negen vrouwen. De ruime minderheid van de vrouwen is dus omgezet in een meerderheid: vijf - drie. Toeval? De Nederlandse toptrainer Vera Pauw vindt van niet. Sinds 2000 zijn volgens haar alle belangrijke intercontinentale toernooien, op het WK van 2011 na, gewonnen door vrouwelijke bondscoaches.

Toch kiezen bonden vaak voor een man voor de aan prestige winnende baan. Waarom? ‘Dat vragen wij ons ook af’, aldus de 57-jarige Hesterine de Reus, met Sarina Wiegman en Vera Pauw de enige vrouwelijke Nederlander met het hoogste trainersdiploma. Het aanbod is ook nog niet zo groot. ‘Beleidsmakers zijn vaak nog mannen. Ze putten uit hun netwerk. Het komt zelfs geregeld voor dat vrouwen zich met een team kwalificeren voor een eindronde, en dat daarna alsnog een man wordt aangesteld.’ De Reus is in dienst van de UEFA, nadat ze eerder onder meer bondscoach was geweest van Australië en Jordanië. Ze maakte het zelf meermaals mee dat ze een stap opzij moest zetten.

‘Een dag nadat ik mijn contract ondertekende als bondscoach van Australië, kwam bij de bond een brief binnen van de speelsters. Ze wilden liever een man als bondscoach. Ik was dus gewaarschuwd. Nadat we ons in 2014 plaatsten voor de eindronde van de Azië Cup, werd ik alsnog vervangen. En met de Chinese ploeg tot 20 jaar plaatste ik me voor het WK. Een mannelijke coach mocht het eindtoernooi doen.’

Want ook dat is een mechanisme volgens De Reus: gaat het goed met een vrouwenploeg, dan komt er meer geld vrij en verwerft die ploeg zich een plek onder de schijnwerpers. Op dat moment neemt de interesse van mannen toe. Geregeld zijn dat mannen van de tweede garnituur. De Reus: ‘Bij Engeland hadden echt topvrouwen gesolliciteerd.’ Mark Sampson was ontslagen, omdat hij zich racistisch had uitgelaten over een speelster. De bond stelde daarop een man aan met weinig reputatie (Phil Neville, red) die nog nooit een vrouwenteam had gecoacht. De Reus: ‘Vroeger was een baan als vrouwentrainer een smet op je cv, nu is het zeker voor iets mindere trainers een kans om toch met topspelers te werken.’

De Italiaanse bondscoach Milena Bertolini geeft aanwijzingen vanaf de zijlijn tijdens Italië – China. Beeld AP
Corinne Diacre van het Franse team. Beeld REUTERS

Toppers

De toppers bij de mannen, mannen als Louis van Gaal, Guus Hiddink of Erik ten Hag, zullen niet gauw een vrouwenploeg trainen, ook vanwege het relatief magere salaris. De Nederlandse situatie is wat dat aangaat exemplarisch. Na Vera Pauw, die de nationale ploeg tien jaar geleden op de internationale kaart zette, volgden periodes met Roger Reijners en Arjan van der Laan, mannen die bij de mannen nooit een dergelijke topbaan zouden krijgen. Reijners kwam van de destijds bijna failliete boedel van Fortuna Sittard, Van der Laan van FC Lisse. ‘Voor hen was de vrouwenploeg ook een mogelijk opstapje.’ Reijners was gedurende twee toernooien hoofdtrainer, Van der Laan werd redelijk snel ontslagen en vervangen door Sarina Wiegman. De vrouwen vonden hem best een aardige man, maar geen goede trainer.

Vrouwelijke toptrainers houden twee dagen voor de finale van het WK een symposium over het onderwerp. Het vrouwenvoetbal telt grote trainers als Pia Sundhage, Hope Powell of Silvia Neid. Vooral Duitsland heeft een duidelijk beleid. Alle vertegenwoordigende teams hebben een vrouwelijke trainer. Vaak is de nieuwe bondscoach zelf opgeleid, zoals dat bij de mannen ook gebeurt bij de DFB. En ergens is de rekensom van de gewijzigde verhoudingen binnen dit WK ook niet helemaal eerlijk voor de mannen. De mindere landen uit Afrika en Zuid- en Midden-Amerika bijvoorbeeld hebben vaak een mannelijke bondscoach, maar hun spelersmateriaal is gewoon minder dan dat van de toplanden. Ook voor een vrouw zou het moeilijk zijn met deze landen de kwartfinales te halen.

Martina Voss-Tecklenburg, manager van Duitsland. Beeld Getty Images
De Amerikaanse bondscoach Jill Ellis. Haar team is één van de topfavorieten op het WK. Beeld Getty Images

Méér vrouwen

En er zijn nog relatief weinig topvrouwen beschikbaar, door welke oorzaak dan ook. Eén daarvan is dat de cursus, zeker in Nederland, duur is. Voor een voormalige international bij de mannen zijn de kosten veel makkelijker te dragen dan voor een ambitieuze vrouw. De KNVB heeft in een nieuw beleidsplan de toelating van de vrouwen tot trainerscursussen tot speerpunt gemaakt.

De Reus: ‘Het is van belang dat er ook op bestuurlijk niveau meer vrouwen komen. Dan zullen vrouwen ook als trainer meer kans krijgen. Een vrouw kent de sport door een door en houdt alle ontwikkelingen bij. Ze heeft vaak al jeugdploegen getraind, met gemengde teams of met de specifieke problematiek bij de vrouwen. Ze heeft vaak dubbel zo goed haar best moeten doen om een plek te krijgen, want op cursussen zijn mannen in de meerderheid. Zij koesteren nog steeds vooroordelen tegen vrouwen, omdat zij minder verstand zouden hebben van voetbal. Het is echt een uitdaging om alle weerstand te overwinnen. Als vrouw moet je steengoed zijn en steengoed blijven. Een stapje meer zetten, goed georganiseerd zijn. Een superdrive hebben. Dat zijn zoveel plussen. Maar die tellen niet altijd mee.’

Op het WK spreken de resultaten voor zich.

LEES TERUG WAT WE EERDER SCHREVEN OVER DE VROUWENVOETBALPLOEG EN HET AANTAL VROUWELIJKE VOORZITTERS IN HET AMATEURVOETBAL

De Europese titel voor de vrouwenvoetbalploeg moest het begin zijn van meer. ‘We worden vaak als voorbeeld gezien, ook van lekker normaal doen’.

Vrouwen eisen hun plek op in de schijnwerpers van het voetbalveld, maar in de bestuurskamer zijn ze bijna onzichtbaar. Nog geen 4 procent van de voorzitters in het amateurvoetbal is vrouw, een percentage dat nauwelijks stijgt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden