Sport WK Schaken

Het WK schaken tussen Carlsen en Caruana is een match voor internet, de fan is bijzaak

De wereldkampioen schaken zucht en mokt. ‘Vrijdag kwam ik in de zesde ­partij weg met moord, vandaag deed ik ook maar wat’, zegt Magnus Carlsen, zondagavond na de zevende remise op rij in de WK-tweekamp met Fabiano ­Caruana. De Noorse nummer 1 van de wereld is pas 27, maar hij verlangt nu al naar de jeugdige versie van zichzelf. Carlsen lijkt de wereldtitel als een last te ervaren, maar zijn Amerikaanse uitdager zegt nog geen bloed te ruiken.

Wereldkampioen schaken Magnus Carlsen (r) en zijn uitdager Fabiano Caruana (l). Beeld EPA

The College in Londen is vanwege de Victoriaanse allure een passend decor voor de apotheose van het WK schaken. Maar de ambiance in het statige pand in Holborn doet vermoeden dat organisator World Chess te weinig budget had voor een grootse finale. De speelzaal biedt plaats aan welgeteld 270 toeschouwers, alsof Djokovic en Zverev hun finale bij de ATP World Tour Finals van de O2 Arena in Londen naar de tennishal in Warmond hebben verplaatst.

In 1989 speelden Jan Timman en de Brit Jonathan Speelman hun tweekamp in de halve finales van het kandidatentoernooi in het Londense Sadler’s Wells Theatre, op het podium. Honderden fans reageerden opgewonden, alsof ze Mohammad Ali zagen inbeuken op Joe Frazier. ‘Kill him Jon’, brulde een toeschouwer, die door de geschrokken Speelman onmiddellijk tot de orde werd geroepen.

Serene stilte

In The College heerst een serene stilte. Wie verzint zoiets, een veredelde huiskamer waarin twee schakers zich achter een glazen wand nog minder verroeren dan vissen in een aquarium?

Toch hebben Sam Turner en Louis Martin uit Brighton 55 pond betaald om hun helden te kunnen aanschouwen. Er is één probleem, ze moeten na een half uur alweer plaatsmaken voor de volgende groep. Al mogen ze in een later ‘tijdslot’ opnieuw aanschuiven.

Toch volgen de Britse amateurschakers gebiologeerd de zetten van de beste grootmeesters ter wereld. Het is geen voetbal, dat weten ze ook wel. ‘We mogen alleen innerlijk juichen na een doelpunt’, zegt Martin. ‘Zo voelt een mogelijk beslissende zet, al hebben we er te weinig gezien.’

Inschuiven in Londen

En Turner, lachend: ‘Het tempo ligt ook iets lager bij het schaken. Toch ­vervelen we ons geen seconde. Elke schaker probeert in het hoofd van Carlsen en Caruana te kruipen. En we hebben samen de grootste lol als we de juiste zet hebben voorspeld.’

Volgens Ilya Merenzon, directeur van World Chess, is de speelzaal groot genoeg. ‘Schaken is een digitale sport geworden, de WK-match wordt virtueel door miljoenen mensen bezocht.’ En dus moeten de toeschouwers in Londen maar even inschuiven.

World Chess mag de WK-cyclus de komende vier jaar organiseren, de match in Londen wordt gefinancierd door drie Russische bedrijven en een Noors wedkantoor. Toch heeft World Chess nauwelijks sponsors weten aan te trekken. Zou de Amerikaan Caruana als wereldkampioen een nieuwe markt kunnen openen?

‘De schaaksport mag niet afhankelijk zijn van één man met veel geld’

De Rus Merenzon beseft dat hij na een coup van Caruana zal moeten samenwerken met diens voornaamste financier, de Amerikaanse zakenman Rex Sinquefield. Toch is Merenzon sceptisch. ‘De schaaksport mag niet afhankelijk zijn van één man met veel geld.

‘Straks wordt Sinquefield verliefd op dammen of wil hij krokodillen verzamelen. Digitaal is schaken groter dan tennis en golf samen, waarom zouden we dat speelveld verlaten? Daar ligt ons verdienmodel, niet in een luxe arena in Londen of New York.’

En dus propt de liefhebber zich in een klein zaaltje in The College om te luisteren naar het gedreven commentaar van grootmeester Judith Polgar. De enige vrouw die zelfs mannelijke tegenstanders als Gary Kasparov in verlegenheid kon brengen, constateert dat Carlsen flirt met het noodlot. ­‘Magnus moet zijn strategie veranderen en meer ontspannen. Hij werd in de zesde partij overspeeld door ­Caruana. Magnus erkende zijn blunders, al verdedigde hij zich knap.

‘Het blijft een groot voordeel voor Carlsen dat hij het kan laten aankomen op de tiebreaks bij een gelijke stand na twaalf partijen. Toch denk ik dat ­Magnus niet opnieuw een WK-match wil winnen na snelschaakpotjes. Hij zal er alles aan doen om een partij te winnen. Maar het zal aan Carlsen vreten dat hij niet in topvorm verkeert.’

Wonderkind

Polgar heeft de gemoedstoestand van Carlsen juist gepeild. Zondag mag het 9-jarige wonderkind Shreyas Royal de eerste zet uitvoeren. Aanvankelijk dreigde het supertalent in september te moeten terugkeren naar India, toen het visum van zijn vader verliep. Royal mocht toch in Engeland blijven en analyseert met Polgar de zevende partij tussen Carlsen en Caruana, alsof hij de volgende uitdager is.

Opnieuw ziet Carlsen met wit een miniscuul voordeel verdampen. In zijn beste jaren kon hij water uit een rotsblok slaan, nu biecht de titelverdediger op dat hij verstrikt raakte in zijn ­keuzes. ‘Ik baal van mijn spel, ik was opnieuw niet ambitieus genoeg’, moppert Carlsen, tijdens de persconferentie in de speelzaal. ‘Ik zag eerlijk gezegd ook geen duidelijke winstkansen.’

Sam Turner en Louis Martin hebben de ontknoping van de zevende partij niet live gevolgd. Ze hebben in een zaaltje verderop tegen elkaar gespeeld. ‘Dat blijft toch het leukste.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.