De Nederlandse Celeste Plak strijdt tegen het Chinese team om de derde plek tijdens het WK volleybal voor vrouwen in Japan in 2018.

WK Volleybal

Het WK moet ervoor zorgen dat de volleybalgemeenschap met de borst vooruit loopt

De Nederlandse Celeste Plak strijdt tegen het Chinese team om de derde plek tijdens het WK volleybal voor vrouwen in Japan in 2018.Beeld EPA

Toen de eerste plannen werden gemaakt om het WK volleybal naar Nederland te halen, hoorden de volleybalsters nog bij de wereldtop. Na het afscheid van enkele toppers is de ploeg weer in opbouw. Hoe bepalend is dat voor het succes van het toernooi dat vrijdag begint?

Dirk Jacob Nieuwboer

Heel even kwam het gevoel bij Lonneke Slöetjes terug. ‘Oh ja, dat is toch wel leuk’, dacht ze toen ze bij een training was van het Nederlands volleybalteam, waarvan ze twee jaar geleden nog de dragende kracht was. ‘Het is bijna een zussenband, je deelt zo veel met elkaar, en dat mis ik, maar ik heb geen spijt dat ik ben gestopt. Ook niet nu hier het WK begint.’

Ze zegt het zittend op de tribune van het Gelredome in Arnhem, waar drie volleybalvelden zijn verrezen. Het is een van de drie Nederlandse locaties van het WK volleybal, dat vrijdag begint, en deels ook in Polen wordt gehouden. Als een van de toernooidirecteuren is ze nu betrokken bij de organisatie. Naast het veld dus, en dat is prima, ze heeft geen enkele aandrang om er in te staan.

‘Er waren zoveel goede redenen om te stoppen’, legt ze uit. Slöetjes was op na vele jaren topvolleybal, zowel mentaal als fysiek. Bovendien wist ze dat haar moeder niet lang meer te leven had – ze wilde graag dicht bij haar zijn. Ze lastte een pauze in, rustte uit, en de honger naar de topsport kwam niet meer terug.

‘Dit toernooi heeft even door mijn hoofd gespeeld’, zegt ze. ‘Sommige meiden hebben ook gezegd: ‘En het WK dan?’ Nee, nee, het is goed zo, en dat snapt iedereen ook.’

Slöetjes was jarenlang een van de beste aanvallers van de wereld en is de meest prominente volleybalster die afscheid nam, maar zeker niet de enige. Robin de Kruijf, Yvon Beliën en aanvoerder Maret Grothues volleyballen nog wel, maar stopten met de nationale ploeg.

Van het team dat in 2015 en 2017 EK-zilver won en vierde werd op de Olympische Spelen in 2016 en het WK in 2018 is zo weinig meer over. Die ploeg behoorde tot de top; het was niet gek om stiekem te dromen van een wereldtitel in eigen land. De huidige ploeg is in opbouw, nieuw talent is er, maar niemand denkt dat kampioen worden realistisch is voor de ploeg die tiende op de wereldranglijst staat.

Binnenhalen WK

‘Ik zal eerlijk zijn’, zegt Michel Everaert, directeur evenementen en sportontwikkeling van Nevobo. ‘In 2016 dacht ik: die meiden zijn nu allemaal zo oud, die zijn er vast in 2022 nog bij. Dat is deels niet zo en dat is jammer natuurlijk, maar het succes van Nederland alleen is niet allesbepalend voor het succes van dit toernooi.’

Everaert was vanaf het begin betrokken bij de plannen om het WK naar Nederland te halen. De volleybalbond haalt graag toernooien naar Nederland, al was het maar om ervoor te zorgen dat de nationale ploegen veel thuiswedstrijden kunnen spelen, wat de spelers en de fans motiveert.

‘Een sport als volleybal heeft evenementen gewoon nodig’, legt hij de strategie uit. ‘Voetbal, schaatsen, wielrennen en nu Formule 1 krijgen in Nederland sowieso aandacht, als de rest niks doet dan zakt de sport gewoon weg.’

Eerder werden al EK’s voor mannen en vrouwen georganiseerd, in 2015 vond het WK beachvolleybal plaats met de finale op een drijvend stadion op de Haagse Hofvijver. De toewijzing van het WK is de ultieme beloning, volleybal is internationaal een grote sport, de vorige editie in 2018 trok wereldwijd 1,7 miljard kijkers.

‘Eén keer in je leven doe je iets waar bijna alles perfect gaat’, zegt Everaert over het binnenhalen van het toernooi. ‘Dat is dit misschien wel geweest.’ Onwerkelijk is het woord dat hem dezer dagen vaak door het hoofd schiet. Zo voelt het voor hem, zes jaar nadat de eerste plannen werden gemaakt. Onwerkelijk dat het is gelukt, want Nederland is het kleinste land ooit dat een WK volleybal organiseert. En dat terwijl China de wereldvolleybalbond FIVB 25 miljoen dollar bood, drie keer zoveel als Nederland.

De totale begroting bedraagt ongeveer 20 miljoen euro, waarvan ongeveer de helft is afkomstig is van overheden, vooral het Rijk en de provincie Gelderland. De fee voor de FIVB zit daarbij in. ‘Dat zo’n wereldvolleybalbond voor ons kiest, en niet voor het geld, is misschien het meest memorabele’, zegt Everaert. ‘Dat zegt iets over ons concept en onze betrouwbaarheid. Zoals iemand bij de FIVB eens zei: Nevobo always delivers.’

Vernieuwing

De bond werkt voor het evenement samen met TIG Sports, dat onder meer ook de Grand Prix van Zandvoort organiseert. Het WK krijgt dus de ‘festivalachtige setting’, die bij sportevenementen tegenwoordig vrijwel standaard is. De drie velden in het Gelredome – het ‘Wimbledon van het volleybal’ – zijn uniek voor het volleybal. Zo kunnen toeschouwers naar meerdere wedstrijden kijken en ook tussendoor wisselen.

‘De realiteit is dat iedereen het thuisland wil zien spelen’, zegt Everaert. Voor de overige wedstrijden is minder interesse, ook bij andere sporten zijn de tribunes bij WK- of EK-wedstrijden vaak schrikbarend leeg. ‘Dat lossen we hiermee deels op. En met Polen hebben we een tweede thuisland, voor een WK volleybal was dat nog niet eerder voorgesteld.’

Het sloeg aan bij de FIVB, een bond die sowieso niet terugschrikt voor vernieuwing. Zo is de van oorsprong Amerikaanse sport in de loop der jaren flink veranderd door spelregelwijzingen (zie kader), die de sport aantrekkelijk en televisiegeniek moesten maken en houden.

Oppepper

In Nederland kan het volleybal een oppepper gebruiken. Het aantal Nevobo-leden zakte dit jaar tot net onder de 100 duizend, twintig jaar geleden waren dat er nog ruim 27 duizend meer. Everaert denkt niet dat een succesvol WK meteen voor een stijging zal zorgen, zelfs niet als Nederland wereldkampioen wordt.

‘Die directe relatie is er niet’, weet hij. ‘Dat is genoeg bewezen.’ Na de gouden olympische volleybalmedaille van de mannen daalde het aantal leden bijvoorbeeld. Toen de Nederlandse voetbalsters in 2017 in eigen land Europees kampioen werden, bleef het aantal meisjes dat ging voetballen stijgen, maar minder hard dan ervoor.

‘Een mooi evenement geeft wel motivatie aan al die vrijwilligers die zorgen dat clubs blijven draaien’, legt Everaert uit. ‘Dit zijn de momenten dat de volleybalgemeenschap met zijn borst vooruitloopt. Wij willen ervoor zorgen dat er dingen zijn waar we trots op kunnen zijn, waar we ons best voor willen doen.’

Daarbij helpt het als het nationale team een beetje presteert. ‘Ze moeten het niet al te slecht doen, laat ik het zo zeggen’, lacht Everaert. De kaartverkoop ligt goed op schema, maar veel kaarten worden pas later verkocht. Iedereen verwacht dat Nederland de eerste ronde overleeft. Van de poule met Kenia, Kameroen, Puerto Rico, België en Italië gaan vier landen door. Als dat inderdaad lukt, zullen het Gelredome en Ahoy in ieder geval negen keer goed gevuld zijn. Vanaf de kwartfinale wordt er ook gespeeld in Omnisport Apeldoorn.

‘Als ze toch in de finale komen, dan heeft dat natuurlijk een enorme impact’, zegt Everaert. ‘Dat maakt mijn werk de komende jaren een stuk makkelijker. Omdat iedereen dan denkt: ze gaan olympisch kampioen worden en dan wil iedereen daarbij horen.’

Hij heeft natuurlijk gebaald toen Slöetjes afscheid nam. ‘Zij was een van de beste speelsters van de wereld – dat ze dan op is, dat is verdrietig. Je hoopt stiekem dat ze toch terugkomt, maar het was snel duidelijk dat het gewoon echt definitief was.’

Voor het evenement zelf heeft hij nooit gevreesd. ‘Je hebt geen garantie dat het met haar erbij beter gaat. Ik hoop dat we goed presteren, maar het WK kan ook een succes worden als we in de kwartfinale worden uitgeschakeld. Dan zal de Oranjegekte wat minder zijn, maar dan hebben we als bond kunnen laten zien dat we iets geweldigs kunnen organiseren.’

Zoektocht naar de juiste mix

Om de sport dynamisch én spannend te houden, wordt er bij volleybal voortdurend gesleuteld aan de regels. Vooral eind vorige eeuw waren er fundamentele wijzigingen. De invoering van het rallypointsysteem – na elke rally volgt een punt en niet alleen als een ploeg serveert – maakte het spel vlotter en overzichtelijker. Tegelijkertijd werd het vanwege harde services moeilijker de bal lang in het spel te houden. De introductie van de libero, een vaste verdediger met een ander kleur shirt, was daar een reactie op. Spelers kregen nog maar één servicepoging, al zorgt dat er niet echt voor dat ze zich inhouden. Bij de mannen halen de toppers zo’n 130 kilometer per uur – zelfs met de zachtere, langzamere ballen die in 2008 werden geïntroduceerd.

WK in Arnhem, Rotterdam en Apeldoorn

Aan het WK volleybal in Nederland en Polen doen 24 landen mee. In Nederland wordt gespeeld in Arnhem, Apeldoorn en Rotterdam, van 23 september tot 15 oktober. Er zijn vier poules van zes landen. De eerste vijf duels van de Nederlandse vrouwen, de nummer 10 van de wereldranglijst, zijn bekend. Vrijdag treft het team Kenia (20.00 uur), zondag Kameroen (16.00), woensdag Puerto Rico (20.00), vrijdag België (20.00) en zondag Italië (16.00). Alle duels zijn in het Gelredome in Arnhem. De beste vier landen gaan door naar de volgende ronde. De finale is in Apeldoorn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden