'Het was laf van me om niet mijn nek uit te steken'

Basketbal, American football en voetbal: het blijft bikkelen voor homo's in deze machobastions. Sam, Collins en Rogers kwamen uit de kast. Wie volgt?

Voetbalschoenen met regenboogveters.Beeld Hollandse Hoogte

Vanaf de cover van de mei-editie van Attitude, naar eigen zeggen het best verkopende gaymagazine van het Verenigd Koninkrijk, lacht American football-speler Michael Sam de lezer toe. De donkere Sam draagt een hagelwit T-shirt dat strak om zijn massieve bovenarmen zit, leunt een beetje voorover en houdt met zijn duim en wijsvinger zijn kin vast. 'Exclusive', staat er naast de foto, 'Michael Sam. The gay man that changed American Football.'

Sam was in februari 2014 de eerste actieve speler in de geschiedenis van de NFL, de belangrijkste American-footballcompetitie, die uit de kast kwam. Sterker nog, Sam, weliswaar een groot talent, moest ten tijde van zijn coming-out nog een contract in de wacht slepen. Dat hem dat ondanks zijn homoseksuele geaardheid lukte - American football is net als voetbal een bolwerk van machismo - mag een klein wonder heten. Sam werd bedolven onder de media-aandacht en mannenblad GQ riep Sam vervolgens uit tot een van hun Men of the Year. Maar daar kwam de succestrein piepend tot stilstand.

In augustus 2015, anderhalf jaar nadat hij uit de kast kwam, kondigde Sam aan voorlopig te stoppen met American football. 'De afgelopen twaalf maanden waren heel moeilijk voor me', schreef de defensive end op Twitter, 'tot het punt waarop ik me zorgen begon te maken over mijn geestelijke gezondheid. Daarom neem ik nu even een tijdje afstand van de sport.' Sam had in augustus 2014 zijn debuut gemaakt voor de St. Louis Rams, maakte een maand later de overstap naar de Dallas Cowboys en verruilde dat team vervolgens acht maanden later weer voor een Canadese club. Die transfers maakte hij niet omdat het zo ontzettend goed ging. Over het effect van zijn coming-out op zijn footballcarrière zei hij in mei tegen Attitude: 'Het was misschien niet het slimste om te doen'. Een verklaring voor zijn teleurstellende presteren zoekt Sam mede in de gigantische hoeveelheid media-aandacht, die zou afleiden van de sportprestaties van het team. 'Dat lag aan de media, ik deed het niet zelf. Je kunt zelfs zeggen dat het de schuld van de media is dat ik niet in de NFL speel.' Dus het gaat misschien wat ver om te stellen dat Michael Sam American football heeft veranderd.

Integendeel. In april vertelde NFL-speler Eli Apple in een interview aan de Amerikaanse zender Comcast SportsNet dat hem in een oriënterend gesprek door de coach van een vooraanstaand team gevraagd werd of hij van mannen hield. 'Het was het eerste dat hij me vroeg. Dat was raar.' Twee jaar na Sam's coming-out heeft nog geen actieve speler hem gevolgd. Ja, er zijn NFL-spelers die eerder uit de kast gekomen zijn, maar die waren al gestopt.

Oproep!

Omdat voetbal de naam heeft een homofobe omgeving te zijn, vindt V Zomer Magazine het belangrijk dat er meer bekend wordt over gays in de voetballerij. Daarom roepen we homo's in amateur- en professioneel voetbal op: vertel ons uw verhaal. Dat kan ook anoniem, uiteraard gaan we daar discreet mee om. We zijn te bereiken op: v@volkskrant.nl.

Dat is niet veel anders in de NBA, de basketbalcompetitie, die andere door stoere mannen gedomineerde grote sport in de Verenigde Staten. In april 2013 schreef Jason Collins, destijds center bij de Washington Wizards, in het tijdschrift Sports Illustrated: 'Ik ben een 34 jaar oude NBA-center. I am black. And I am gay.' In november 2014 ging Collins met pensioen. Op het mediaplatform The Players Tribune schreef hij dat zijn coming-out weinig voor hem had veranderd. 'Iedereen wilde weten hoe het is om in een NBA-wedstrijd te spelen als openlijk homoseksuele man. Vanaf het moment dat ik op het veld stapte, tot het moment dat het eindsignaal klonk, was het precies hetzelfde als mijn vorige twaalf jaren. Toen de bal in het spel werd gebracht, realiseerde ik me iets waarvan ik zou willen dat ik het aan het verstand kan brengen van iedere trainer, manager en speler die dit leest: HET IS NOG STEEDS GEWOON BASKETBAL.' Collins schrijft dat na een paar weken de media-aandacht afnam, omdat 'er maar een beperkt aantal manieren is waarop je een verhaal kunt schrijven over het hebben van een homoseksuele medespeler.'

In een commentaar bij het stoppen van Collins schreef de Britse krant The Guardian dat 'onze onverschilligheid zijn triomf' is. En hoewel het nog wachten is op de echte superster die uit de kast komt, heeft Collins' coming-out in ieder geval bijgedragen aan het discours.

Jason Collins: 'Openlijk homoseksueel zijn, verandert niks: het is nog steeds gewoon basketbal.'Beeld EPA

Dat geldt in zekere zin ook voor de Amerikaanse voetballer Robbie Rogers, die ooit bij Heerenveen speelde. Vier jaar geleden kwam Rogers, toen 25, uit de kast, toen hij stopte. De reden daarvoor, legde Rogers in een interview met The Guardian uit, was dat hij geen zin had in 'het hele circus'. 'Komen mensen naar je kijken omdat je homo bent? Zou ik elke dag interviews willen doen waarin me wordt gevraagd: 'Dus je doucht met mannen, hoe is dat?'

Toch besloot Rogers weer te gaan voetballen. Het keerpunt was een toespraak die hij gaf tijdens een lhbt-evenement voor kinderen. 'Ik voelde me een lafaard', zei hij later tegen USA Today. 'Deze kinderen komen voor zichzelf op en veranderen de wereld. En ik ben 25, heb een platform en een stem om een voorbeeld te zijn. Hoe laf was het van me om niet mijn nek uit te steken?' Inmiddels speelt Rogers in de Major League Soccer (MLS) bij het Amerikaanse voetbalteam LA Galaxy, als teamgenoot van onder anderen Nigel de Jong en Steven Gerrard.

Tot zijn grote frustratie echter, volgde tot nu toe nog niemand het voorbeeld van Rogers. 'Toen ik uit de kast was gekomen en bij Galaxy speelde, dacht ik: oké, meer mensen zullen uit de kast komen', zei Rogers een paar maanden geleden in een talkshow. 'En nu zijn we vier jaar verder en is er niet nog één homoseksuele voetballer in de MLS'. Sterker: wereldwijd zijn er behalve Rogers en een voetballer uit de Zweedse tweede divisie, geen bekende actieve homoseksuele voetballers. Het lemma 'list of gay footballers' op Wikipedia is met zes namen (van wie er drie pas na hun carrière uit de kast kwamen) bedroevend kort.

Natuurlijk zijn er veel meer homoseksuele voetballers, wat analyticus René van der Gijp ('Als je homo bent, dan ben je op je 14de wel klaar met voetbal. Dan ga je gewoon in een kapperszaak werken. Dat is gewoon waar') of voormalig Ajax-trainer Frank de Boer ('Als je de homo bekijkt, denk ik, die is wat a-sportief. De motoriek valt toch meestal wel op bij homo's') ook beweren.

Het probleem is de machocultuur binnen het voetbal. 'Voetbal is voorbestemd het laatste bastion van homofobie te blijven', schreef Times-journalist Simon Barnes tien jaar geleden. Tot nu toe is zijn ongelijk nog niet bewezen. Uit een onderzoek van de Vereniging van Contractspelers (VVCS) en de John Blankenstein Foundation (naar de homoseksuele scheidsrechter die in 2006 overleed) uit 2014 bleek dat Nederlandse profvoetballers hun werkomgeving ongastvrij en gesloten voor homo's vonden. 82 procent van de ondervraagde spelers dacht dat het daarom moeilijk zou zijn voor homo's om uit de kast te komen.

Er wordt wel gezegd dat de voetbalwereld behoefte heeft aan de coming-out van een wereldster zoals Lionel Messi of Cristiano Ronaldo: om de ban te breken en het goede voorbeeld te geven. Hoewel closeted homoseksuele voetballers daar vast enorm mee geholpen zijn, is het te makkelijk achterover te leunen en daar op te wachten. Voor de acceptatie van homoseksualiteit in het voetbal geldt dat elk verhaal telt. Dat elk steentje, bijdraagt aan de vernietiging van het huidige bastion en helpt bouwen aan een nieuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden