ColumnWillem Vissers

Het voetbal zit vast in het superkapitalisme

Geregeld heb ik de laatste jaren visioenachtige gedachten over de ineenstorting van het internationale topvoetbal. Dat een wals over het landschap trekt, de kastelen vol lucht blijken en bezwijken onder de wielen van het nihilisme.

Dat het opeens over is met idiote bedragen. Dat oliesjeiks en andere lieden met te veel geld zich terugtrekken in hun geldpakhuizen. Dat Qatar nooit een land van het WK kan zijn. Dat de transfermarkt wankelt. Dat salarissen voor modale voetballers weer redelijk zijn. Dat we geen berichten meer hoeven te lezen over Ronaldo met een vermogen van één miljard euro. Dat de mentale afstand tussen spelers en toeschouwers weer gepast is. Dat media niet meer alles uitvergroten. Dat de spelende mens weer uitblinkt.

Dat de wielen van de wals zouden rollen in de vorm van een grensoverschrijdend virus, had niemand kunnen bedenken, en het is ook nog lang niet zover dat de ineenstorting nabij is. Maar een beginnetje is gemaakt. Hier en daar is al paniek te ontwaren, vooral in grote voetballanden.

De kort geleden schier onuitputtelijke geldbronnen drogen snel op als de bal niet meer eindeloos rolt over het tv-scherm en de maatschappijen hun miljarden niet kunnen terugverdienen, met dank aan op de bank liggende voetbalzappers. Het systeem wankelt en zelfs de aanbeden vedetten krimpen tot hulpeloze, weerloze wezens.

Topvoetbal is de uitvergroting van de kapitalistische maatschappij waarin we leven. Voetbal is het superkapitalisme. Als superkapitalisme ontspoort, stromen de uitwassen alle kanten op, tot ze opdrogen in de lentezon.

Hoe snel dat kan gaan. Opeens lijkt voetbal een activiteit uit een vorig tijdperk waaraan we vage herinneringen koesteren, ver verwijderd van de werkelijkheid. De zogenoemde helden hebben zich verschanst in hun forten, met begrip voor hun tijdelijk gekorte salaris. De heldenrol in de samenleving is voor zorgwerkers met een mondkapje, die juist hopen op een paar euro’s meer.

Alleen het gelamenteer over voetbal is gebleven. Dat blijft vermoedelijk zo tot het einde der tijden. Het gaat nu vooral over meteen stoppen met competities of hopen op een mogelijke hervatting. Voor stoppen is veel te zeggen. Hoezeer menigeen ook verlangt naar voetbal, het is voorlopig uitgesloten dat grote menigten een stadion bezoeken en spelers elkaar dicht op de huid zitten. Dat de Uefa nochtans pleit voor hervatting in juni, mits mogelijk, is begrijpelijk. De Uefa en de grote clubs weten hoe superkapitalisme werkt. Op kleine schaal doen schoonheidsspecialist, kapper, restaurants en cafés hetzelfde; hervatten, zo snel als het kan.

De internationale sterspelers zouden kunnen oproepen tot een staking, maar ook zij zitten gevangen in het net van superkapitalisme. En solidariteit is vaak ver te zoeken in het voetbal. Of het nu de rituele dans in Nederland betreft met Ajax, PSV en AZ als voorlopers van het protest tegen hervatting, of gaat om het mondiale spel van grote knikkers. Het is interessant te volgen wat er gebeurt, nu Koning Voetbal naakt voor de spiegel staat. Onder de chirurgische correcties schijnt vermoeide lelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden