analyseverval ajax

Het verval van Ajax begon op Stamford Bridge

Woensdagavond tracht Ajax tegen FC Utrecht de vrije val waarin het zich bevindt, te stoppen. Waar ging het mis bij de tot voor kort ongenaakbare kampioen en bekerhouder?

Michy Batshuayi van Chelsea tegen Lisandro Martínez van Ajax.Beeld Getty Images

In het grootste spektakelstuk van het seizoen, op 5 november op Stamford Bridge tegen Chelsea, ligt de kiem van het verval bij Ajax. Met goede wil en fantasie is bijna alles te herleiden naar de thriller (4-4) in Londen.

Van de herrezen feniks van Nederlandse voetbalcultuur is Ajax verworden tot een elftal dat de dag vreest. Het aureool van onaantastbaarheid is ingeruild voor chagrijnige breekbaarheid. Stadion Galgenwaard is uitverkocht voor FC Utrecht – Ajax woensdag, halve finale van de KNVB-beker.

Utrecht wacht met smart op Ajax. FC Utrecht, een tegenstander met een gemiddeld gesproken roemruchte reputatie in duels met Ajax, is zelf wisselvallig en verloor in de eredivisie met 4-0 in Amsterdam, ruim een halve week na genoemd duel tegen Chelsea. Dat was in de beste periode van Ajax. Vier maanden later is alles anders. Het gaat in Amsterdam over spelers die niet meedoen. Om verdwenen chemie. Om de aanstaande leegloop. Om een reeks verloren wedstrijden. Om de trainer die opeens niet meer goed zou zijn. Om telkens andere opstellingen. Om reserves die niet functioneren. Om vormverlies van dragende spelers.

En dan te bedenken dat voetbal vaak gewoon toeval is, en de gevolgen van toeval. Dat alles zit in Chelsea – Ajax. Ajax met zijn beste voetbal in de Champions League, bijna een uur lang. Korte combinaties, dicht bij elkaar, topvorm bij sleutelspelers. En de ideale opstelling: Onana; Mazraoui, Veltman, Blind, Tagliafico; Van de Beek, Ziyech, Martinez; Neres, Tadic, Promes.

In de 55ste minuut controleert Donny van de Beek de bal schitterend na een uitgesponnen aanval, met Hakim Ziyech als aangever: 1-4. In de 68ste minuut (bij 2-4) krijgen Blind en Veltman de rode kaart (tweede keer geel) na één aanval, mede door warrige toepassing van de spelregels, zo geeft de Uefa later toe. In de 72ste minuut valt David Neres met een knieblessure uit. Sindsdien wacht hij op zijn rentree, waarmee hij model staat voor het blessureleed sindsdien.

Hakim Ziyech op zijn beurt is dermate opgevallen in Londen, onder meer door een geniale assist op Promes en een wonderlijke vrije trap, dat hij een paar maanden later een miljoenencontract bij Chelsea tekent. Sinds eind januari ontbreekt hij geregeld met een blessure en is zijn vorm verdwenen. Zijn vriendelijke uitstraling is weer ingeruild voor stuurse verongelijktheid.

Illusie

Ajax speelt op 5 november met negen man met moeite gelijk na de rode kaarten. De bij een zege vrijwel zekere plaatsing voor de volgende ronde van de Champions League is vooralsnog een illusie. Later volgt uitschakeling door Valencia en gaat het van kwaad tot erger. Trainer Erik ten Hag, een aanvankelijk naar de buitenwereld toe onzekere man die uitgroeide tot een trainer vol zelfvertrouwen, trekt zich terug in zijn schulp. Hij is gedwongen tot de verdediging, waar hij de aanval predikte.

Opeens blijkt wat overblijft na alle blessures, want die volgen elkaar in rap tempo op. De voor miljoenen aangetrokken nieuwelingen spelen, op Lisandro Martinez en Quincy Promes na, vrijwel geen rol. Edson Alvarez en Razvan Marin zijn zelfs niet goed genoeg voor de basisploeg als een regiment ontbreekt en als nederlagen elkaar in rap tempo opvolgen. Dat doet iets met gevoelens, met chemie in de groep.

Ajax maakte in een half seizoen, de helft waarin Chelsea – Ajax viel, ruim vijftig miljoen euro winst. Salarissen van topspelers zijn gestegen tot 4 of 5 miljoen euro. Ajax nam ‘on-Nederlands’ risico met het langer binden van toppers. Hoewel? Nederland wist voor het seizoen al dat de kampioen eindelijk weer direct zal instromen in de Champions League van 2020-2021, vooral dankzij de prestaties van Ajax in 2017 (finale Europa League) en 2019 (halve finale Champions League).

Die plaats zou Ajax zelf opeisen, want het kampioenschap was een zekerheid na al die investeringen. Toch? Dan zou een deel alvast zijn terugverdiend, want alleen al de entree in de Champions League is goed voor een miljoen of veertig. De ineenstorting heeft alles onzeker gemaakt. AZ danst opeens vrijmoedig om de pot met goud. Feyenoord draait warm. ‘Het zal snel beter moeten gaan’, aldus Ten Hag na de nederlaag tegen AZ, met onzekerheid in de stem.

De clubleiding deed een soort belofte dat de kernspelers van vorig seizoen mogen vertrekken, mits ze nog een jaar zouden blijven. Een seizoen om niet te ver terug te vallen, na de euforie. Een jaar van consolideren. Ziyech heeft inmiddels getekend bij Chelsea. Spelers als Onana, Van de Beek en Tagliafico zullen Ajax verlaten. Ze doen nog hun best voor Ajax, zeker, maar hij die weet dat hij binnenkort zijn auto inruilt, zal geneigd zijn de laatste wasbeurt over te slaan.

Ja, het was een gedenkwaardige wedstrijd, Chelsea-uit op 5 november.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden