analyse

Het vaccinatiedebat bereikt het voetbal. Mag een Oranje-speler niet weigeren omdat hij een rolmodel is?

Tijdens de voorbereiding op het EK van Oranje in Portugal ging het afgelopen weekeinde veel over vaccinatie, met (na eerder al Wout Weghorst) Matthijs de Ligt in het middelpunt van de aandacht. Het werd een woordenspel over de voorbeeldfunctie van voetballers.

Matthijs de Ligt smeert zijn gezicht in met zonnebrand tijdens het trainingskamp in Portugal. De verdediger kreeg veel kritiek toen hij zei dat hij de vaccinatie aan zich had laten voorbijgaan.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Matthijs de Ligt smeert zijn gezicht in met zonnebrand tijdens het trainingskamp in Portugal. De verdediger kreeg veel kritiek toen hij zei dat hij de vaccinatie aan zich had laten voorbijgaan.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Ben jij een viruswappie?’ Het was, na aankomst in het trainingskamp in Zeist, de eerste vraag van de NOS-verslaggever aan spits Wout Weghorst. Op diens gezicht verdween spoorslags de tintelende verwachting over vragen over voetballen op een EK. Hij sloeg de ogen neer en toonde teleurstelling dat hierover de eerste vraag moest gaan.

Hij had laten weten dat hij zich niet laat vaccineren tegen corona. Ben je dan meteen een wappie? Eerder zei Weghorst: ‘Ik ontken corona helemaal niet. Ik neem het hartstikke serieus, want er sterven veel mensen aan. Ik heb juist geprobeerd me er goed en objectief in te verdiepen.’ Hij wil alleen geen vaccin. Dat is vrijheid. Of niet? Hij is als rolmodel in de ogen van een deel van Jan Publiek blijkbaar verplicht de prik te nemen, behulpzaam als hij dan is in de strijd van minister De Jonge om Nederland zo snel mogelijk te vaccineren. En om veilig met ploeggenoten te voetballen.

Weghorst was al eens op de Duitse televisie, tegenover een verslaggever die hem attaqueerde voor een bericht op sociale media. De opgewonden interviewer noemde de spits van Wolfsburg een ‘quatsch’ pratende man, terwijl Weghorst rustig bleef, in vloeiend Duits zei dat hij had gezegd wat hij wilde zeggen. Deze week besloot hij er niets meer over te zeggen.

Matthijs de Ligt

Verdediger Matthijs de Ligt kreeg bakken vol kritiek dit weekeinde. Hij zei dat hij de mogelijkheid tot vaccinatie aan zich had laten voorbijgaan, omdat hij ‘baas over zijn eigen lichaam’ wil blijven. Foto’s volgden van De Ligt op de operatietafel, begeleid door de cynische opmerking dat hij daar zeker ook baas over zijn lichaam was. En al die tatoeageinkt die voetballers in hun lijf laten spuiten dan. Later op de dag plaatste De Ligt een tweet: ‘In mijn recente interview was mijn antwoord niet duidelijk. Om aan alle twijfel een eind te maken: ik ben absoluut voorstander van vaccinatie en zal die zo spoedig mogelijk nemen.’ Dat gebeurt dan wel na het EK, want nu wil bondscoach Frank de Boer het niet meer.

De Boer zei woensdag, bij het begin van het trainingskamp in Zeist, dat vijf of zes van de toen nog vijftien spelers het vaccin hadden geweigerd toen de KNVB het aanbood. Media gingen tellen. Wie wel, wie niet. De Boer voegde toe dat degenen die zich later bij de groep voegden tot na het toernooi moeten wachten, omdat hij geen tijdelijk zieke of verzwakte mensen wil tijdens het trainingskamp in Portugal. Middenvelder Frenkie de Jong, die zondag pas in Portugal aankwam, zei dat hij geen twijfel kent. Hij zal het vaccin nemen als hij aan de beurt is.

Het werd een woordenspel over de voorbeeldfunctie van voetballers. Eén stelling luidde: wie het vaccin weigert, mag geen plek krijgen in de EK-selectie. Maar nee, de KNVB opteert voor vrijheid. ‘Ik kan niemand verplichten’, zei De Boer meermaals. Zondag: ‘Ze zijn vrij.’ Hij zei ook dat hij liever had dat de staf was ingeënt dan de spelers.

Publieke verontwaardiging

Het debat schiet alle kanten op, ook in de sport. Toen NOCNSF een tijd geleden vroeg om vaccinaties voor olympische sporters, was daar publieke verontwaardiging. Wat dachten die sporters? Voorkruipen terwijl ouderen en werknemers in de zorg wachtten op hun prik? Nu is de campagne op stoom, hoewel leeftijdsgenoten van voetballers nog niet aan de beurt zijn en veel internationals al corona hebben gehad.

Ze worden soms twee keer op een dag getest en komen nauwelijks uit hun bubbel. Ze kunnen elkaar eventueel besmetten, maar die kans is gezien de omstandigheden ook weer niet zo groot. En wie positief test, zoals doelman Jasper Cillessen vorige week, verdwijnt (tijdelijk) uit de selectie. Hij traint met de fiets op een balkon, zei De Boer zondag.

Maar de campagne is nu op stoom, er is vaccin genoeg en minister De Jonge denkt voor september iedereen te kunnen vaccineren. Dus het is zaak om de publieke opinie te bespelen, om voetballers te bedelen met de voorbeeldrol waarom ze soms helemaal niet vragen. Of, zoals wetenschapsredacteur Maarten Keulemans van de Volkskrant stelt: ‘Het is niet eens zozeer omdat ze het virus zouden verspreiden, maar omdat wetenschappelijk is aangetoond dat juist dit soort rolmodellen veel invloed hebben op het gedrag van jongeren. Jongeren hebben toch al de laagste vaccinatiebereidheid. Dat kan toch net het verschil uitmaken tussen of het virus nog rondwaart of dat het redelijk is uitgebannen. Daarbij moet zo’n 70 of 80 procent zijn ingeënt.’

Frank de Boer, zondag, als hij genoeg heeft van de discussie: ‘Laten we dit onderwerp afsluiten. Laten we het over voetbal hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden