Het type-Wouters

JAN WOUTERS heeft een type-Wouters gekocht. Hij heet ook Jan...

Paul Onkenhout

Een oud-speler van Ajax sprak, nadat hij dinsdagavond hoorde dat Ajax Jan van Halst had aangetrokken, slechts vier woorden. 'Garantie voor de middenmoot.' Hoofdschuddend ging hij vervolgens een kop koffie halen, ons in verwarring achterlatend.

Alvorens de vraag te beantwoorden of Jan van Halst goed genoeg is voor Ajax ('Voor dít Ajax wel', zei ik snedig toen de discussie deze week oplaaide), moet worden vastgesteld wat een type-Wouters precies is.

Als Van Halst een type-Wouters is, is hij een aanwinst. Als hij dat niet is, wordt de situatie zorgelijk, voor hem en voor Ajax dat 6,4 miljoen gulden voor hem betaalde en het toch al niet makkelijk heeft.

Arno Kantelberg deed in het boekje Voetbaltaal (1997) een verdienstelijke poging het type-Wouters te omschrijven. In een boekje met dezelfde titel, in 1990 geschreven door René Appel, ontbreekt het type-Wouters nog.

Kantelberg schaart Wouters onder het lemma 'Motor'. Aan synoniemen geen gebrek: dynamo, aanjager, diesel. Ik zou daar aan toe willen voegen: controlerende middenvelder, schoffelaar, kuitenbijter, bikkelaar, stofzuiger, klein hartje/grote mond, balafpakker.

'De motor van het elftal is een onvermoeibare speler die meestal actief is als middenvelder', schrijft Kantelberg. 'Hij zorgt voor inzet en agressie als anderen het hoofd laten hangen.' Volgens hem heeft het type-Wouters geleidelijk het type-Neeskens vervangen.

Tot nu toe voldoet Van Halst aan alle eisen van het type-Wouters. Hij pakt als speler van FC Twente ballen af, hij schoffelt, toont altijd inzet en is meestal actief als middenvelder.

Volgens Kantelberg is het type-Wouters ook 'herkenbaar aan het veelvuldig op de grond spugen en het op belangrijke momenten elleboogstoten uitdelen'. Vervolgens verwijst hij naar een ander lemma, 'Jan Wouters-special'.

Dat is een 'elleboogstoot in het gezicht van een tegenstander met het doel hem uit te schakelen. Effectief, maar reglementair ongeoorloofd. Vernoemd naar voormalig Nederlands elftal-speler Jan Wouters; in een duel met Engeland vloerde hij sterspeler Paul Gascoigne met een elleboogstoot'.

Of Van Halst veelvuldig op de grond spuugt, weet ik niet. Ik heb hem vaak zien spelen - en bijna altijd speelde hij voortreffelijk - maar daar heb ik nooit op gelet.

Maar met die elleboogstoten zit het wel goed. Vier maanden geleden werd hij geschorst nadat hij in de uitwedstrijd tegen Ajax Litmanen een elleboogstoot had gegeven. De scheidsrechter zag het niet, maar de Ajax-supporters wel en Van Halst werd de rest van de wedstrijd uitgefloten.

Nog eentje dan. Uit het wedstrijdverslag van de UEFA-cupwedstrijd FC Twente - Bayern München (1993) in NRC Handelsblad:

'Alleen middenvelder Jan van Halst onderscheidde zich met geniepig natrappen (...). De authenthieke kuitenbijter (...) had zijn grofste overtreding bewaard voor de tweede helft. Hij gaf Christian Nerlinger een elleboogstoot vol in het gezicht en moest meteen het veld af van de Portugese arbiter Coroado.'

Wouters, op dat moment speler van Bayern, zal één moment hebben gedacht dat hij in de spiegel keek. Van Halst voldoet kortom aan alle primaire eisen van het type-Wouters. Maar er is meer.

Het type-Wouters raast en tiert in het veld, maar is na afloop van de wedstrijd de rust zelve. Als hij weer eens een tegenstander heeft neergemaaid, is bovendien het berouw oprecht.

Het type-Wouters zegt vaak: 'Vroeger was ik inderdaad geen lieverdje, maar ik heb mezelf de laatste jaren goed in bedwang' (Van Halst vorig jaar in de Volkskrant).

Maar hij laat niet met zich spotten: 'Ik lijk misschien voor de meeste mensen heel rustig en beheerst. Maar zodra ik in de kleedkamer kom, word ik een beest' (Wouters in 1989 in Vrij Nederland).

Het type-Wouters wordt gewantrouwd, door zowel (toekomstige) medespelers als supporters.

Toen Wouters in 1986 op aandrang van Cruijff door Ajax werd aangetrokken, was hij speler van FC Utrecht. De ontvangst was kil. Van Basten verklaarde dat Ajax met 'een speler als Wouters nooit de Europese top zou halen.'

Supporters dreigden bovendien hun seizoenkaarten te verbranden. Zover is het nog niet, maar populair is Van Halst in Amsterdam allerminst, onder meer door die elleboogstoot in het gezicht van Litmanen.

Ook Van Halst is een omstreden aankoop ('Garantie voor de middenmoot'), en bovendien een middenvelder die op latere leeftijd door Ajax is aangetrokken.

Wouters was 26 toen Ajax hem aantrok, Van Halst 29.

Het type-Wouters is een verlengstuk van de trainer en, ander cliché, kan een wedstrijd goed lezen. Belangrijk is ook dat hij andere spelers beter laat functioneren. Van Halst, dinsdag in de Arena: 'Ik laat andere spelers beter functioneren.'

Het type-Wouters is verder geboren in Utrecht, heeft Jan als voornaam en minimaal één seizoen voor FC Utrecht gespeeld, is door zijn strijdlust populair bij de supporters, moet bij Ajax spelers als Ronald Koeman en Vanenburg (Wouters) of Blind en Litmanen (Van Halst) doen vergeten, heeft nog op straat leren voetballen, is in de ogen van kenners jarenlang onderschat en ondergewaardeerd, heeft een kort, gedrongen postuur met korte benen en staat journalisten vriendelijk te woord, totdat ze domme vragen stellen.

Jan Wouters heeft bij nader inzien geen type-Wouters aangetrokken. Jan Wouters heeft eenvoudigweg zichzelf gekocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden