Het succes van Sjachtar Donetsk is eindig: AS Roma bereikt kwartfinales Champions League

Misschien is het succes van het door Braziliaanse techniek aangejaagde voetbal uit het oosten dan toch eindig, al is het door omstandigheden. De politieke onrust in het oosten van Oekraïne, de verbanning van thuisstad Donetsk naar Charkov, het grote geld dat uit de club verdwijnt en, dinsdag, de uitschakeling in de Champions League door AS Roma, een vaarwel aan het internationale topvoetbal.

AS Roma viert het doelpunt van Edin Dzeko tegen Sjachtar Donetsk. Foto afp

Want wat doen al die Brazilianen straks, als smaakmakers van Sjachtar Donetsk? Ze zullen vertrekken. 'Het wordt moeilijk voor Sjachtar', verwacht Jan Streuer, van 2007 tot 2015 acht jaar directeur scouting bij de club, die dinsdag in Stadio Olimpico met 1-0 verloor van AS Roma. De Mijnwerkers, zoals de bijnaam van Sjachtar luidt, dreven op hun Braziliaanse inbreng, voetballers met passie, speelsheid, techniek en loopvermogen. Ze waanden zich superieur tegen het tot de rust bangige Roma. Maar kort na de pauze leverde de steeds betere Nederlander Kevin Strootman een geweldige pass voor de beslissende 1-0 van Dzeko, genoeg na de Romeinse nederlaag (2-1) in Oekraïne.

Sierlijk en begaafd

In een tijd dat bijna elke serieuze wedstrijd op televisie is, verdreef Sjachtar Donetsk drie weken geleden het dorre voetbal van Manchester United van het scherm. Zappen naar Sjachtar. Wat combineerden ze na rust snel in hun oranje-zwarte kloffie, de kleuren van zon en de kolenmijnen. Sierlijk en begaafd. De drie linkspoten met name, linksachter Ismaily, spelmaker Fred en de tot Oekraïner genaturaliseerde Marlos, tikten AS Roma met behulp van landgenoot Bernard zoek, maar de Italianen hadden in Allison Becker, ook een Braziliaan, een vaardige doelman die de kansen voor de thuiswedstrijd intact hield. Sjachtar speelde ook in de groep met Feyenoord en overrompelde de Rotterdammers volledig.

Sjachtar is de sportieve ambitie van Rinat Achmetov, een zakenman die puisant rijk werd van de mijnbouw na de privatisering in het van de Sovjet-Unie afgescheiden Oekraïne. Hij won de UEFA Cup in 2009, maar wilde de eindzege in de Champions League, al is het vrijwel onmogelijk die ambitie te verwezenlijken door de aanhoudende politieke onrust.

Nooit meer naar Donetsk

De ploeg voetbalt in Charkov, de spelers trainen en wonen in Kiev. 'Ze zijn nooit meer in Donetsk', aldus Streuer met spijt in de stem. Terwijl daar, naast het vroegere, kleine stadion, de prachtige Donbass Arena staat, betaald door Achmetov. Op de website van de club staat: 'Wij zijn niet bang om groot te denken. Wij stellen doelen waarvan anderen alleen dromen.' Streuer: 'Best kans dat de club zelfs nooit meer terugkeert naar Donetsk. Niemand weet hoe de situatie zich zal ontwikkelen.'

Stadion, opleiding, spelers, alles is verder top, met name door de topspelers uit Brazilië, van wie de meesten onbekend waren toen ze naar Sjachtar kwamen. Streuer: 'Achmetov is zeer gecharmeerd van creatieve spelers. Hij is gek van Brazilianen.' Op dit moment zijn dat in de selectie: Ismaily, Dodo, Taison, Fred, Dentinho, Bernard en Alan Patrick, terwijl Marlos dus de Oekraïense nationaliteit verwierf. Zo krijg je , net als in Zuid-Afrika vroeger, een elftal met vooral witte spelers in de defensie en meer kleur richting de aanval, naar het creatieve deel.

Foto ap

Willian (nu Chelsea), Douglas Costa (Juventus), Fernandinho (Manchester City) en ook Brandao, Jadson, Luiz Adriano en Ilsinho, ze speelden in het verleden allemaal voor Sjachtar. Jan Streuer weet nog dat de club twee scouts in dienst had, toen hij tekende in Donetsk. 'Ze zaten in een kantoortje en keken vooral naar de Premier League. Ze reisden nooit. Ze kochten spelers aan de hand van tips.' Streuer, die ongeveer tien dagen per maand in Donetsk woonde en verder overal ter wereld wedstrijden bezocht, haalde na het WK voor spelers tot 20 jaar in Egypte, in 2009, twee Brazilianen tegelijk: Douglas Costa en Alex Teixeira. 'Ze kostten toen allebei zes, zeven miljoen. Ze zijn samen voor 80 miljoen verkocht aan Bayern München en Jiansu Suning.'

Grotere geld

Costa voetbalt inmiddels voor Juventus en was vorige week uitblinker aan Italiaanse kant tegen Tottenham. Streuer stelde een fulltime scout aan in Brazilië en eentje in Argentinië, het tweede land waaruit Sjachtar menig speler haalde, onder wie Facundo Ferreyra, de wat bonkige spits die gelijk maakte tijdens de eerste wedstrijd.

Na jarenlang onder de Roemeen Lucescu, is de Portugees Paulo Fonseca nu trainer. Hij nam met smart afscheid van het toernooi, waarin Sjachtar zich liet verwennen door de publicitaire zon. Een aantal topspelers zal vertrekken, gelokt door het nog grotere geld uit Engeland. Manchester City heeft zijn oog al laten vallen op Fred. Streuer: 'Over een, twee jaar zal het niveau van Sjachtar vermoedelijk aanmerkelijk lager zijn.'