Het stappenplan voor de interland tegen Letland

Heren internationals, gooi alle twijfels en excuses overboord en vecht zondag tegen Letland alsof het jullie laatste wedstrijd is. Advies voor Guus Hiddink: de beste keeper op doel en de trefzekerste spits in de punt.

Guus Hiddink gebaart naar zijn ploeg tijdens een training in Katwijk. Beeld epa

Zondagmiddag in Noordwijk, voordat de bus vertrekt naar de Arena, vraagt Arjen Robben het woord in een zaaltje van Huis ter Duin. Hij is boos en gedreven. Van emotie praat hij een beetje met consumptie. Zijn voorhoofd fronst. Bondscoach Hiddink luistert, de officiële aanvoerder Van Persie knikt.

Of ze alsjeblieft alles willen geven, met zijn allen. Of ze aan het EK willen denken. Dat het even niet uitmaakt wie de bondscoach is. Dat geen enkele aanleiding bestaat om Letland te onderschatten.

Robbens speech is bijna een wanhoopskreet. Hij is de spil van wat het plan van aanpak is gaan heten, maar wat in feite een akte van paniek is. Zondag dus, dag van waarheidsvinding. Aftrap: 18.00 uur. Stadion: Arena. Wedstrijd: Nederland - Letland. Alleen winnen telt. Anders vertrekt bondscoach Hiddink voor wat dan een van de grootste afgangen betreft in de nationale voetbalhistorie. Live bij de NOS, als scenario van een realityshow.

Keiharde veroordeling

Wat nou, plan van aanpak? Stel: twee goals worden onterecht afgekeurd en drie ballen belanden op de paal. Uitslag: 1-1. Dan vertrekt Hiddink dus. Bij verlies of een gelijkspel zal alles wankelen binnen die trotse KNVB: van directeur Van Oostveen tot de spelers, van imago tot geloofwaardigheid, van EK-kansen tot de tuimeling op de wereldranglijst.

De bondscoach, Guus Hiddink, is eenzaam dezer dagen. Hij liet zijn buitenkant in Zuid-Korea wat strakker trekken, maar innerlijk blijft hij een man van 68 jaar die bijna een decennium weg was uit Nederland en die moeite heeft met de hedendaagse mores: de keiharde veroordeling.

Zijn assistent, Danny Blind, is bangig. Hij is een aanhanger van voorganger Van Gaal en de beoogd opvolger van Hiddink, in 2016. Net als onder Van Gaal houdt hij vaak de besprekingen. Dat vleugje Van Gaal in hem is blijkbaar niet genoeg, zonder de ogen van de meester zelf. De eventuele afgang van Hiddink is in zekere zin ook zijn afgang. Hun lot ligt na de aftrap in handen van de spelers.

Bondscoach Guus Hiddink en assistent Danny Blind tijdens de training van het Nederlands elftal. Oranje bereidt zich voor op de EK-kwalificatiewedstrijd tegen Letland. Beeld anp

Plan van aanpak

Ook de spelers zijn alleen. Ze zijn geprezen op het WK en weggehoond sindsdien. Zo gaat dat, in een land van scherpe oordelen. Tússen trainers en spelers staat het plan van aanpak dat geen plan van aanpak is, een plan van aanpak behelst een lange adem. Minister Schippers presenteerde in 2011 een plan van aanpak om meer orgaandonoren te krijgen. Staatssecretaris Dekker lanceerde vorig jaar een plan van aanpak tegen pesten.

Dat zijn plannen van aanpak. Het duurt een tijd voordat je resultaat ziet, als je dat al ziet. De KNVB sprak na de evaluatie, volgend op de nederlaag van vorige maand op IJsland, van een plan van aanpak van de technische staf, in een wollig persbericht. Tijdens de eerstvolgende persconferentie zei Hiddink dat hij nooit zo praat en dat hij opstapt als Nederland niet wint. Dat strookt totaal niet met de bedachtzaamheid van een plan van aanpak.

Louis van Gaal paste perfect bij de KNVB. Hij was de man van het beleid en de plannen, en bijna nergens ter wereld bestaat een bond waarin alles beter is vastgelegd dan bij de KNVB. Voetbal om van te houden, heet het beleidsplan voor de periode 2014-2018. Een citaat: 'Het Nederlands elftal is aanwezig op EK's en WK's en behoort structureel tot de top-8 van de wereld.'

Uitgerekend in de op papier makkelijkste kwalificatie in decennia, met zelfs voor de nummers drie een kans op kwalificatie, dreigt het mis te lopen. In de hoek van de pagina staat een actielijst, met onder meer de wens: een EK of WK winnen met een nationaal team.

Louis van Gaal tijdens het WK in Brazilië. Beeld anp

Alles geven

In het Handboek Competitiezaken van de KNVB is die perfecte organisatie verwoord in hoofdstukken en paragrafen. De eerste serieuze paragraaf is 1.2.1. Die heet, hoe kan het bijna anders: plan van aanpak competitieopzet. Alles is vormgegeven. Van Gaal was bij Oranje de perfectionist, of, zoals spits Huntelaar zegt in een gesprek met het blad Helden: 'Het was angstig hoe alles naadloos klopte bij Van Gaal. Het was soms zo erg dat ik na een bespreking soms de druk op ons spelers voelde neerdalen. Zo van: nu moeten wij het nog wel waarmaken. Je voelde je bijna schuldig.'

Hiddink is een ander type. Buiten bereik van de publiciteit is hij vaak verguisd door voormalige spelers. Tactisch matig. Maar ze vonden hem een geweldige kerel en een slimme motivatiekunstenaar.

Nu hebben de huidige internationals al toegegeven dat ze, al dan niet bewust, minder deden dan onder Van Gaal, na die derde plaats op het WK. Ze moeten herbronnen, terwijl ze weten dat ze niet zo goed zijn dat ze op 80 procent kunnen winnen. En dat was juist de les van Van Gaal: alles geven, altijd. Het is alsof de spelers eerst op de universiteit moesten blokken voor een 6, terwijl ze nu op het vwo denken met niks doen een 7 te halen.

Nu is het bijna te laat. De tijd om de apathie af te werpen, is haast verbruikt. De krantenkoppen spreken boekdelen: chaos. Blunderende defensie. Overlopen middenveld.

'Ze moeten heel snel leren', zei Hiddink opnieuw na de nederlaag tegen Mexico. Hij legt de schuld bij de spelers. Dat is een zwaktebod met gevaarlijke kantjes. Als de spelers willen, kunnen ze in één wedstrijd van hem af zijn. Maar de spelers brengen dan ook zichzelf in gevaar: de kansen op deelname aan de eindronde zijn dan weer kleiner geworden.

99ste van de wereld

Hiddink moet intussen welhaast gek worden van het gedweep met Van Gaal. Zelfs voor een duel met Letland, de nummer 99 van de wereld, wordt door menigeen geopperd om weer met vijf verdedigers te spelen, de toverformule in Brazilië. De aanwezige kwaliteit dwong hem in het defensief te kruipen, zei Van Gaal, en Nederland liep in processie achter hem aan.

Hiddink oppert dan, en daarmee heeft ook hij een punt, dat Oranje op het WK de zaak meestal rechtzette met 4-3-3. Bovendien: Letland thuis. Bij Van Gaal hebben de spelers zichzelf overtroffen, bij Hiddink blijven ze onder hun niveau. Ze hebben een oorlog gewonnen en rusten nog uit alvorens weer naar het front te trekken.

Dus resteert een finale. Wat een plan van aanpak zou kunnen zijn? Opportunisme. Hier volgt een opzetje, dat overigens afwijkt van de aanpak van Hiddink, op de aanvallers na, want Oranje trekt over een breed front ten aanval. Stel dus de beste doelman op voor deze gelegenheid, de doelman die weet dat hij weinig te doen krijgt, de beste meevoetballer. Dat is Vermeer.

De spelers van het Nederlands elftal warmen zich op tijdens een training in Katwijk. Beeld epa

Een middenvelder met loopvermogen

Stel aanvallende backs op, met een goede voorzet, om spits Huntelaar extra te voeden: Van der Wiel en Willems. Twee centrale verdedigers is meer dan genoeg. Vlaar en Martins Indi zijn geblesseerd, Veltman vervalt telkens in dezelfde fout. Rekik met De Vrij, dat kan best tegen Letland.

Dan een middenveld met loopvermogen. Wijnaldum en Afellay of Clasie, de man van de diepe pass, en Van Persie als nummer 10. Immers: Hiddink wil ze samen laten spelen, Huntelaar en Van Persie. Dan moet Huntelaar de spits zijn, Van Persie zijn schaduwspits, en moeten de andere twee middenvelders lopen en nog eens lopen. Waar is De Guzman, overigens?

Blijven over: de buitenspelers. Laat Robben eens vanaf links beginnen. Een centrumspits als Huntelaar moet voorzetten krijgen, liefst voorzetten die naar hem toe draaien. Ook Robben maakt zich dan ondergeschikt aan het systeem. De linkspoot op rechts is immers ook bedoeld om de linkspoot te behagen, want hij kan zelf schieten. Natuurlijk mag hij uitwijken naar de andere flank.

Tenslotte: Depay als rechtsbuiten, wisselend met Robben. Sneijder? Blind? Reserve. Sneijder kan invallen voor Van Persie. Blind kan eventueel linksachter zijn. Blind is sinds het WK een van de zwakste internationals.

Van Persie en Huntelaar tijdens de training in Katwijk. Beeld epa

Verder nog wat?

Vermijd ten koste van alles een vroege achterstand.

Werk voor elkaar, houd een beetje van elkaar. Doe in ieder geval alsof. Speel alsof het je laatste wedstrijd is.

Geef niemand anders de schuld dan jezelf.

Tip voor het publiek: moedig gewoon aan, ook als het even minder gaat. Zing niet te veel vóór de wedstrijd. Dat wereldrecord wave is binnen, probeer nu weer te pieken met toejuichingen.

Naschrift: Het Nederlands elftal wint zondag van Letland, met 3-0 of zo. Dan is de volgende finale op 28 maart 2015, thuis tegen Turkije. Nog ruim vier maanden de tijd voor een plan van aanpak. Wie dan leeft, wie dan zorgt.

Het stappenplan

Stap 1
Stel op: Vermeer, Van der Wiel, De Vrij, Rekik, Willems; Wijnaldum en Afelly (of Clasie); Van Persie (schaduwspits), Robben (vanaf links), Huntelaar en Depay (vanaf rechts).

Stap 2
Vermijd ten koste van alles een vroege achterstand.

Stap 3
Werk voor elkaar, houd een beetje van elkaar. Doe in ieder geval alsof.

Stap 4
Speel alsof het je laatste wedstrijd is.

Stap 5
Geef niemand anders de schuld behalve jezelf. Dat geldt ook voor de bondscoach.

Stap 6
Tip voor het publiek: moedig gewoon aan, ook als het even minder gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden