Het stadion blijft oud en vervallen

Projectontwikkelaars hebben problemen met financiering...

Haarlem In Haarlem heeft de kredietcrisis de geur van verval. Het oude stadion van voetbalclub HFC Haarlem, een middenmotor in de eerste divisie, ligt er troosteloos en onverzorgd bij. De droom van een nieuw, multifunctioneel stadion lijkt definitief vervlogen.

Projectontwikkelaar Fortress heeft de gemeente Haarlem medegedeeld zich –na jaren van voorbereiding– terug te trekken uit het project. Financiering is niet meer mogelijk, de bouwkosten zijn gestegen en de vraag naar kantoren is sterk afgenomen.

Daarmee deelt Fortress in de malaise die veel projectontwikkelaars heeft getroffen. Er wordt nog gebouwd, zegt directeur Frits Nus van de Vereniging voor Ontwikkelaars en Bouwondernemers (NVB). ‘Maar er worden ook al bouwvergunningen afgegeven voor projecten waarvan we bang zijn dat die niet zullen worden neergezet.’

De gemeente Haarlem heeft Fortress nog de kans gegeven om te kijken ‘of er een reële kans is dat het project een doorstart kan maken’, zegt wethouder Maarten Divendal (PvdA). ‘Maar ik zie het somber in.’

Van uitstel komt afstel, denkt men bij de club. Algemeen directeur Dino Rasmijn: ‘De laatste jaren is door de gemeente niets meer aan onderhoud van het stadion gedaan. Begrijpelijk, want het nieuwe stadion kwam eraan. Als we nu nog langer wachten komt onze licentie van de voetbalbond, de KNVB, in gevaar. De totale renovatie zal 6 à 8 miljoen euro kosten. Als het eerste miljoen is uitgegeven, dan kun je verwachten dat dat nieuwe stadion er nooit meer zal komen.’

Ontwikkelaar Fortress heeft nog hoop. Algemeen directeur Roeland Voerman denkt dat er ‘uiteindelijk’ wel een nieuw stadion gaat komen. Maar in de huidige vorm is de nieuwbouw, die ook voorzag in appartementen, kantoren en een hotel, te gecompliceerd en financieel ‘niet haalbaar’.

De kredietcrisis heeft de hele ontwikkelarij in de greep, zegt Voerman. ‘Banken zijn essentieel voor vastgoedpartijen. Wij zijn tussen de 50 en 60 procent gefinancierd. Dat is marktconform, al zijn er partijen die werken met meer geleend geld.’

Het voortbestaan van Fortress is niet in gevaar, verzekert Voerman. ‘Wij hebben in dertig jaar een grote beleggingsportefeuille opgebouwd. Daar komt een goede cashflow uit, die ervoor zorgt dat we de storm goed kunnen doorstaan.’

Het zal de komende twee jaar wel stil zijn met nieuwe projecten, verwacht hij. ‘We gaan ervoor zorgen dat onze vastgoedportefeuille er goed bij blijft staan. En verder zal ik wat meer tijd hebben om een stukje door de stad te fietsen.’

Vakblad Vastgoedmarkt schrijft in haar jongste nummer dat de projectontwikkelaars ‘worstelen om te overleven’.

De geruchten dat er bedrijven failliet zullen gaan of dringend op zoek zijn naar nieuwe geldschieters blijven onbevestigd. De grote ontwikkelaar LSI ‘is bezig te kijken hoe we deze moeilijke situatie door moeten komen’, zegt een woordvoerder, die verder geen commentaar wil geven.

Internationaal ontwikkelaar Multi Vastgoed zegt nog te grossieren in projecten. Al heeft het bedrijf volgens woordvoerder Mark Cunningham wel last van ‘investeerders die op dit moment niet doorkomen’. Hij ziet veel vertraging en twijfel. ‘Men is heel langzaam met de beslissingen. Daar heeft de hele markt nu last van.’

Voor projectontwikkelaars is de markt heel breed, van kantoren en winkelcentra tot woningen. Ontsnappen aan de crisis lijkt moeilijk, al geeft Multi Vastgoed hoog op van de mogelijkheden met nieuwe winkelcentra.

‘De kantorenmarkt is natuurlijk heel slecht’, zegt directeur Nus van de NVB. En wat betreft de woningen ziet hij ‘een totale kopersstaking.’ Nus: ‘Er wordt vrijwel niets verkocht. De eerste zorg voor ontwikkelaars is: hoe kom ik van mijn voorraad af?’

Valt de bouwproductie echt stil, dan lijden niet alleen de ontwikkelaars schade, benadrukt hij. ‘Er zullen veel vaklui vertrekken uit de bouw en de ervaring leert dat die niet zomaar terugkeren. En als de bouwproductie daalt zullen de huizenprijzen verder stijgen.’

De wooncorporaties kunnen wellicht profiteren van de problemen bij de ontwikkelaars, zegt Kees Koedijk, hoogleraar financieel management aan de Universiteit van Tilburg en kenner van de corporatiewereld. ‘Ik hoor dat heel veel corporaties door ontwikkelaars worden benaderd om projecten van hen over te nemen. Men krijgt de projecten niet meer gefinancierd.’

Het is geen wonder dat de ontwikkelaars juist bij de woningbouwverenigingen aankloppen, vindt Koedijk. ‘Corporaties hebben vaak veel waarde op hun balans staan, in tegenstelling tot projectontwikkelaars. Als een bank een ontwikkelaar dan voor een lening vraagt om meer eigen vermogen in te brengen, dan is dat een probleem.’

Corporaties kunnen dus profiteren van de kredietcrisis. Koedijk: ‘Zij zullen relatief goedkoop kunnen inkopen. Voor de partijen met een stevige balans en de langste beleggingshorizon is dit een tijdperk van kansen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden