Het sprookje van Carlijn Achtereekte: een keer precies op tijd pieken

Het verhaal van een onverwachte Olympisch kampioen

De eerste Nederlandse gouden medaille ging naar de volslagen onbekende Carlijn Achtereekte, die haar winnende 3.000 meter al vroeg reed. Niet Wüst, niet De Jong, niet Sablikova... Hoe kreeg Achtereekte alles precies op het juiste moment goed?

Carlijn Achtereekte toont trots haar gouden voor de 3.000 meter. Beeld anp

Toen Carlijn Achtereekte in april vorig jaar na drie keer vergeefs bellen het nummer van Jac Orie in haar telefoon zag oplichten, wist ze dat ze met een heel goed verhaal moest komen. Omdat hij, de fameuze kampioenenmaker van schaatsploeg Lotto-Jumbo, niet 'met zomaar een verhaaltje' te overtuigen was. 'Iedereen wil wel bij Jac schaatsen.'

Dat het haar lukte de coach uit Westland over te halen, verbaasde Achtereekte (28), gymleraar in opleiding, niet eens zo erg. Ze kan goed praten. 'Ik ben een beetje een lulijzer', gooide ze er zaterdagavond uit, toen de adrenaline van de olympische gouden medaille op de 3 kilometer nog door het brein denderde.

De sportvrouw uit het Overijsselse Lettele, die in het begin van haar carrière nog aan 'stapvakanties' deed, wilde maar één ding en dat kon volgens haar bij Orie het best: 'Een keer precies op tijd pieken.' Het zou resultaat brengen. 'Want ik kan heel goed schaatsen, meedoen om de prijzen', had ze hem verteld.

Orie op zijn beurt zei dat hij haar 'een beetje over het hoofd' had gezien. Dat was niet vreemd. Achtereekte won nooit iets, nog geen Nederlandse titel, en viel slechts op door haar breed uitwaaierende slag. Ze werd in 2015 vicewereldkampioen op de 5 kilometer, in Heerenveen, achter de toen nog meesterlijke Tsjechische Martina Sablikova.

Dat leek toen een serieuze wending in haar loopbaan. Ze zei zaterdag dat ze daar pas echt geloof in zichzelf had gekregen. Maar de winter erop kreeg ze last van de keel, moest worden geopereerd en kreeg zichzelf nooit op het juiste moment fit.

Ze versleet vele teams. Het laatste vóór haar entree bij droomteam Lotto-Jumbo was Team Victorie, dat geen sponsor aan zich wist te binden. Orie werd haar zevende coach in acht jaar. 'De meesten lopen vier jaar bij dezelfde coach. Ik had elk jaar een ander. Dat was kennelijk mijn route', grapte ze in Korea, waar tot zaterdag geen enkele tv-zender of journalist enige belangstelling voor haar had getoond.

Stayers koppelen

Dat Orie toch belangstelling voor Achtereekte aan de dag legde, weliswaar op haar initiatief, was omdat hij een plan had om twee stayers aan elkaar te koppelen. De coach van sprinters en middenafstanders had met Sven Kramer, Douwe de Vries en Patrick Roest ervaring voor de 'lange adem' opgedaan.

Hij wilde die uitproberen op de tandem Yvonne Nauta & Carlijn Achtereekte. De eerste brak na een maand training bij een schaatssprong het been. Achtereekte moest dus solo verder, maar leek daar slechts voordeel van te hebben. Het leek op de carrière van Ireen Wüst, die sterk werd in het collectief van Gerard Kemkers (TVM), waar Sven Kramer de maat sloeg.

Orie, coach van het jaar in Nederland, gaf na de overwinning van Achtereekte toe vooraf gedacht te hebben dat ze heel misschien 'als alles goed ging' voor een medaille had kunnen rijden. Hij noemde het ongelooflijk dat nu alles op zijn plaats was gevallen.

'Goh, wat gun ik haar dit ontzettend', sprak hij, en hij erkende dat hij normaliter een schaatser pas in het tweede of derde jaar van de samenwerking kan 'sturen'. Nu had het in een maand of zes gemoeten. 'Een beetje naar links, een beetje naar rechts.' Dieper zitten, dat was de belangrijkste technische wijziging.

Aan het eind, met nog slechts weken te gaan, waren Orie en Nico Hofman, zijn vertrouwde rechterhand, risico's gaan nemen. Het moest. 'Want je weet dat het ergens bij haar zit.' Bovendien was er de morele belofte waarin Achtereekte zelf zo heilig geloofde: 'Ze wilde één keer precies op tijd in vorm zijn. Dat lukte nooit. En dan nu dit. Precies op dit moment. Dat alles klopte.'

Precies in het uur U reed Achtereekte de rit van haar leven. Lange tijd was gedacht dat haar piek op de 5 kilometer zou liggen. Het werd 3 kilometer. De afstand past haar beter, had Orie ontdekt. Niet dat Achtereekte de 5 kilometer niet aan kan, maar ze had de afstand verprutst op het olympisch kwalificatietoernooi eind december in Heerenveen.

Op het ijs van Thialf bezweek ze onder de spanning. 'Ik kon niet eten. Ik moest aldoor naar de wc. Hier niet. ik had een soort kalmte over me.'

'Zeven wijn en een watertje'

Ze werd pas onrustig toen ze na haar toptijd (3.59,21), die uiteindelijk voor alle na haar startende concurrenten onhaalbaar bleek, tussen haar zestien meegereisde fans was gaan zitten. Haar vader Gerard was nog nerveuzer. Haar zeven vriendinnen, met wie ze al 25 jaar optrekt, waren in alle staten.

In juni waren ze al komen aansjouwen met een bord met Koreaanse teksten. Dat leek toen heel voorbarig; Carlijn plaatste zich pas zes maanden later en op het nippertje. De meiden ('zeven wijn en ik een watertje') hadden gespaard voor de wereldreis naar het Verre Oosten. Ze brachten hun hartsvriendin op de hoogte van wat Achtereekte in hun dorp Lettele, onder de rook van Deventer, had losgemaakt.

Carlijn Achtereekte kijkt zondag naar de gouden medaille die haar net is omgehangen. Beeld ANP

Dorpsblad de Lette had een postertje van de plaatselijke favoriet afgedrukt, dat overal voor de ramen werd gehangen. En wat te denken van het Carlijntje, een speciaal naar haar vernoemd koekje. Die vlogen de winkel uit. En dan was er nog de tompouce met de foto van Carlijn erop. Vierhonderd verkocht, op een bevolking van 500. 'Ja, de rest lust ze waarschijnlijk niet.'

Achtereekte is na haar 3 kilometer en de ceremonie van zondag klaar in Korea. Ze kan gaan genieten van de Spelen, met haar vriend Sjoerd de Vries, die assistent-coach van Frankrijk is. En vervolgens kan ze gaan uitkijken naar die ene bijzondere huldiging: op de platte kar door haar eigen Lettele.


De mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen

Lees de mooiste verhalen over de Olympische Spelen, verzameld op één pagina.

Geheel Nederlands podium op de 3 kilometer, Carlijn Achtereekte stunt met goud.

Schaatscoach Jac Orie (50) heeft sinds 2002 op elke Winterspelen een olympisch kampioen afgeleverd. En hij maakt met Sven Kramer en Kjeld Nuis in Korea goede kans dat succes vast te houden. Hoe doet hij dat toch?

Eigenlijk is schaatsen nog steeds een fundamenteel raadsel. Hier lees je waarom.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.