'Het record moet uit zichzelf op zijn plaats vallen'

De marathon van Berlijn heeft sinds 2003 een unieke score opgebouwd: gemiddeld is er om het jaar een wereldrecord gelopen. Via vijf mannen werd het record van 2.05.38 teruggebracht tot de huidige toptijd van de Keniaan Dennis Kimetto: 2.02.57.

De Keniaan Dennis Kimetto loopt op de marathon van Berlijn in 2014 een nieuw wereldrecord: 02.02.57 Beeld reuters
De Keniaan Dennis Kimetto loopt op de marathon van Berlijn in 2014 een nieuw wereldrecord: 02.02.57Beeld reuters

De wereldrecordhouder ontbreekt zondag op de startlijst van Berlijn, net als zijn voorgangers Paul Tergat, Haile Gebrselassie (2x), Patrick Makau en Wilson Kipsang. Maar dat betekent allerminst dat een nieuwe toptijd onmogelijk is. De Keniaan Eliud Kipchoge zint op het record. Hij heeft vijf maal een marathon gelopen: vier maal won hij, eenmaal werd hij tweede. Zijn snelste tijd: 2.04.05. Zijn langzaamste: 2.05.30.

De enige tweede plaats, in zijn persoonlijke record, liep de 30-jarige Kipchoge twee jaar geleden in Berlijn, in de race die Wilson Kipsang won in de toenmalige recordtijd van 2.03.23. De bedachtzame Kipchoge had misschien harder gekund, maar hij wou geen risico nemen. Hij voelde zich te onervaren om Kipsang in de slotkilometers te volgen.

Die leerfase is voorbij, weet zijn manager Valentijn Trouw van Global Sports Communication. Al voor Kipchoge de twee snelste lopers aller tijden (Kipsang en Kimetto) afgelopen voorjaar versloeg in de marathon van Londen, in 2.04.42, had hij zijn zinnen gezet op Berlijn. In die stad, op dat rappe parcours, wil hij zichzelf testen.

'Sinds de records van Paul Tergat en Haile Gebrselassie weten de beste lopers dat ze in Berlijn moeten zijn als ze eens ongelooflijk hard willen lopen', zegt Trouw.

Haile Gebreselassie Beeld Nederlandse Freelancers
Haile GebreselassieBeeld Nederlandse Freelancers

Ideale omstandigheden

Voor de marathon heeft Berlijn nagenoeg ideale omstandigheden. Het parcours is vlak en wijds. Er zijn geen hoge bruggen of steile viaducten: het hoogteverschil bedraagt in 42 kilometer minder dan 30 meter. De bochten zijn vloeiend, nooit haaks.

Het weer is eind september vrijwel altijd goed: droog, met weinig tot geen wind en niet te warm (minder dan 15 graden). De wedstrijd start vroeg, om 9.00 uur, waardoor de temperatuur nooit zo hoog oploopt als bijvoorbeeld in Amsterdam of Rotterdam, waar de races later op de ochtend van start gaan.

'En in Berlijn staat altijd veel publiek langs de kant, de hele 42 kilometer lang', zegt Trouw. 'Het belang daarvan wordt vaak vergeten, maar dat is zeer motiverend voor de lopers. Het geeft energie.'

Wilson Kipsang (links) met voormalig wereldrecordhouder Paul Tergat vlak na de finish in Berlijn in 2013. Beeld DPA
Wilson Kipsang (links) met voormalig wereldrecordhouder Paul Tergat vlak na de finish in Berlijn in 2013.Beeld DPA

Volgens Trouw is die combinatie van factoren zeldzaam in het handjevol steden dat over genoeg budget beschikt om een recordpoging te wagen. Topatleten ontvangen tienduizenden euro's aan startgeld. Daarnaast verdienen ze bonussen die gerelateerd zijn aan de tijden die ze lopen. Elke 30 seconden sneller levert meer geld op.

Dubai telt veel minder bochten dan Berlijn ('vier' volgens Trouw), maar de lopers kunnen langs de lege wegen alleen motivatie putten uit een oceaan van zandkorrels. In Londen doen altijd zo veel topatleten mee dat het prestige van de zege zwaarder weegt dan een toptijd. In Boston wordt een snelle tijd niet als record erkend: het parcours loopt gestaag omlaag. Rotterdam en Amsterdam hebben te weinig geld in kas voor toplopers. In Chicago waait het vaak te hard.

Niet alleen de lopers weten dat ze in Berlijn de meeste kans hebben op een toptijd. Chicago maakte onlangs bekend uit de race om toptijden te stappen: voortaan wordt er geen geld meer uitgetrokken voor de cruciale gangmakers, die soms wel 35 kilometer meelopen. Alleen zeer goede atleten kunnen 'hazen' op wereldrecordtempo.

Geen toptijd vrouwen

Berlijn streeft bij de vrouwen niet naar een verbetering van het wereldrecord, dat sinds 2003 in handen is van de Britse Paula Radcliffe. Haar toptijd, 2.15.25, lijkt niet voor verbetering vatbaar. Geen enkele andere vrouw is sneller geweest dan 2.18. Dat neemt niet weg dat het snelle parcours ambitieuze atletes trekt, zoals Andrea Deelstra. De 30-jarige Drentse atlete loopt zondag in Berlijn in de hoop dat ze zich plaatst voor de Olympische Spelen van 2016. Daarvoor moet ze haar persoonlijke record flink aanscherpen: van 2.32.39 naar 2.28. Volgens haar coach Bram Wassenaar legde Deelstra een financieel aantrekkelijk bod van Amsterdam naast zich neer om voor niets in Berlijn te kunnen lopen.

Juiste voorwaarden

In Berlijn maakt de strakke regie van de race deel uit van het succes. De stad heeft minder budget dan Londen, maar kiest heel gericht voor één tot maximaal drie toplopers die met een nauwkeurig omschreven tijdschema de race ingaan. Tussen 2006 en 2009 toonde Gebrselassie met vier zeges, waarvan twee in een recordtijd, aan wat er mogelijk was. Dat is de grondslag geworden voor het Berlijn-model.

Bij zijn recordpoging krijgt Kipchoge zondag concurrentie van Geoffrey Mutai en Emmanuel Mutai (geen familie), twee Kenianen die snellere persoonlijke records hebben staan dan hij (2.03.02 in Boston en 2.03.13 in Berlijn). Een garantie voor een wereldrecord is het hoge niveau van de deelnemers uiteraard niet: de marathon ontleedt zijn mythische status aan zijn onvoorspelbaarheid.

Maar de juiste voorwaarden lijken geschapen. En de weersvoorspelling is gunstig. De vraag is nu alleen: wie verkeert er in topvorm? Kipchoge: 'Ik wil het wereldrecord natuurlijk. Daar heeft iedereen het over. Maar het is het belangrijkste om de race te winnen. Het record moet uit zichzelf op zijn plaats vallen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden