Het Randgebeuren bij de Acht van Chaam

Gebeurtenissen worden belicht, maar de voorbereidingen blijven verborgen. Zo gaat het bij acties, een dorpsfeest of een popfestival. Bericht van de achterkant....

HET ging niet goed met de Acht van Chaam. Het was minder druk. De sfeer van vroeger leek te zijn verdwenen. Om de loop er weer in te krijgen organiseerde het Komitee Acht van Chaam vorig jaar een Omnium. Prominente profs reden bij wijze van toetje rondjes om de kerk. 'Het was druk in de dorpskom, de oude sfeer was er weer. Die was weg doordat het parcours zo groot is en er te weinig volk kwam', zegt Ad Coenraads (55), voorzitter van het comité en conrector van het Onze Lieve Vrouwe Lyceum in Breda.

Twee jaar daarvoor had de Acht van Chaam zich laten opnemen op de internationale wielerkalender. Sinds de Acht een internationale wegwedstrijd is, krijgt de winnaar veertig punten die meetellen voor de wereldranglijst. De winnaar van een Tour-etappe krijgt er vijftig.

'Nee, vóór die tijd was het geen kermiskoers', zegt Coenraads beledigd. 'Dat woord krijg ik niet uit mijn strot. De Acht van Chaam is altijd een volwassen parcours van acht kilometer geweest.'

Berry van cafetaria 't Backhuys in de Dorpsstraat haalt de schouders op. Hij heeft geen flauw idee wanneer de Acht van Chaam is, zegt hij, luttele weken voordat de wielrenners voorbij zullen flitsen. Hij schudt een emmer frites leeg in het borrelende vet en draait zich om. Hij wil maar zeggen: het is veelzeggend dat hij het niet weet. 'De Acht van Chaam is een aflopende zaak. Het wielrennen stelt niks meer voor. Ze proberen er telkens wat bij te verzinnen om het weer aantrekkelijk te maken.'

Chaam, een dorpje van nog geen vierduizend inwoners diep in het Brabantse land, was vroeger de woensdag na de Tour de France het centrum van de wielerwereld. Alle helden van de Tour reden in Chaam. In de hoogtijdagen van het Nederlandse wielrennen, en dus van de Acht, trokken zestigduizend wielerfans naar Chaam.

Het topjaar was 1968 toen Jan Janssen de Tour won. Drie dagen na de huldiging in Parijs liet hij zijn gele trui zien in Nederland. Chaam was te klein - er zijn organisatoren die honderdduizend toeschouwers hebben geteld.

Minstens zo belangrijk was het feest eromheen. Dagen tevoren stond het dorp al op zijn kop. Boeren langs het parcours ruimden hun schuur uit en richtten provisorisch een proeflokaal in. Vrachtwagens van Oranjeboom uit Breda voerden in kolonne kratten, vaten, bars, snelkoelers en tapinstallaties aan.

Het vrij tappen is inmiddels gereglementeerd, je moet er zelfs een vergunning voor kopen - geen boer die de trekker nog de schuur uit rijdt. Bovendien zijn er veel minder kelen. Vijftienduizend, dan heb je het wel gehad. Die zijn altijd nog goed voor duizenden liters bier. De droge Brabantse zandgrond maakt dorstig. Daaraan verandert niets.

De Acht van Chaam steunt op drie commissies: Randgebeuren, Parcours en de Sponsorcommissie. In de Acht van Chaam gaat een dikke twee ton om. Tweederde daarvan is voor de renners. De Commissie Randgebeuren heeft 20 duizend gulden te verteren. De organisatie zelf kost niks. De mensen van de Acht doen het pro deo. Zelfs de pils tijdens de vergaderingen is voor eigen rekening.

De Commissie Randgebeuren regelt alles rond de wedstrijd dat niets met wielrennen te maken heeft. Dit jaar deint de Acht mee op de golven van het succes van het Nederlandstalige lied. Marianne Weber (de Regenboog), Jacques Herb (Manuela) en Huub Hangop (Wat ben je lelijk van dichtbij) klimmen op het podium in de feesttent schuin tegenover de kerk. 'Elk jaar iets nieuws, anders gaat er voor ons ook de sjas uit', zegt commissielid Berry van Oers (38), die in het dagelijks leven namens de bisschoppen de betrekkingen onderhoudt met de islam.

Het gedoe eromheen luistert nauwer dan je op het eerste gezicht zou denken. Een paar jaar geleden had de Commissie Randgebeuren midden in het dorp een hardrockfestival georganiseerd. In een straal van een paar honderd meter kon geen toeschouwer iets horen van het opzwepende wedstrijdcommentaar van microfonist Kees Maas. De rondborstige Hoevenaar, die van de saaiste wedstrijd een zinderende finale maakt. 'Dat was een miskleun', beaamt Van Oers. 'De mensen moeten gezellige muziek hebben, dan kunnen ze meezingen.'

De rondemiss is ook aan de zorgen van de commissie toevertrouwd. De 22-jarige Carlijn Adema, een nicht van Peter Adema van de Sponsorcommissie, is voor het derde jaar het visitekaartje van het wielernest.

De blondine studeerde deze zomer aan de heao af in de communicatie. Het breedste lid van de Commissie Randgebeuren wijkt op de dag van de wedstrijd, woensdag 30 juli, niet van haar zijde. Om liefhebbers te ontmoedigen.

Er waren jaren dat de Commissie Randgebeuren meer werk had aan de rondemiss. Zo heeft ze ten einde raad eens een missverkiezing gehouden. Het was een fraai schouwspel, de mooiste won, maar niet de best gebekte. De rondemiss moet niet alleen een woordje over de grens kunnen spreken voor het geval een buitenlandse renner wint, ze moet ook een praatje kunnen maken met sponsors en met de burgemeester, met wie ze na afloop dineert.

Een maand na de Acht trekken de organisatoren al weer de agenda's voor de volgende Acht. De Commissie Randgebeuren vergadert niet vaak. De leden komen elkaar vaak genoeg tegen. Bij de repetitie van harmonie Sint Caecilia op dinsdag, of op donderdag als het dweilorkest De Schuimkoppen repeteert. Week in, week uit.

'Als je dan ook nog gaat vergaderen, ben je de hele week niet thuis', zegt Berry van Oers. 'Als we speciaal bij elkaar komen, doen we dat zaterdag om uur of half vijf in het café, net voor het eten. Dan hebben we een stok achter de deur om naar huis te gaan.'

Jaap Stam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden