INTERVIEW

'Het publiek ziet ons als doodrijders'

Motorrijders krijgen de schuld van ongelukken in de koers, merkt veteraan Jos Hayen. Sinds de dood van wielrenner Antoine Demoitié wordt hij uitgejouwd. 'Dan voel ik me machteloos.'

Jos Hayen op zijn motor tijdens de Waalse Pijl. Beeld Marcel van den Bergh /  de Volkskrant
Jos Hayen op zijn motor tijdens de Waalse Pijl.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het gebeurde tijdens de Ronde van Vlaanderen. Jos Hayen zette zijn motor langs de kant. De fotograaf die hij achterop had ging een sfeerfoto maken. Terwijl Hayen stond te wachten, hoorde hij achter zich opeens boe-geroep. En daarna gejoel. Hayen keek nog eens goed. De schimpscheuten bleken voor hém bestemd te zijn.

Ruim een maand geleden viel de Belgische wielrenner Antoine Demoitié tijdens Gent-Wevelgem. Een motorrijder die achter hem reed kon hem niet meer ontwijken. Een fatale aanrijding was het gevolg. Sindsdien is de sfeer rondom motards veranderd, merkt Hayen. 'Het publiek ziet ons als doodrijders.'

Op straat wordt hij zelfs aangeklampt. 'Dan vragen mensen: 'Zeg Jos, was jij dat die die renner heeft doodgereden? Dan voel ik me machteloos. Die mensen moeten beseffen dat wij ons werk, door weer en wind, ook voor hen doen. Zij willen toch ook mooie beelden van de koers?'

Gent-Wevelgem

Hayen reed ook in Gent-Wevelgem, als motard voor een Italiaanse fotograaf. Hij hoorde pas achteraf van het noodlottige ongeval. De man die Demoitié aanreed, kende hij niet. Maar één ding weet Hayen zeker: het had hem ook kunnen overkomen.

Al bijna 30 jaar wordt hij als motard ingehuurd door fotografen, persbureaus of de televisie. Onlangs reed hij nog voor de NOS de Amstel Gold Race, op motor 3. In vakjargon: de stofzuiger. Deze camera filmt alles wat motor 1 (kopgroep) en motor 2 (peloton) laten liggen. Van een renner die zijn regenjasje uitdoet tot een valpartij achterin.

In het wereldje wordt Hayen, voormalig amateurwielrenner, gewaardeerd om zijn koersinzicht. Gevallen - hij klopt het af op tafel - is hij nog nooit. De motards vormen volgens hem een aparte, maar hechte groep in de wielerwereld. 'We zijn de cowboys van de koers.'

Jaloers

Hayen verkocht onlangs zijn autoschadebedrijf, nu is hij fulltimemotard. Het mooie van zijn vak vindt hij het onderdeel uitmaken van de koers. 'Jean Nelissen zei altijd: 'Ik ben jaloers op jou, Jos. Wij zitten hier maar een beetje in een hok verslag te doen, maar jij zit er met je snufferd bovenop. Tijdens de koers voel ik me één met een renner. In een afdaling, tijdens de Tour bijvoorbeeld, rijdt hij op jouw remlicht. Dan is het bijna een dans die je samen doet.'

Wie wil rijden in een wielerwedstrijd moet beschikken over een KNWU-licentie. Voor WorldTour-wedstrijden is een aanvullend UCI-certificaat verplicht. Veel stelt het volgens Hayen niet voor. 'Het zijn avondcursussen, waarop louter open deuren worden ingetrapt als 'respecteer de renner'. Dat weten we zelf ook wel.'

Het punt volgens hem is: het vak van motard leer je in de koers, niet in een klaslokaal. 'De cameraman wil dichtbij de renner, ik wil mijn klant bedienen, de renner wil veiligheid en onderwijl kijkt ook de jury op je vingers. Het is één groot spanningsveld. Het gevoel hoe daar mee om te gaan ontwikkel je gaandeweg.'

null Beeld Marcel van den Bergh /  de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Pure profs

De beste motorrijders komen volgens Hayen uit Frankrijk. 'Sommigen van hen wonen in bergdorpen in de Pyreneeën. Ze kennen elk kiezelsteentje in de afdaling van de Tourmalet. Het zijn pure profs.'

Degene van wie hij zelf het meeste leerde, was regisseur Martijn Lindenberg. 'Die riep iedereen na een koers op zijn hotelkamer. Ging je de wedstrijd terugkijken. O wee, als de cameraman dan per ongeluk een stukje van de zijspiegel van de motor in beeld had, dan kreeg je onder uit de zak: 'Klootzak, moest je weer zo nodig zelf in beeld?'

De dood van Demoitié heeft veel veranderd, merkt Hayen. 'Er heerst een bepaalde gespannenheid onder de motards.' Het ongeval stond niet op zich. In de Vuelta werd Peter Sagan door een motor van zijn fiets gereden, in de Clásica San Sebastián overkwam Greg van Avermaet hetzelfde en in Kuurne-Brussel-Kuurne ging Stig Broeckx onderuit dankzij een motor.

Minder motoren moet kunnen

Er zijn te veel motoren in de koers, luidt de belangrijkste aanklacht. Hayen is het ermee eens. 'Natuurlijk zou de koers afkunnen met minder motoren', zegt hij. 'Maar dan moet ook iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen. En dat gebeurt niet.'

Het draait, zegt hij, allemaal om status en geld. 'Prima hoor, die jury. Maar moeten het er echt zoveel zijn? En al die persbureaus, is dat nodig? Maar ja, een goeie foto kun je wereldwijd verkopen, dus fotografen zullen altijd hun eigen hachje redden. Al die sponsoren die meerijden? Kun je niet weigeren, ze zijn belangrijk voor de sport. Het is een circus en iedereen wil erbij horen.'

Sponsor

Het zou het best zijn, denkt Hayen, als de ploegen worden ingekrompen. 'Hoe groter het peloton, hoe groter de kans op ongelukken. Maar daar heb je het weer: dan kom je aan het geld van de ploegen. Hoe meer truien van de sponsor in beeld, hoe beter. Niemand snijdt in zijn eigen vlees.'

En dus heeft Hayen er zich maar bij neergelegd: ongelukken zullen er altijd zijn. 'Het klinkt misschien cru, maar de dood van Antoine Demoitié heeft ons niets geleerd. Als je niet wilt dat er ongelukken gebeuren, moet je thuis voor de kachel gaan zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden