Het onheil pakt nu eens goed uit voor Smith

Tot aan zijn zilveren stoot van 21.29 meter had Rutger Smith geen moment de kans gekregen te fantaseren over een WK-medaille....

In de ochtenduren, kort voor de kwalificatieronde van het kogelstoten, werd het zonnige humeur van de 24-jarige Groninger (1.97, 124 kilo) danig verstoord. Zijn hoopgevende voorbereiding leek in één klap waardeloos geworden toen hij tijdens een ongelukkige beweging bij de warming-up een kniepees verrekte. De pijn was zo hevig dat hij dacht aan opgeven.

‘Ik schrok enorm’, zei de voormalige jeugdwereldkampioen die eerder dit jaar bij de EK indoor zijn eerste medaille bij de senioren (zilver) veroverde. ‘Wat een stress. Gelukkig kon ik voor de wedstrijd nog worden behandeld. De fysiotherapeut kwam erbij, ik krijg pijnstillers. Bij elke stap, elke knik van de knie voelde ik pijn.’

De schrik zat in zijn lijf, maar het stoten leed er niet onder. De kogel vloog in de eerste poging een centimeter verder dan de afstand die nodig was voor een finaleplaats: 20.26. Smith schreeuwde het uit. Hij schudde de herinneringen aan de WK in Parijs en de Olympische Spelen van Athene, waar hij werd uitgeschakeld in de kwalificatieronde, met wilde bewegingen van zich af.

Toen Smith de baan verliet, volgde de onheilstijding waarop hij volgens zijn trainer Gert Damkat met een litanie aan vloeken reageerde. Hij diende kort voor de finale kogelstoten uit te komen in de voorronde bij het discuswerpen, waarvoor hij stond ingeschreven voor het geval het kogelstoten weer zou mislukken.

Als hij bij discus niet verscheen, of slechts een halfbakken worp zou doen om krachten voor de kogel te sparen, was diskwalificatie zijn deel. Zijn trainers waren niet op de hoogte van die regel en zagen hun herhaalde verzoeken aan de IAAF om opheldering pas beloond toen het te laat was om de inschrijving ongedaan te maken.

‘Discuswerpen was funest geweest’, zei Smith die zijn boosheid na afloop nog nauwelijks kon onderdrukken. ‘Ik moest anderhalf uur van tevoren aanwezig zijn en dan een serieuze poging doen. Een meter gooien en weglopen mocht niet. Dan werd ik gediskwalificeerd. Ik was zover dat ik dacht: het kan me niet boeien, laat maar, dan doe ik toch ook geen kogel.’

De pijn in zijn knie werd erger. Na een middagdutje werd hij wakker met een stijf gewricht. Hij kon zich maar moeizaam voortbewegen en vreesde opnieuw dat hij moest opgeven. De linkerknie is met zijn stoottechniek, waarbij hij een snelle draai om zijn as maakt om snelheid mee te geven aan de kogel, van cruciaal belang. ‘De knie was K. Ik kon er niets mee.’

Zijn ongeluk bleek uiteindelijk een geluk. De Nederlandse ploegarts wist de knie met intensieve behandeling op te lappen. Tenminste: voor een wedstrijd. Meedoen aan het discuswerpen zou uit medisch oogpunt, meende de arts, onmogelijk zijn.

Pas toen een arts van de internationale federatie IAAF de diagnose bleek te delen, keerde de hoop in het Nederlands kamp terug. De Groninger werd vrijgesteld van het discuswerpen. Hij kon zijn gedachten laten gaan over de te volgen tactiek.

Smith zag dat de wolken samenpakten boven het nagenoeg uitverkochte stadion van Helsinki. Er hing regen in de lucht. Voor ‘draaiers’ is regen nadelig. De ring wordt er gevaarlijk glad van. Hij besloot dat zijn openingsstoot zijn beste moest zijn. ‘Ik legde alles in die eerste. Ik moest een verre afstand neerzetten. Het was super: 21.29.’

Het stadion explodeerde na zijn worp – Finnen houden van werpnummers. Smith werd uitzinnig van vreugde. Hij wist dat de stoot, waarmee hij 12 centimeter onder zijn persoonlijke record bleef, vermoedelijk voldoende zou zijn voor een medaille. Hij kent de uitslagen van eerdere WK-toernooien uit zijn hoofd.

Zijn vermoeden werd bewaarheid. Alleen de Amerikaan Adam Nelson stootte verder: 21.73 in zijn eerste poging. Smith probeerde nog in de buurt te komen van die afstand, maar wist dat zijn kansen kleiner werden naarmate het harder begon te regenen. Hij stootte nog tweemaal boven de 21 meter. ‘Ik stootte elke keer met pijn, maar na die eerste had ik zoveel adrenaline: dat kon dat er wel bij.’

Met een Nederlandse vlag ter grootte van een laken om de schouders, vierde Smith het zilver – de vijfde medaille voor Nederland in tien WK-edities. Hij was uitgelaten. Hij had zijn hoge verwachtingen in bedwang gehouden, zoals een sportpsycholoog hem heeft geleerd na de deceptie in Athene.

Misschien, erkende hij, was alle onheil juist een zegen geweest. Hij had afleiding te over. ‘Ik heb helemaal niet aan de wedstrijd gedacht. Alleen aan de knie. Ik dacht: als die het maar houdt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden