Het nieuwe Oranje moet het hebben van discipline en energie

Het Nederlands elftal is anno 2016 een soort Zweden, Slowakije of Rusland. Grijze middelmaat dus. Op Robben na, maar die is bijna altijd geblesseerd.

Een aantal belangrijke spelers van het nieuwe Nederlandse Elftal: Wijnaldum, Klaassen, Promes, Janssen, Blind en Strootman. Beeld anp

Goede organisatie. Veel energie. Discipline. Bondscoach Danny Blind somde moeiteloos pluspunten van het Nederlands elftal op, maandag na de nederlaag tegen Frankrijk. Het zijn deugden waarbij je niet meteen denkt aan Nederlandse voetballers. Het zijn eerder noodzakelijke eigenschappen om overeind te blijven in moeilijke tijden van kwalitatieve schraalte.

Flair, dominantie en aanvalskracht, de waarden van vroeger waarmee het Nederlandse voetbal furore maakte op het mondiale toneel, zijn dus ingeruild voor goede organisatie, energie en discipline. Dat zijn vrij universele waarden. Ze kunnen een land ver brengen, maar voor het bereiken van de absolute top is meer nodig. Aanvalskracht bijvoorbeeld.

Zo voetballend als maandag tegen Frankrijk zal het Nederlands elftal vooral met Zweden strijden om de tweede plaats in de WK-kwalificatiegroep, en vervolgens eventueel een zware play-off moeten spelen om in Rusland te geraken. Nederland is anno 2016 in kwalitatief opzicht een soort Zweden, Slowakije of Rusland. Subtop dus. Vrij gemiddelde kwaliteiten. Afgezien van de bijna altijd afwezige Robben geen voetballers die tot de absolute top behoren, in welk bereik dan ook.

Het is daarom goed dat Blind de nadruk legt op goede organisatie, energie en discipline. Kijk alleen eens naar de cijfers, naar het heden van het Nederlands elftal in relatie tot het (recente) verleden, en zie het verval van het nationale voetbal, dat zich weerspiegelt in statistieken (zie graphic).

Het was maandag dus de eerste nederlaag in vijftien jaar in de WK-kwalificatie. Na 1 september 2001, de dag van de legendarische 1-0 tegen Ierland in Dublin, volgden 34 duels zonder verlies, onder de bondscoaches Van Gaal, Van Basten, Van Marwijk, weer Van Gaal en twee duels onder Blind.

Bert van Marwijk had in het laatste decennium de beste ploeg, culminerend in het zilver op het WK van Zuid-Afrika in 2010. Zijn systeem met een defensief blok (Van Bommel-De Jong) voor de solide defensie werkte uitstekend. De belangrijke internationals beleefden hun toptijd, al liep Robben vlak voor het WK een bijna fatale hamstringblessure op en was Van Persie eigenlijk te lang afwezig geweest.

Van Marwijks opvolger Van Gaal ontdekte tijdens een verloren oefenduel met de Fransen in maart 2014 dat zijn favoriete, aanvallende spelsysteem geen optie was voor het WK in Brazilië. Hij had het inzettende verval in kwaliteit doorgrond en wilde, op zijn enige toernooi als bondscoach, per se presteren. Hij schakelde naar 5-3-2 met de in topvorm verkerende Robben als speerpunt van de tegenaanval. De derde plaats, met wat geluk tot stand gekomen, verdoezelde dat verval, dat zich daarna in te hoog tempo voltrok.

Blind schoof het systeem van zijn leermeester Van Gaal terzijde, omdat de recente ervaringen tegenvielen en hij weinig tijd had om het in te slijpen met de vrij nieuwe selectie. Virgil van Dijk was in het topduel tegen Frankrijk een bijna ouderwetse laatste man. Het middenveld was volgestouwd, de ploeg trok omzichtig ten aanval. Dominant zijn is onmogelijk.

(Tekst gaat verder onder graphic).

Kevin Strootman in duel met Paul Pogba. Beeld anp

Kevin Strootman

'Er staat een team dat voor elkaar vecht. Ik vond Frankrijk geen klasse apart, deze groep is nog niet gespeeld. Sinds ik erbij zit en misschien was het al eerder zo, maar zo heb ik het ervaren zijn alle koppen de juiste richting op gaan staan. We begrijpen elkaar steeds beter, kunnen nu dus zelfs partij bieden aan een topland als Frankrijk.

We moeten op deze weg door. Als we zo werken en vechten voor elkaar, komt het goed. Ik vind dat we moeten stoppen met hoe goed we acht jaar geleden waren. Of hoe slecht we twee jaar geleden waren. Het gaat om nu, je moet gewoon vooruit. We raken steeds beter ingespeeld en ik heb er alle vertrouwen in dat we het WK kunnen halen.'

Beeld Willium Morsch, Sytze de Boer.

Het zijn hoe dan ook andere tijden, ook door de blessures van Sneijder en Robben. Het jarenlang bepalende viertal Robben, Van Persie, Sneijder en Van der Vaart ontbrak in zijn geheel maandag, als bijna symbolische weergave van nieuwe tijden. Ook andere dragende, nog actieve spelers als De Jong, Huntelaar en Kuijt zijn verdwenen uit de nationale ploeg.

De nieuwe generatie staat geleidelijk op, hoewel het nog ongewis is hoever bepaalde spelers kunnen reiken. Zo op het oog ontbreekt vooralsnog een wereldtopper in de dop als Robben. Bij Oranje zal veel organisatie nodig zijn, discipline en energie om kwalitatieve en ook fysieke achterstand te compenseren.

De cijfers zijn alleszeggend: na het vertrek van Sneijder uit het trainingskamp had nog slechts één international in de selectie meer dan vijftig interlands gespeeld: doelman Stekelenburg. Het gemiddelde aantal interlands is meer dan gehalveerd ten opzichte van 2010. Ook de status van de spelers bij hun clubs is veelzeggend: in 2016 bereikte één international de kwartfinales van de Champions League. Dat was Bas Dost met Wolfsburg.

Nog schrijnender: niet een van de vaste Oranje-aanvallers behoort tot het basiselftal van hun club in de Champions League. Terwijl het voor de Franse collega's de normaalste zaak van de wereld is om in de Champions League te acteren. Inderdaad: uitgerekend de doelpuntenmaker van maandag, Paul Pogba, doet dat niet. Hij koos voor een elftal in opbouw, en liet zich deze zomer kronen tot duurste speler aller tijden.

Het zal nog lastig genoeg zijn voor Oranje om het WK te bereiken. Dat zal energie kosten en discipline vergen, in een goede organisatie.

Vincent Janssen in duel met Raphael Varane. Beeld anp

Vincent Janssen

'Er staat een team dat voor elkaar vecht. Ik vond Frankrijk geen klasse apart, deze groep is nog niet gespeeld. Sinds ik erbij zit - en misschien was het al eerder zo, maar zo heb ik het ervaren - zijn alle koppen de juiste richting op gaan staan. We begrijpen elkaar steeds beter, kunnen nu dus zelfs partij bieden aan een topland als Frankrijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden