5 vragen overHet pamflet ‘Bewegen. Het Nieuwe Normaal’

Hét moment om aandacht te eisen voor de Nederlandse beweegarmoede

Het pamflet ‘Bewegen. Het Nieuwe Normaal’ haalde zaterdag een volle advertentiepagina in AD en de Volkskrant.

Bij kinderen is de afname in beweging het grootst: in de categorie 6 tot 12 jaar ging het om een verlies van liefst 35 procent .Beeld Klaas Jan van der Weij

Waar kwam dat opeens vandaan?

Dit pamflet ter bevordering van sport en bewegen kwam uit de koker van Joop Alberda, de gouden volleybalcoach van 1996. Hij heeft een achtergrond als gymnastiekleraar. Hij zag door de jaren heen de beweegarmoede van de Nederlander ontstaan. Zes jaar geleden wilde Alberda al een klap op tafel geven, namens een kwartet waarin ook de befaamde voetbalcoaches Guus Hiddink, Louis van Gaal en Johan Cruijff plaats hadden genomen. Het juiste moment ontbrak. Maar twee weken geleden, sport kwijnde weg door de coronacrisis, dacht Alberda dat nu wel het moment was gekomen de politiek (‘een betrokken en faciliterende overheid’) aan te spreken. Zaterdag verscheen daarom de oproep, ondertekend door één vrouw (Sarina Wiegman, bondscoach vrouwenvoetbal) en zes mannen (Alberda, Van Gaal, Hiddink, neuropsycholoog Erik Scherder en twee olympisch kampioenen, volleyballer Bas van de Goor en turner Epke Zonderland). ‘Dat zijn mijn Fabulous Six. Als zij iets zeggen, dan luistert Nederland’, aldus Alberda.

Wat mankeert de Nederlander ?

De Nederlander is steeds minder fit. Zitten is het nieuwe roken, luidde een slogan. Nederlanders kampen met welvaartsziekten, van diabetes en obesitas tot hart- en vaataandoening. Zulk ‘onderliggend lijden’ deed de ziekenhuisbehandeling van coronapatiënten onlangs ernstig bemoeilijken. Dat is een sterk alarmsignaal. De toename van welvaart heeft veel goeds gebracht, aldus de volleybalprofessor. ‘Maar keert zich nu tegen ons.’ De grens van 100 miljard euro aan zorgkosten is nagenoeg bereikt. Die kostenpost is niet houdbaar. Daarom de brandbrief van Alberda aan het onderwijs, het bedrijfsleven, de voedingsindustrie en al die Haagse departementen die in zijn visie horen samen te werken.

Wat is zijn remedie?

Bewegen is de sleutel voor de toekomst van ‘een weerbaar en vitaal Nederland’, aldus Alberda die van zichzelf zegt: ‘Ik heb de neiging me overal mee te bemoeien.’ Hij noemt bewegen ‘het tweede medicijn’ tegen alles. Hij mijdt in een toelichting aanvankelijk de term sport, hoewel die prominent in het pamflet staat. Hij doet dat omdat in de sport iedereen het wel eens is dat er iets moet gaan gebeuren. Op de kortste termijn. Maar dat is als preken voor eigen parochie, voor geloofsgenoten die de sportbijbel uit het hoofd kennen.

Alberda die reuring en discussie wenst krijgt bijval van onderzoeker Amika Singh van het Mulier Instituut. Singh: ‘Laten we toch vooral onderscheid maken tussen sport en bewegen. Sport is vooral voor de kinderen die competitie leuk vinden. Bewegen is laagdrempelig. Zeg ook niet tegen zulke kinderen: jij moet bewegen. Dat werkt niet zo. Maak voor hen de omstandigheden anders. Roken is ook niet gestopt, omdat dat gezegd werd. Het is ontmoedigd.’

Alberda zegt vele oplossingen voor de beweegarmoede te kennen, maar die niet te leveren. Hij wijst op een Friese ziektekostenverzekeraar die korting gaf aan mensen die aantoonbaar aan beweging deden. ‘Maar dan komt zoiets op een lijst van oplossingen. Van o, die hebben we al geprobeerd. Wij experts hebben een visie, maar zeggen niet hoe ‘t moet.’ Hij wil dat er van rijkswege een Deltaplan komt. Het principe: ‘We moeten de virtuele kosten aan het eind van het leven naar de voorkant halen.’ Preventie in plaats van behandeling.

Heeft de voortdurende coronacrisis de inzichten aangescherpt?

Er wordt momenteel veel minder gesport. Dat staat vast. Ipsos onderzocht in maart de sportparticipatie, doel nummer twee van sportkoepel NOCNSF. Wekelijks, zo werd vastgesteld in maart, bleven 1,7 miljoen Nederlanders weg van hun sportieve veld, baan, bad en bos. In maart 2019 was het getal van sportdeelname nog 10,4 miljoen. In maart 2020 was dat gedaald tot 8,7 miljoen. De grootste daling vond plaats bij kinderen. In de categorie 6 tot 12 jaar ging het om een verlies van liefst 35 procent: van 1,3 miljoen actieve kids naar nu slechts 800 duizend sportief bezige kinderen. In de leeftijdscategorie 13-18 jaar was er een min van 13 procent.

Singh van Mulier zegt de cijfers van de jeugd te kennen. ‘Dubbel nadelig’ is het crisiseffect op kinderen die toch al liever voor een scherm hangen en niet naar buiten gaan, de ‘minst actieve’. ‘De verschillen worden alleen maar groter’, aldus de onderzoeker die zegt dat het wegvallen van twee maanden georganiseerde sport en de gymnastiekuren op school flinke gevolgen zou kunnen hebben.

Hoe gaat dit pamflet zijn uitwerking krijgen?

Volgende week dinsdag spreekt Alberda namens zijn medestanders met de minister van Sport, Martin van Rijn. De technisch directeur krijgt alle medewerking van zijn eigen bond, volleybalbond Nevobo. Hij benadrukt dat het om een privaat initiatief gaat, de legacy van de ‘drie ouderen’ (Hiddink, Van Gaal en Alberda). In niets heeft hij getracht om sportkoepel NOCNSF te interesseren. Wel heeft hij NOC-voorzitter Anneke van Zanen daags voor publicatie op de hoogte gebracht. De hoge kosten van de twee advertenties (met vervolgens een half uur zendtijd bij NOS Studio Sport) worden gedragen door zijn medestanders, onder wie de tien grote sportbonden van Nederland. Vele andere bonden willen bij het initiatief aanhaken, maar Alberda hecht eraan connectie te krijgen met andere maatschappelijke geledingen. Hij moet daartoe deuren openen die voor sporticonen als Zonderland en Van Gaal rap opengaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden