Het laatste kunstje van Egil Olsen

Welk land wordt wereldkampioen voetbal? In de aanloop naar het WK wordt een aantal kanshebbers geïntroduceerd. Vandaag Noorwegen...

DE REDACTIE wilde in deze achtdelige serie, naast de bijna traditionele favorieten, één zogeheten dark horse opnemen. Een land dat op het eerste oog volstrekt kansloos is voor de prijzen, maar dat bij nadere beschouwing ver zou kunnen komen.

De keuze viel op Noorwegen, dat maar 4,3 miljoen inwoners heeft, nog geen 300 duizend geregistreerde voetballers, dat twee keer eerder deelnam aan het WK en nauwelijks presteerde. Vier jaar geleden, in de VS, hadden de Scandinavische loopwonders moeite met de hitte en vielen ze op doelsaldo af in de Poule des Doods, met Italië, Ierland en Mexico. Voor Frankrijk hebben ze zich een forse verbetering voorgenomen.

De Noren spelen op een wijze waarvan de fijnproevers gruwen en waarbij tactici hun hart ophalen; het voetbal van de jaren negentig in optima forma. De sterke mannen van bondscoach Olsen blijven lopen, versagen nooit, tonen discipline, spelen in dienst van het collectief. Alle clichés zijn bruikbaar.

Egil Olsen is een fenomeen in Oslo en omstreken. Na het WK verlaat hij de voetbalbond na acht voor het land succesvolle jaren, om zijn visie op de Schotse kampioen Celtic los te laten. Saillant is dat Olsen vroeger juist een weerbarstig type was. Hij was een politiek linkse rakker die pamfletten uitdeelde en lang haar droeg. Op het veld had hij vooral oog voor de eigen dribbels, vandaar zijn bijnaam Drillo.

Sinds de 56-jarige hoogleraar aan de Universiteit van Oslo trainer is, heeft hij de organisatie van het elftal centraal gesteld. Hij heeft een videotheek vol voetbalbanden en stopt zoveel mogelijk gegevens over tegenstanders in de computer. Met behulp daarvan bepaalt hij de tactiek.

'Onze grootste sterkte is de defensieve standvastigheid en ons loopvermogen', aldus Olsen. Zijn elftal is een goed ingespeelde machine van spelers die elkaar al jaren kennen. De sfeer is ontspannen, getuige het feit dat de spelers en hun families straks in hetzelfde hotel logeren.

Noorse verdedigers zijn groot en sterk. De middenvelders jagen de tegenstander op om balverlies af te dwingen, waarna de ploeg zo snel mogelijk overschakelt op de aanval. Vaak bestaat de aanvalslinie uit slechts één persoon, meestal Tore Andre Flo van Chelsea. Ook hij is, net als middenvelder annex broer Jostein, een lange kerel. Toch paart Tore Andre zijn kracht aan techniek en snelheid. Twee seizoenen geleden was hij hoofdverantwoordelijk voor de uitschakeling van PSV door Brann Bergen. Ruud Gullit haalde hem naar Chelsea.

Het Noorse spel is een onaantrekkelijke variant van de Engelse speelwijze en dat is niet toevallig. De Noren kijken vooral naar het Engelse voetbal. Tegenwoordig zijn de meeste internationals actief in de Premier League. Zo spelen Berg, Johnsen en Solskjaer voor Manchester United, Björnebye en Leonhardsen voor Liverpool, Halle en Haaland voor Leeds en doelman Grodas voor Tottenham.

Een belangrijke man op het middenveld is Kjetil Rekdal en voor de ideeën zorgt de kleine Erik Mykland, die ooit een blauwe maandag de kleuren van FC Utrecht verdedigde.

Een van de problemen voor Olsen is dat sommigen bij hun club geen basisplaats hebben en dus met weinig speelritme naar Frankrijk trekken. Een ander minpunt is dat de Noren moeite hebben om een achterstand in te lopen.

Sinds 15 november 1995 zijn de Vikingen ongeslagen. Op die avond in Rotterdam verloren ze met 3-0 van een ontketend Nederlands elftal, dat daardoor tegen Ierland mocht voetballen om één plaats in het EK-veld.

Vanaf dat moment bouwde de ploeg van Olsen aan een indrukwekkende serie. De kwalificatiegroep, met Hongarije, Zwitserland, Finland en Azerbeidzjan was weliswaar niet al te sterk, de Noren eindigden met acht punten voorsprong op nummer twee Hongarije. Bovendien maakte de ploeg een jaar geleden een eind aan een serie van 33 ongeslagen duels van wereldkampioen Brazilië en was het resultaat van een recente wedstrijd tegen Frankrijk in Marseille 3-3.

Ook in Noorwegen ligt de onaantrekkelijke speelwijze geregeld onder vuur, maar zolang die resultaat oplevert verstomt de kritiek telkens weer. Het is zoals Rekdal zegt: 'Ons voetbal is effectief en succesvol.'

Willem Vissers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.