INTERVIEWMICHAEL VAN PRAAG

Het krenkt vertrekkend KNVB-voorzitter Van Praag dat hij wordt versleten als plucheplakker

Bondsvoorzitter Michael van Praag verricht de aftrap bij de opening van een voetbalveld in een buitenwijk van Salvador, Brazilië, juni 2014.Beeld ANP

Na elf jaar neemt Michael van Praag (72) afscheid als voorzitter van de KNVB. Hij blijft tot het voorjaar van 2021 Uefa-bestuurslid. Van Praag over hoogte- en dieptepunten. ‘Racisme is een groter probleem dan wij denken.’

Grootste succes

‘Er zijn maar twee landen waar de overheid duidelijke wetten heeft inzake onder meer racisme in het stadion: Engeland en Turkije. Als je racistisch gedrag vertoont, word je strafrechtelijk vervolgd. Een stadionverbod, door rechter en bond opgelegd. Met meldingsplicht.

‘Daarvoor pleiten wij met de KNVB al jaren. Dan moeten daders zich voor de wedstrijd melden en tijdens de rust weer. Ze zeggen hier: ja, dat kost capaciteit. Onzin. Er zit iemand achter de balie en er komt iemand binnen die een formulier tekent. In de rust gebeurt dat nog een keer. Stempel erop. Fijne zondag.

‘Ik vind het fantastisch van premier Rutte en de ministers dat ze bij de KNVB zijn gekomen, naar aanleiding van de recente racismezaak met Ahmad Mendes Moreira. Ze konden ook niet anders. Directeur Eric Gudde heeft een hard gesprek met ze gevoerd. Eind januari is het actieplan klaar en de overheid werkt mee. De overheid laat het tot nog toe ernstig afweten, want de KNVB kan niet afluisteren of arresteren. Justitie wel. 

‘De KNVB is actief in het bestrijden van racisme en homofobie, in het promoten van diversiteit. Dat neemt niet weg dat er soms incidenten zijn. We gaan naar clubs, we geven seminars en trainingen, samen met de John Blankenstein Foundation onder meer. Ik ben er zelf vaak bij. Je spreekt met jeugdleiders en ouders, over pesten bijvoorbeeld. Hoe ga je om met een donkere speler in je elftal, als je merkt dat een jongen of een meisje verkeerd wordt bejegend? Dat doen wij al jaren. Het begint bij preventie.

‘Het mooie vind ik dat ik dit beleid bij de KNVB in gang heb gezet, want het was nooit zo’n onderwerp. Het is begonnen bij homoseksualiteit in de sport, in het voetbal. De eerste die op bezoek kwam was de directeur van het COC. Hij zei: jullie moeten een statement maken dat homoseksuelen welkom zijn in het voetbal. Ik zei: wat is een statement? Een bord plaatsen? Een vlag ophangen? Ben je dan tevreden? Ik zei dat ik liever eerst een plan had. We hebben met allerlei partijen gesproken en onderzoek gedaan. 

‘We kwamen erachter dat van de helft van de jongere homoseksuelen weleens heeft overwogen zelfmoord te plegen. Niet alleen in het voetbal. En dat homoseksuele spelers er gemiddeld vier, vijf jaar mee rondlopen om naar buiten te treden. Dat ze het kwijt willen, niet meer willen liegen. Ze durven zichzelf niet te zijn, want dan horen ze weer een vader roepen langs het veld: schiet eens wat harder. Je lijkt wel een mietje.

‘Ze blijven met een steen in hun maag rondlopen. En wat is het geval? Als ze het op een gegeven moment vertellen, zeggen anderen: ah joh, dat wisten we toch allang. Of: dat maakt toch helemaal niets uit. Dan wordt er nog één keer een flauw grapje gemaakt en is het over, terwijl iemand vier, vijf jaar heeft gelogen. Dat hij in het weekeinde met een vriendinnetje uit was, terwijl dat helemaal niet zo was. Ik zei dat we het niet konden maken om niets tegen discriminatie te doen bij de KNVB.

‘Zo ben ik begonnen. Het betaald voetbal hield de deur aanvankelijk dicht. Het was een moeilijk onderwerp. Bij de rondvraag van een vergadering amateurvoetbal zei ik tegen de voorzitter. Mag ik nog even? Toen ben ik hierover begonnen. Er viel een ijzingwekkende stilte. Mannen begonnen ongemakkelijk op hun stoel te schuiven. Maar uiteindelijk leidde het tot een werkgroep, en nu is het een echte afdeling.

‘Dat is mijn grootste succes. Dat het totale voetbal meedoet aan het bestrijden van racisme, een groter probleem dan wij denken. Er zijn 30 duizend wedstrijden in een weekeinde en er gebeurt van alles. We hebben een anonieme meldlijn en er komt een app in stadions. Het is klikken, maar het is de enige manier om het op te lossen. Wij noemen het netjes sociale controle.’

Michael van Praag stelt zich tijdens een persconferentie kandidaat voor het presidentschap van de FIFA (2015).Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Fijnste moment

‘Het is een emotioneel, misschien kinderachtig moment. Ik was een groentje als bondsvoorzitter, bij de finale van het WK van 2010 tegen Spanje. Een groenzoeter, zou mijn vader zeggen. Ik was doodzenuwachtig. Voor de wedstrijd zouden we handen schudden met de spelers, met president Zuma van Zuid-Afrika. Voorzitter Blatter van de Fifa bedoelde: ik wil de spelers een hand geven. Maar hij zei: de president van Zuid-Afrika wil de spelers een hand geven. Enfin, dan gaan de voorzitters ook mee.

‘Wij staan daar, de Spaanse voorzitter Angel Villar en ik. Hij is later gevallen door corruptie, maar toen was hij een van de grote bestuurders van het voetbal. Hij spreekt geen Engels. Met hem had je nooit contract, soms via het steenkolenengels van zijn vrouw. Hij was nog zenuwachtiger dan ik. 

‘We liepen in de spelerstunnel en de grote Angel Villar pakt mijn hand. We lopen samen, hand in hand, achter de spelers het veld op. Dat vond ik zo’n mooi moment. Iets van zenuwachtige vriendschap, we gaan dat samen doen. Pas bij de spelers liet hij me los. Als bestuurslid sta je ver af van het spel, en dan is daar even zo’n speciaal moment.’

Moeilijkste dossier

‘Bert van Oostveen ging weg als directeur betaald voetbal en zijn beoogde opvolger Gijs de Jong werd door de clubs afgeserveerd. De raad van commissarissen stapte op. Er was een vergadering op Schiphol. Het ging over de opvolging van Bert. Volgens de statuten hebben de clubs recht om daarvan iets te vinden, maar de directeur wordt uiteindelijk aangesteld door de rvc. De clubs waren boos om de procedure, niet om kandidaat De Jong.

‘Ze vroegen waarom ze er niet bij waren betrokken. Toen sprak voorzitter Johan Lokhorst van de rvc de historische woorden tegen de clubs: heren, daar gaat u helemaal niet over. Formeel had hij gelijk, maar het was niet handig. Dat leidde tot ruzie. Rvc weg. Geen rvc, geen nieuwe directeur. In een bedrijf zet je dan een advertentie en neem je de beste van drie kandidaten. Alleen: als KNVB gaan niet wij daarover, maar de clubs. Er kwam geen beweging in. Die machteloosheid, het gevoel dat het door je vingers glipt.

‘Het Nederlands elftal speelde ook nog slecht. De media brachten alles in verband met elkaar. Dat waren wij helemaal niet gewend. Er zijn veel mensen beschadigd in die tijd. Johan Lokhorst, Bert van Oostveen, Hans van Breukelen. Gelukkig heb ik Gijs de Jong kunnen overhalen om te blijven, want hij wilde weg. Hij is een fantastische secretaris-generaal. 

‘Dankzij hem hebben we opeens veel contact met bonden. En de komst van Eric Gudde is ook een godsgeschenk. Ik kende hem alleen een beetje van Feyenoord, maar die waren in vergaderingen bijna altijd overal tegen. Wat een aardige kerel is dat, een people manager met ongeëvenaarde dossierkennis.’

Grootste fout

‘Het achtervolgt me nog steeds dat ik zei dat Fortuna Sittard niet meer bestond, de grootste verspreking in mijn leven. Gevolg van het feit dat ik me niet goed had ingelezen. Ik had een black-out. Het was op een avond in Limburg, een lezing. Op een gegeven moment zeg ik: kijk maar naar Fortuna, want die bestaan niet meer. Zo dom. Rumoer in de zaal. Ik probeerde me daar uit te redden. 

‘Dat is het gevaar. Als bondsvoorzitter ben je niet overal van op de hoogte. Ik had iets gelezen, maar niet goed genoeg. Want er waren financiële problemen. Ik heb het uitgelegd en excuses aangeboden. Dan wordt er vrolijk om gelachen. Voor de bondsvoorzitter was het een verschrikkelijke uitglijder. Je moet dus geen onderwerpen aansnijden die jouw zaken niet zijn. Dat is mijn les geweest.’

Toekomstwens

‘Ik hoop dat de KNVB zich nog meer ontwikkelt tot kenniscentrum en sportcentrum. Ik hoop dat wij het toonaangevende trainings- en opleidingscentrum worden voor de sport in Nederland. Nog meer dan Papendal. Laat Papendal zich dan lekker bezighouden met topsporters. Waarom zouden honkballers of volleyballers hier niet kunnen trainen? 

‘We willen de campus in Zeist weer uitbreiden. Nog meer velden. Ik hoop dat wij het sportcentrum nog kunnen uitbreiden, dat ook clubs er meer gebruik van kunnen maken, dat alle vertegenwoordigende elftallen hier tot in lengte van dagen blijven trainen.’

Laatste woord

‘Wat mij zeer krenkt is dat ik word versleten als plucheplakker. Allereerst kun je als voorzitter niet altijd je eigen mening geven. Binnenkort kan dat weer. Dat is een bevrijding. Altijd heb ik geprobeerd belangen te behartigen. Ik heb ook weleens gedacht aan stoppen, omdat ik in Europa werk met mensen met wie ik eigenlijk niet meer wil samenwerken. Ze hebben me verkeerd behandeld. 

‘Maar als ik de bokkenpruik opzet, is dat voor de KNVB niet goed. Oh, wat een verschrikkelijke kerel, zeggen ze dan. Het is niet in het belang van de KNVB om boos te worden en op te stappen. Dan is de KNVB zijn invloed kwijt. Ik ben vaak blijven zitten omdat het in het belang was van de KNVB. Terwijl het publiek denkt: waarom stapt die man niet op? Ik dacht dat ook weleens, als Michael van Praag. Maar als voorzitter kun je dat niet doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden